leygardagur 16. januar 1982síða 10

Síða 10 SOSIALURIN Tað er liv at ferðast Fjórði og seinasti partur av ferðafrásogn- ini hjá Niels Juel Nolsoe. I. og 2. partur vóru í blaðnum 12 19. de- Í2 og sember. 3. part- ur var í blaðnum 9. januar. Í Kaisergruft, grav- arhell kaisaranna Vit ganga víðari eitt sind- ir og koma at einum sarkofagi, ið stendur so einsamallur. Og vit lesa navnið Maria Louisa, 1791 —1848. Ur navnloysi stakk hon seg so knapp- liga upp. og tað stutta tíðarskeið, hon var á tí seguliga leikpallinum, var ein sera áhugaverdur part- ur av eysturríkskari og franskari segu skrivaður. Nú hvílir hon her so trygg, aftaná nekur fá, men ófriðalig ár sum keisar nna av Fraklandi Maria Louisa var seinna KEelsara kona Napc >»leons Hon var nakad av einum føding g lyndis g evnir hennar: ð KK la i tan H KR Napoleon hevði bygt Ipp si stóra ríki, og kuldi nu seta a Stovn lynastiið Bonaparte, ti Bourbon var nú við alla, ið var so hansara hugs- landinum væntaði ein tílíkan in, rikið av Men arvinga og em keisarinnan ikki honum hóast hon, Josephine, átti tvey bern Fyrri nonum kundi geva frammanundan Burg Attenstein Gistingarhúsið í Altenstein maður hennara var háls- høgdur undir kollvelting- ini. Napoleon var góður við Josephine, sjálvt um hann var greiður yvir, at hon gjørdi hann til »hanrej«, hverja ferð hann var úti á sínum Tey sera herferðum longu máttu skiljast, og tað var við stórum trega frá báðum Hann giftist so í 1810 við teirru 18 ára gomlu Mariu Louisu av húsinum Habsburg. Napoleon var tå 40 ára gamal Tá fylgið kom úr Wien við henni, har hon við ein- um varðamanni varð vorðin vigd Napoleon, tá bíðaði hann eftir henni á markinum millum Frak- land og Týskland á sama staði, har umboð fyri húsið Bourbon, 40 ár frammanundan hevði bíðað eftir einari aðrari erkahertoginnu frá Habs- burg, nevniliga abbasyst- ur Mariu Louisu, Mariu Antoinette, sum Ludvík 16.. og syrgiligan enda Maria 1811 ein son, og Napoleon var eydnuríkur Nakað hevði hann tráa og longst eftir hesum soni, og riftist £ Eg fekk so føddi í Louisa sera hann kom eisini at eita Napoleone, kongur a Roma Men so kom tann óeydnusæla herferðin til tusland, og aftaná tað gekk tað bert afturá. Hjartanemandi er ein mál- ningur, ið sýnir, tá Napo- leon í 1814 á keisaraborg- ini í Paris, sigur lítla soni sínum farvæl, beint áðrenn hann fer á vígvell- in aftur at meta figgind- anum, ið nú hevur troðkað seg inn um franska markið. Napoleon sá ongantíð elskaða son sín aftur. Rík- ið hansara fall, hann varð sendur til Elba, og aftaná teir 100 dagarnar og Wa- terloo, til St. Helena, har hann doyði í 1821 Men Maria Louisa var longu í 1814, áðrenn figg- indin troðkaði Paris, farin aftur til Wien og hevði tikið lítla son sín við. Og í Wien drongurin á Schonbrunn Við eysturríkska hovið var navnið Napoleon nú ikki tolt, og har var drong- urin nevndur greivin av Reichstadt. Men ikki kun- di hann gloyma pápa sín og stórtíð Fraklands, sum hann hevði hoyrt frá sagt, og hann livdi bert í minn- inum um hetta. Tíanverri hevði hann ikki góða heilsu, og hann doyði av lungasott í 1832, bert 21 ára gamal. seg inn búði so Men Maria Louisa gloymdi skjótt. Hon kvetti alt samband við Napoleon, hann hoyrdi ongantíð nakað frá henni aftur, hvørki á Elba ella St. Helena. Hon fekk sær ein hjámann beinanvegin, varð tvær ferðir gift aftur, og doyði 56 ára gomul. Her sum Maria Louisa hvílir er so rúmsátt. Men her stóð eisini sarkofag- urin við soni hennara og Napoleons í yvir 100 ár. Men í 1941 hendi nakað. Adolf Hitler var á vitjan í Kaisergruft. Framman fyri sarkofaginum við greivanum av Reichstadt stóð hann leingi og hugsaði. Tankar hansara hava óiva leita til Napoleon, sum nú hvílir í Invalidukirkjuni í Paris. Og hann hevur óiva ásann- að, hvussu nógv teir hevdu til felags, Napoleon og hann. Báðir hevdu teir skapað eitt Stóreuropa, fyri báðar var fíggindin, teir ikki kundu vinna á, England, báðir høvdu teir ætlanir um innrás í Eng- landi, og báðir gjerdu teir enda á lívsdreymi teirra við at fara móti Ruslandi. Hitler gav i øllum forum boð um, at sarkofagurin við soni Napoleons skuldu flytast til Paris, og har setast undir liðina av páp- anum. Og so vóru teir sameindir aftur, teir sum í lívinum høvdu longst so eftir hverjum eðrum. Dustið av Napoleon varð í 1840 ført av St. Helena til Paris, og 101 ár seinni var dustið av soni hansara eisini fert henda veg. Men hjarta hansara er framvegis í Wien. Tað var ein traditión, at hjarta varð tikið úr ollum Habs- burgarum, áðrenn teir vórðu balsameraðir, og tað varð so goymt í einari urnu, í einum eðrum kapelli í Wien. Vit vendu okkum frá Mariu ouisu og nærkast útgongdini aftur. Men vit hava beinanvegin 3 sarko- fagar framman fyri okkum. Og ógvuliga tal- andi er tað, at tað júst eru hesi trý ein metir sum tey seinastu her í hválvinum, rundferð her og eina ferð gjøgnum nóg hundrað ár av seguni, tí her liggja Franz Joseph keisari, Elisabeth, keisa rinna. og Rudolf, trún- arvingi, og við teimum fór dynastiið Habsburg í seguna Undarligt at hugsa sær, at so nogv av limunum 1 hesi navnframi ætt, sum tó kundi sigast at hava stór framihjårættindi her i livinum, fingu so syndar liga lagnu. Elisabeth varð stungin til deydis, og Rudolf tok livid av sær Rásin varð væl ruddað fyri Franz Joseph, tá hann í 1848, bert 18 ára gamal, tók við sum keisari. Tað hevði móður hansara, Sop- hia erkahertoginna, ið var ógvuliga ráðarík, syrgt fyri. Og lívið var kæti og skemt tey fyrstu árini framyvir. Johan Strauss, yngri, skrivaði sínar ódeyðuligu Wienarvalsir, og spældi sjálvur til dans, tá tey ungu av aðalmanna- stættini hittust til veitslu á Schønbrunn. Wienar- valsurin = varð dúliga troyttur, og Franz Joseph var av bestu dansarum, og ótroyttiligur. Móðurin fann eina konu til hansara av góðari ætt, tað var Elisabeth, prin- sessa av Bayern, og í 1854 giftust tey. Og tað var eitt aftaná eina vakurt par, Sissy og Franzi. Hon var tiltikin fyri vakurleika. Franz Joseph var sera ásttikin, men ongantíð í hjúnar- lagnum funnu tey hvenn annan heilt. Sophia, móður og vermóður var so harðrend, hon tók heilt ræði av teimum ungu og stygdi Sissy burtur. Sissy var tí ofta í Ungarn, hin parturin av dupultmonar- kiinum, og har treivst hon sera væl. Mong vóru ben- arbrevini Franz Joseph skrivaði til hennara, um at koma heim aftur, og annars hevði hann eina hjákonu, og tað segði hann henni. Trý bern fingu tey kor- tini, tvær detur og ein son, Rudulf, og vermóðurin tók eisini heilt ræði á teimum. Rudolf fekk eina harða uppvenjing, nógv harðari enn eitt barn kann tola. Og meðan móður hansara hevði tikið ræði á børnunum, og Elisabeth so ofta var burtur, so livdi Franz Joseph í síni egnu verð. Eins og starvsfel- agar hansara í Týsklandi og Ruslandi, sum seinni komu til: Wilhelm 2., keis- ari og Nicolai, tsarur, var hann autokratur burturav, sannferdur um, at valdi varð honum fingið úr erva. Hann vildi ikki