leygardagur 30. januar 1982síða 4

Su! pia 1 arnir á Háskulan, tí teir vóru arbeiðsleysir, aðrir t teir høvdu rusdrekka trupuleikar, og aftur aðrir tí teir búðu á smáplássum og tí fegin vildu royna, hvussu tað var at búgva og ganga í skúla við eðrum ungfólki Næmingarnir upplýstu saman at teir fingu stud frá ti til sk alt eftir hvussu gamlir almenna teir vóru, eins og skatta pliktuga inntekan hjá for eldrunum taldi við, tá pen- ingur varð játtaður. Kost- naðurin fyri at ganga á Buskerud Háskúla var kr 1500,- um månan og skulin vardi eitt år. Ein liður i undirvisingini var at upplysa næmingunum um samfelagsvidurskiftini í Noregi og í eðrum lond- um, og var eisini skipa fyri ferðum til onnur lond eitt ávíst tíðarskeið í skúla- árinum. Tann hátturin ið undir víst varð eftir kallast tema-undirvising, har næmingarnir saman við lærarnum savna tilfar og upplýsingar um tað land tey fara at vitja, og síðan skulu næmingarnir, tá teir koma heimaftur halda fyrilestrar og ljós- myndir frá ferðini á Hå- skúlanum Ætlanin er eisini at fara á aðrar skúl- visa ar og ungdomsfeløg við fyrilestrinum Hava tit ferðina ? verið nogd við Vit hava avgjert verið negd við ferðina, og serliga ta gestablídni sum hevur verið sýnt okkum. Vit hava kring oyggjarnar á >tummilfing- rinum«, og fólk hava verið blíð og fyrikomandi, og hava sagt okkum frá land- inum, eins og tey vóru áhugað fyri at hoyra hvussu tað var, har sum vit búgva Inge Torsteinson, lærari sigur, at hann heldur hesin háttur at ferðast er ferðast tann besti, um næming- arnir skulu fáa nakað burturúr. Tey hava eisini havt samband við ungfólk kring landið, eins og tey hava vitjað í Skansa- stovu, sum tey skilja hava eðrvísi umsteður at virka undir, enn slík feløg hava i Noregi. — Hóast vit hava fyri- reika okkum til ferðina, og vistu nógv um umsteð- urnar í Feroyum, so vistu vit t.d. ikki, at eingin fri- tíðarlóggáva finst í Fer- oyum, og at ungdómurin fær so fáar semdir frá tí almenna, bæði ungdómsarbeiði og at eingin arbeiðsloysisstuðul er til tey, sum ikki arbeiði alt árið innan hava Ferdur ungdóms- Væmingarnir á Buskrud Háskúla har, i mun til í Noregi, sigur Inge Torsteinson, fólkaháskúlalærari Háskúli vitjar í Føroyum: Ungdómurin er virðis- mikil fyri samfelagið iz. Tvær tær seinastu vikurnar hevur ein bólkur av håskulanæm- ingur úr Noregi vitjað í Føroyum saman við Inge Torsteinson, hå- skúlalærara. Endamálið við ferðini var at kanna umstødurnar hjá ungfólki í Havn og á bygd, og møguliga at samanbera við umstødurnar í størru býunum og småbygdirnar í Noregi. Vit fingu eitt prát í lag við norðmenninar, sum søgdu frá teirra gerandisdegi, og hverjar møguleikar tey høvdu at virka undir, i einum samfelag, sum er í framgongd, men sum eisini gav íbúgvum, serliga í Oslo trupuleikar, orsakað av tí stóru umlegg- ingini frá eldri ídna til nútíðar teknologisku oljuframleiðslu politikur Í Noregi verður ferdur ein ávísur ungdómspolitikk- ur, tí samfelagið og poli- tikarnir ásanna, at ung- dómurin er virðismikil fyri samfelagið. Tað er tí við- tikið, at tað er samfelags- ábyrgd, at ungdómurin fær so semilig kor sum gjørligt. Í Noregi er tað Mentunnarráðið sum skip- ar fyri ungdómsarbeiðn- um, og hetta verður fyri ein part gjert á sama hátt sum her, við at veita stuðul til ítróttarfeleg og við rakstri av hellum 0.ø., sum hevur við slíkt fyri- taksemi at gera. Harnæst er tað eisini tað almenna sum rekur fritidarfeløgini, har tað er kravt, at útbúgvið fólk tekur sær av virkseminum innan feløgini Um vit taka eitt demi, so kunnu vit siga, at Ungdómsfelag er fyri 8—10.000 íbúgvar, og at har arbeiða 4 sosialarbeið- arar. Felagið hevur virk eitt semið býtt sundur á fýra—fimm kveld í vikuni, og at starvsfólkið býtir vaktina millum sín, so tey arbeiða tvær ferðir um vikuna. Hetta er sjálvsagt bert eitt starv eyka Hvat virksemi er í slík- um felag? — Tá aldursbólkurin, sum er limur í slíkum frí- tíðarfelag er frá 12—18 ár, so er virksemi býtt sundur eftir ymsum gerðar- málum, sum aldursbólkar- nir hava áhuga fyri. Har er t.d. dansur, diskotek, jazz- klubbur, fotolæra, ymisk spøl, dramabólkur, tón- leikabólkur, tilevning o.a. tílíkt, so sum nú áhugi er fyri tí tey ymsu steðini. Kommunurnar hava avgerðina Hetta verður givið sum ein almennur stuðul frá landinum, sum kommun- unar fáa tillutað, — alt eftir hvussu stórt íbúgv- aratalið er, og síðan er tað upp til ymsu feløgini, at arbeiða fyri at fáa henda stuðulin. Mangan er tað tó soleiðis, at ítróttarfelegini fáa størri lut i studlinum, ti har er fyri ein part ein kapping millum landsfelegini. Eitt gott úrslit telur við, tá peninga- ligi stuðulin skal játtast. avis Trygd — Tað verður gjert nógv fyri at ryggja teimum ungu í gerandisdegnum, sigur ein av háskúlanæm- ingunum og heldur fram. Vit hava stovnar har vit kunnu venda okkum, um vit hava trupuleikar av ymsum slag. Nútíðarsam- felagið, her serliga hugsa um stórbýin Oslo, við 1/2 mill. innbúgvum, setur krev til ungdómin, sum mangan ger tað tor- ført fyri einstaklingin at klåra seg I Noregi eru t.d. stovnar kring landid undir heit- inum Ungdommens Pre- Tad er virdismikid, at næmingarnir ferdast i onnur lond, og læra hvussu umstødurnar eru ventionskontor, har ungar gentur kunnu leita sær hjálp til fyribyrgjandi evnir. Eftir lógini er ikki loyvt at hava kynsligt samband fyrr enn tú er 16 ár, men hetta aldursmarkið ganga stovnarnir fyri fyribyrg- ing ikki eftir. Um tú hevur brúk fyri at fáa slíkt evni, so er eingin sum spyr, hvussu gomul tú ert, sigur ein av næmingunum. Hesir stovnar eru upp- latnir um kveldið, og for- eldrini verða ikki tikin við upp á ráð. Ráðgevingin er ókeypis og tú rindar bert antin ella fyri evnið tú fært, p-pillarar, sniril annað. I 1978 kom lógin í gildi, sum loyvir fría fosturteku. Upp á fyrispurning, hvussu nógvar fostur tekur vóru framdar í Noregi árliga, siga tey, at tað i tølum hevur vist seg at vera nógv minni enn frammanundan, henda lóg var sett í gildi. — Tað er heldur íkki vist, at ein ung genta sum verður upp á vegin, ikki vil hava barnið, tí onnur tilboð standa henni eisini í boði, sigur ein annar av næmingunum. Her er eisini hjálparstovnur sum kallast Trygd for enslige foreldre. — Tað nýtist ikki bert at vera mamman, sum hevur brúk fyri hjálp og um foreldrini eru saman, so kunnu tey bæði leita hjálp haðani. Um tey eru undir 20 ár, so fáa tey - SOSIALURIN til ibud, liga hjalp og un búskapar x hjálp til utbugving Eir på 1 faa hertær hava útbúgving fyrst Um foreldrini bun krevst av t almenna, at foreldrini giftast. Hetta er ein treyt um tey skulu fáa hjálp frá tí almenna. saman so Tey eldru góðtaka Hvussu ungfólk góðtaka tey eldru, at búgva saman uttan at vera gift Tað er fyri eingin trupuleiki, tí tey eldru hava skilt, at giftar- málið ikki borgar fyri, at fólk verða eydnusamari. Í 1981 var skilnaðartalið í Oslo heili 30%, og tá so nógv fara frá hverjum ødrum, so gevur tað eisini sosialar trupuleikar. Tey eldru ásanna, at tað er neyðugt, at ungfólk búgva saman áðrenn giftarmálið, so tey vita, hvat tey ganga inn til seinni. Tit hava vælskipaðar sosialar umstoður. Eru als eingin vansi? — Jú, tað koma vit ikki uttanum, at tað er vansar av at búgva í einum sam- felag, sum hevur broytt seg munandi, seinastu árini. Noregi er komið sær upp í kappingini at leita eftir og framleiða olju, og hetta hevur gjørt, at stórt arbeiðsloysi er millum fólk í stórbýum, serliga í Oslo, har mestu maskinídnað- urin áður var. Hetta er í dag mett sum eldri ídnað- ur, ið ikki er vert at halda fram við, tá maskinurnar eitt nú eru gamlar og av- oldaðar, og tí kostar ov nógv í ílegum at skapa av nýggjum. Hesar fyritøkur seta ístaðin pengar í olju- framleiðslu og góðsking ístaðin. Ungfólk undir 18 ár hava ikki loyvi at arbeiða á slíkum verksteðum og á sovitt skipasmidjum, men tå hesi arbeiðssteð verða nidurløgd, eru ikki nóg nógv lærupláss til tey, sum vilja hava útbúgving. Eitt demi er Nylands M- Mekaniske Verksted í Oslo, ið er partur av sterri fyritøku, sum í dag byggir boriplatformar. Har vóru 2.000 fólk í arbeiði. Skipa- smiðjan varð niðurlegd tí ongar bíleggingar vóru til nýbygningar. Leiðslan av- gjørdi at niðurleggja skipasmiðjuna, ístaðin at umleggja til annan ídna, og setti pening í oljufram- leiðsluna. Hetta gevur, umframt arbeiðsloysi eisini sosialar trupuleikar, tí familjur noyðast at flyta higar har arbeiði er at fáa, og for- eldur og ungu bern teirra verða skild frá hverjum eðrum, um ikki báðir part- ar vilja flyta frá heim- staðnum. Framhald á síðu 14