leygardagur 30. januar 1982síða 5

LAG. SOSIALURIN Arbeiðsloysi hjá ungfólki 50%! Annar hver unglingi á bygd fær ikki fast arbeiði, tá hann kemur úr skúl- anum. Hetta er tann dapra niður- steðan av einari kanning, sum fýra næmingar á Sjúkrasystraskúla Feroya hava gjert í vetur. Kanningin er gjerd fyri at finna svarið við spur- ninginum: »Er arbeiðs- loysi í Feroyum millum ungfólk í 16—19 ára aldrinum ein veruleiki?«. Kanningin er gjørd i Suduroyar sunnaru helvt, t.v.s. i bynum Vågi og bygdunum Hovi, Porkeri, Lopra, Økrum og Sumba. 130 ungfólk, 16—19 ára gomul, sum fóru úr fólka- skúlanum 1978—81 fingu spurnarbleð. Í einum samandrátti siga tær fýra, Jóna Augustinussen, Birgit Danielsen, Bjerghild Djurhuus og Nora Gærdbo, at bygdirnar, tær hava kannað, eru vanligar føroyskar bygdir. Tær halda ti, at kanningin gevur eina mynd av, hvussu stødan óivað er aðrastaðni i Føroyum við. Og stødan er alt annað enn góð, vísir kanningin. Lættari hjå gent- unum Eftir kanningini at døma hava genturnar eitt sindur lættari vid at fåa fast arbeidi. 41% av teimum spurdu Vågsgentunum og 33% av bygdagentunum høvdu fast arbeidi. Hjå dreingjunum eru tølini 33 og 20%. Næstan helvtin av ung- lingunum å bygd hava antin havt arbeiði eina tíð, og og á ella als onki arbeiði. Telini eru 45% fyri dreingirnar og 40% fyri genturnar. Men av tí, fleiri fara á HF-skeið, tí tey ikki fáa arbeiði, er ar- beiðsloysistalið fyri ung- fólk á bygdunum umleið 50%. 21% av Vágsdreingjun- um hevdu ikki fast arbeiði og 28% av Vágsgent- unum. Og 37% av teimum bygdunum vóru antin i læru ella í skúla. Bíða hálvtannað ár Verri enn so øll fingu arbeði, fyrstu ferð, tey sektu. Heldur ikki læru- ella skúlapláss. Heili 67% av bygdaunglingunum og 59% av Vágsungling- unum noyddust at royna fleiri enn eina ferð. Tað eru serliga gent- urnar, sum noyðast at ganga frá Peri til Pól fyri at fáa okkurt at gera. Men øll royna tó ikki. Kann- ingin vísir, at 19 (20%) av teimum 95 Vágsungling- unum, sum blivu spurdir, ongantíð hava sekt. Fyri bygdirnar er talið 5 (14%) av 35. Tað kom eisini fram. at fleiri bíðaðu frá hálvum til hálvtannað ár eftir sínum fasta arbeiði. Suðuroyar sunnaru helvt er flakavirkið Polarfrost í Vági. Har arbeiða 150 fólk. Tey, sum hava biðið um arbeiði har seinasta hálva árið, hava fingið nei, sigur formaðurin í Feroya Arbeiðarafelag og Fjall- brúðuri, Ingeborg Vint- her, við sjúkrasystranæm- ingarnar. Hon sigur, at fleiri og fleiri koma til fak- feløgini, tí tey ikki fáa arbeiði. Avleiðingarnar Tað er javnan at hoyra úr Danmark til demis, at arbeiðsloysi hevur við sær alkoholmisnýtslu og kriminalitet. Hetta er ikki kannað her í Feroyum. Men sjúkra- systranæmingarnir siga seg hava fingið at vita, at talið av alkoholistum er vaksandi i Feroyum. Millum hesar eru eisini Her húsast HF-skeiðið í Vági. 38 av teimum 130 ungfólk- unum, sum kanningin umfatar, valdu at fara á HF-skeið. Men bara 22 (13 dreingir og 9 gentur) fóru at fáa sær eina útbúgving. Hini 16 (6 dreingir og 10 gentur) fóru, tí onki annað tilboð var, hvørki arbeiði ella læruplåss! tí tey onki arbeiði fáa. Kriminalforsorgin hev- ur stórar trupulleikar at útvega fólki, sum hon hevur eftirlit við, arbeiði. Seinna hálvár í 1981 kundi útvega fimm fólkum arbeiði. Hon hevði brúk fyri nógv fleiri arbeiðs- plássum. Eisini onnur ung biðja Kriminalforsorgina finna sær arbeiði. Men har spurdu í Vági og 32% í Størsta arbeiðsplássið í ung, sum byrja at drekka, Kriminalforsorgin bert er onki at gera. Vágur Bygdirnar 51 Tils. M K 16-18 >19 78-79 9 4 5 5 5 4 5 Fast arbeiði 25% 20%) 33% | 36% 24% | 20% 33% Arb. eina tíðj24 15 9 6 2 11 11 4 av og á, onki , arbeiði 25% 43 15%| 40%| 21% 52% | 55% 2 Útbúgving/ 55 11 21 116 5 Í - 3 [2 Ungfólk 35 5r 0 115 114 21 20 15 tilsamans SKULLI VIT ENDR HER ? >, = == LE + (CE 2 ” ARBEIÐSLOYSI I EIN VERULEIKI - RARNIR YPPR ØKSL JÓNM muquerinu sen BRA:T DmmiEiseN BORG HILD DIURKUL i NORA GARDBO >JÚK s FØROYUNM ER POLITIKKR- | Almannstovan Við teirri grundgeving, at arbeidsloysistrygging er ikki til i Føroyum hava kommunur noktað fólki hjálp eftir grein 9 í for- sorgarlógini. Hetta frætti Almanna- stovan og í mars 1980 skrivaði hon til Tórs- havnar, Klaksvíkar og Tveroyrar kommunur og gjørdi tær varugar við, at tær hevdu eina skeiva fatan av grein 9 í forsorg- arlógini. Greinin kann nevniliga eisini brúkast, tá fólk er komið illa fyri, tí tað ikki fær nakað arbeiði. Eitt ár seinni skrivaði Almannastovan til ell bý- og bygdaráð í landinum og bað tey hjálpa við upplýs- ingum, sum kunnu vátta, at umsekjari, sum vegna arbeiðsloysi biður um uppihaldshjálp eftir grein Hetta er úrslitið av spurninginum : „Hvat hevur tú gjørt, síðani tú fórst úr skålanum?« noyddist at seta kommunur uppá pláss — Vildu ikki hjálpa arbeiðsleysum hóast lógarheimild 9, veruliga er arbeiðs- leysur. Almannastovan bað eis- ini byrådini og bygda- ráðini um at gera sítt til, at fólk fáa kunnleika til, at grein 9 í forsorgarlógini ikki bert er fyri sjúk fólk, men eisini fyri tey, sum vegna arbeiðsloysi eru í neyðsteðu. Skrivini frá Almanna- stovuni til kommunurnar eru við í frágreiðingini um kanningina, sum teir fýra sjúkrasystranæmingarnir hava gjert. Brúk er fyri grein 9. Sosiala deild hjá Tórshavnar býráð fekk í november og desember 1981 einar 20 umsóknir frá fólki, m.a. fleiri ung- fólkum, sum eru komin illa fyri, tí tey onki arbeiði hava.