mikudagur 24. februar 1982síða 8

Síða 8 Framhald av síðu 7 er grundað á, at fortreyt- irnar fyri at meta um vatnnegdir har eru betri enn aðrastaðni, tí at el- orka er framleidd úr vatn- megi har tey seinastu 25 árini. Meðan hetta verður gjørt, eiga kanningar og mátingar at fara fram á hinum ekjunum, so metast kann um grundar- lagið fyri víðari projekter- ing, og steðutakan til pro- jektið sum heild. Orkuráðið = hevur í hesum sambandi gjert eina ætlan um vatnmát- ingar í meginøkinum, og er ein partur av hesi ætlan settur í verk. Viðvíkjandi útbygging- ini Fossá IV, vóru vit ikki samdir við SEV um, at loysnin, við bert at útbyggja so at elorku- framleiðslan øktist, var einasta gongda leiðin. Ráðið metti, at ætlanin fyri hetta eki átti at verða lýst á ein tílíkan hátt, at ein megulig útbygging av el-effektini eisini kom inní myndina, tá metast skuldi um, hver best gongda leiðin fyri hetta eki var. Endurskoðað ætlan frá Juli 1981 Tær veruligu broyting- arnar í hesi projektætlan í mun til ætlanina frá 1978/79 eru, at útbygg- ingin á Eiði nú skal fevna um bæði eystur- og vestursíðuna á tí vestaru fjallareðini á Eysturoynni, og at útbyggingin í Vest- manna skal gerast á ein hátt, sum umframt sterri avfalsekir eisini gevur sterri el-effekt. H & S sigur í frágreið- ingini, at frávik frá mettu vatnnegdini ikki hevur so stóran týdning, men metir Orkuráðið tað vera av stersta týdningi at kenna avfalsnegdirnar, tá metast skal um, hvussu vatnorkuútbygging lenar seg í mun til aðrar útbygg- ingar. H á S nevnir eisini ein »kontraheringsform«, sum vit tó ikki duga at finna nakra nærri frágreiðing um, í tí tilfari ráðið hevur fingið. Orkuráðið metir tó henda spurning at hava so stóran týdning, at manna- gongdin hesum viðvíkj- andi til sína tíð má liggja heilt greið. Eisini metir ráðið, at um hetta skal lata seg gera, verður neyðugt við meira ná- greiniligum projekttilfari fyri tað/ tey eki, ið ein megulig avtala/kontrakt skal fevna um. At enda hevur H & S gjørt eina buskaparliga sammeting vid dieselút- bygging. Annars metir ráðið ikki. at projekttilfarið er meira fullfiggjað nú, enn tað var i tilfarinum frá 1978/79. Vatn-/ termisk út- bygging Steðan í elskipanini í dag er ógvuliga spent, tí út- byggingin hja SEV ikki er framd í mun til tervin. Hesi viðurskifti gera, at bráneyðugt er at útbyggja elorkuskipanina. Spurningurin er tí bert, hvussu útbygt eigur at verða, so elorkutervurin kann verða nektaður framyvir, við atliti til landsbúskaparligu- og um- hvørvisligu árinini, og hvussu raksturin kann verða framdur á skilagóð- an hátt. Út frá teimum met- ingum, ið eru gjørdar við- víkjandi elorkutørvinum fram til ár 2000, verður, umframt ætlaðu vatn- megiútbyggingina, undir øllum umsteðum neyðugt, at gera útbyggingar við termiskari orku. Meting verður tí gjørd um, hvat slag av termisk- ari orku talan kann verða um, og hvussu landsbú- skaparligu viðurskiftini eru fyri hesi sammett við vatnmegiútbyggingina. Eintáttaðar term- iskar útbyggingar Vanlig termisk verk, ið kunnu verða nýtt í okkara elorkuskipan eru: a. Diesel-verk, 4-takst, 2- takts. b. Dampkraftverk, kol, olja. Landsbúskaparligar metingar um ein- táttaðar útbygg- ingar við vatnorku í mun til termisk verk Tær landsbúskaparligu metingarnar, sum gjerdar eru fyri hesar eintáttaðu útbyggingarhættir, eru grundaðar á eina avskriv- ingartíð, ið svarar til eina vanliga metta tekniska livitíð fyri hvert slagi av verki og við realrentum millum 5 og 7% p.a. Eisini eru metingar um realprísgongdina fyri orkuráevni gjerdar, og sum grundarlag fyri teim- um landsbúskaparligu metingunum, er roknað við 2% p.a. fyri olju og 3,5% p.a. fyri kol. T.e. ein príshækking sum er 2% p.s. ávikavist 3,5% p.a. yvir inflatiónina. Úrslitini eru sett upp í hjálegdu mynd 3—1, ið vísir hvat nettokWh-kost- naðurin kann roknast at verða fyri hvert slagið av el-verki, treytað av for- treytum, sum realrentu- upphædd, avskrivingar- tíð, olju- og kolaprís- gongd, brennievnisslag umframt vatnnegd, tá talan er um vatnorkuverk. Netto-kWh-kostnaðurin er bert fyri elframleiðsl- una á sjálvum elverkinum. Aftrat hesum koma síðan útreiðslur, ið standast av linjurakstri, umsiting og ødrum. Vatnmegiutbygging Av mynd 3—1 sæst, at el- kostnadurin fyri ætladu vatnmegiutbyggingina verður 44—48 oyru/kWh, treytað av um útbygg- ingin verður avskrivað yvir 35 ella 50 ár, meðan kostnaðurin verður um 48—53 oyru/kWh, um vatnnegdin verður 10% minni enn væntað. Kolaorkuútbygging Við eini kolaorkuútbygg- ing, sum er roknað av- skrivað yvir 30 ár, verður elprísurin sum víst á mynd 3—1, um 48—55 oyru/kWh, treytað av, um realpríshækkingin fyri kol verður 2% p.a. ella 3,5% p.a. 2-takst dieselút- bygging Fyri eina 2-takts diesel- útbygging, ið verður roknað avskrivað yvir 20 ár, vísir mynd 3—1, at el- prísurin verður um 58 oyru/kWh. Realpríshækk- ingin fyri olju er her roknað at verða 2% p.a. 4-takts diesel- útbygging Mynd 3—1 vísir, at el prísurin fyri tílíka elút- bygging hevði verið um 63—70 oyru/kWh, treytað av, um slagid av olju, id nýtt verður, er fuelolja (3500 Rsec) ella fuelolja (1000 Rsec). Avskriving- artíðin er roknað at verða 15 ár. Realrentan 6 og 7% Við somu fortreytum sum undir partinum umreddur undir realrentu 5%, sæst av mynd 3—1, at elprís- urin verður ávirkaður av realrentuvekstrinum, og at ávirkanin er sterst á tey verk, ið krevja sterstu ílegur. Soleiðis verður elprís- urin fyri hvert slagið av verki, tá realrentan er 7% p.a.: — 61—65 oyru/kWh fyri eina kolaorkuútbygging, — 60 oyru/kWh fyri eina 2-takts dieselútbygging og — 64—67 oyru/kWh fyri eina 4-takts dieselútbygg- ing. Samandráttur Av tí, ið nevnt er framm- anundan, sæst, at í mun til útbygging við kolaorku-, 2-takts diesel- ella 4-takts dieselverkum stendur vatnmegiútbyggingin seg í mun til aðrar útbygging- ar, tá avskrivingartíðin fyri , vatnútbygging er SOSIALURIN roknað at vera 35—50 ár, fyri kolaverk 30 ár, fyri 2- takts dieselverk 20 ár og 4-takts dieselverk 15 ár og tá realrentan er roknað at vera 5—6% p.a. Men ikki er munurin sterri enn, at bæði kolaverk og 2-takts dieselverk kunnu sam- metast við vatnorkuút- byggingina, um vatn- negdir verða 10% minni enn væntað. Verður roknað við real- rentuni 7% p.a., sum við vanligum lániviðurskift- um í dag verður mett at liggja á góðari leið, lenar tað seg betur bæði við kola- og 2-takts diesel- verkum í mun til vatn- megiútbygging. Onnur viðurskifti, so sum oljusparing, trygd, arbeiðspláss o.l., kunnu ávirka realrentuupphædd- ina, so at um roknað verður við eini lagaligari fígging fyri vatnút- bygging, skulu met- ingarnar møgulfga gerast við 5% realrentu fyri vatn- útbygging og 6—7% fyri tær termisku útbygg- ingarnar. Aðrar fortreytir í sam- bandi við hesar búskapar- ligu metingar byggja á, at bert el-orka verður fram- leidd í teimum termisku verkunum. Tað er tó so, at stórur møguleiki er at nýta spillhitan frá tílíkum verkum til ávís endamál. „Fyri at fáa eina nágreini- liga mynd av hesum viður- skiftum, eiga neyvari kanningar at verða gjørdar. Landsbuskaparliga myndin verður, eftir ráðsins meting, í stóran mun ávirkað av hesum, serliga um tilik el-verk verða sett so, at hitaorkan lætt kann verða nýtt til eitt hóskandi endamál. Sammetingarháttur Frammanfyri nevndi sam- metingarháttur kann geva eina ábending um, hvat/hverji sleg av verk- um eiga at verða nærri vidgjørd í eini neyvari kanning viðvíkjandi elorkuútbygging. Men veruligu metingarnar eiga at byggja á útbyggingar- ætlanir, sum eru grund- aðar á verandi skipan og sum á tryggan hátt kunnu veita ta neyðugu elorkuna. Fyri at gera tílíkar ætlanir, er neyðugt at meta um framtíðar elorku- tørv. Ut frá ymiskum sam- felagsviðurskiftum, hevur Orkuráðið gjert eina meting um hendan tørv fram til ár 2000. Útbyggingaræt- lanir Tær utbyggingarætlanir, sum verða nærri kannaðar eru: