leygardagur 31. august 2002síða 6

10 Nr. 166 - 31. august 2002 Nr. 166 - 31. august 2002 11 Verjupolitiska støða Føroya er vorðin eitt kjakevni, eftir at uttanlandsnevndin hjá løgtinginum samdist um ikki at geva løgmanni nakað endaligt tilmæli um ætlaðu útbyggingina á Eiði, fyrr enn fleiri upplýs- ingar eru fingnir til vega, og eftir eitt aðalorðaskifti um føroyskan trygdarpolitikk. Men tíverri fekk kjakið eina løgna slagsíðu, tí uttan- landsnevndin var ikki samd um tíðindaskrivið, sum formaðurin sendi út saman við sjálvari niðurstøðuni. Hetta er at harmast um, tí tað er neyðugt, at føroyingar hava eitt seriøst orðaskifti um føroyskan verjupolitikk, tí nú hava vit fyri fyrstu ferð møguleikan at siga okkara hugsan í samband við eina ætlan hjá NATO. Í tíðindaskrivinum verður víst til hernaðarsamtyktir- nar. Tað eru samtyktirnar, sum Løgtingið gjørdi, tá tingið mótmælti, at støðir vórðu bygdar, og at her- menn vórðu knýttir at støðnunum á Sornfelli og á Eiði. Tann seinasta samtyktin er frá 1970, tó at ein onnur samtykt um Føroyar sum kjarnorkufrítt øki frá 1984 vísir til tærgomlu samtyktirnar. Í kjalavørr- inum hava politikkarar nú meldað út, at heimurin er broyttur og at neðugt er at endurskoða hernaðar- samtyktirnar. Talan er um fleiri prinsipiellar spurningar. Vit vórðu limaðir inn í NATO sum partur í Danmark. Føroy- ingar vórðu ikki spurdir. Skulu vit krevja, at verða hoyrd í hesum málin, eins og vit fingu høvi at vera uttan fyri EEC, tá Danmark fór uppí? Støðirnar komu uttan at landsstýrið og løgtingið vistu nakað um tað. Bara løgmenninir vórðu kunnaðir. Skulu vit góðtaka hesa framferð. Hermenn vórðu knýttir at støðunum, hóast løgtingið seg nei? Skulu vit góð- taka, at hermenn verða verandi her? Um vit góðtaka limaskap, støðir og hermenn, er tað so ikki okkara skylda, at vit eisini manna støðirnar, heilt ella partvíst við føroyskum trygdarhermonnum? Ella skulu vit halda fram at ganga við hondunum fyri eygað, sum Sambandsflokkurin eftir øllum at døma vil. Harafturat kemur tannprinsipielli spurningurin: hvør skal vera avtalupartur, um Eiðis-støðin skal byggjast út? Føroyar og NATO ella Danmark og NATO, sum hevur verið tað vanliga. Her Tjóðveldisflokkurin eina greiða politiska støðu sambært Útvarpinum. Hann sigur, at um vit skulu binda okkum til NATO - og verandi SSSB-Far-verkætlan er ein binding, sigur hann - so skulu Føroyar verða avtalu- partur. Hetta er ein greið og áhugaverd støða. Anfinn Kalsberg, løgmaður, var biðin um eina viðmerking, men hann fór rundan um spurningin.So er spurningur- in: hvat siga hinir flokkarnir til henda rættiliga prinsipi- ella spurningin í okkara trygdarpolitikki? Í tí sjálv- stýristilgongd, vit eru í, er eitt sindur bakvent, at Danmark skal binda okkum inn í framtíðina. DAGSINS MEINING Sosialurin Skal Danmark binda okkum verjupolitiskt? VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Rúnar Reistrup runar@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliassen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Páll H. Johannesen pall@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Finnur Justinussen finnur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 4449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Rullandi redaktionin: tel. 220507 Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Nú nærkast! Bill Justinussen,familju- og moralmálaráðharri Katrin Dahl Jakobsen, løgtingskvinna Hin 14. mai í ár gingu Miðflokkurin og Tjóð- veldisflokkurin saman sum politiskt par. Hetta varð boðað frá í tíðindaskrivi, at hesir vildu fylgjast í eina samgongu. Fólkaflokkurin og Sjálvsstýrisflokkurin høvdu longu framman- undan givið hvør øðrum ja. Sum hini bæði lovaðu í filminum Titanic, tá einki var til ráða at taka- you jump, I jump! Soleiðis fingu vit kristiliga Tjóð- veldisflokkin og Sjálvsstýr- isfólkaflokkin at skipa tað, tey rópa eina sjálvsstýris- samgongu. Hon kom út eftir at løgmaður hevði lig- ið á akkurát ein dag styttri enn gás. Motivini fyri at ynskja at loysa, og tí koma sær upp í eina sjálvsstýrissamgongu, eru eftir øllum at døma eins klokkuklár fyri Miðflokk- in, og tey eru fyri t.d. makkaranum Tjóðveldis- flokkinum, hóast tey kunnu tykjast ymisk. Fyri viku síðani sigur familjumála- ráðharrin Bill Justinussen við Dimmu eina av orsøk- unum til, at Miðflokkurin vil hava fult sjálvsstýri vera, at rákið úr Danmark er so negativt. Vit eru ein- asta norðurlandið, sum ikki hevur frítt pornografi og fría fosturtøku, og tí hava vit færri og færri ting til felags við danir og sigla hvør sína kósî. Also, danir og tað ið rekst inn á okkum haðani er so vemmiligt. Tí mugu vit loysa! ! Eina løtu freistast tú at øvunda ráðharranum at vera komin inn í eina so vælsignaða einfalda verð. Hvør hevði tað ikki verið gott at verið har? Hugsi ikki samstarvs- partnarin hjá Bill, Høgni Hoydal, hugsaði so einfalt, tá hann fyri fýra árum síðani lat seg í sjeymílafull- veldisstivlarnar (tó skeivt uppá bein). Ikki hevur hann óttast danska rákið, tí eingin hevur verið so dúgligur sum hann at draga danskar lógir niðan í tingið, so mikið stórt virði, sum hann hevur sæð í teimum. Sjálv havi eg, vegna Javnaðarflokkin lagt eitt ríkislógartilmæli fram, júst um tað, sum Bill Justinussen gremur seg um. (løgtingsmál nr. 16/2000). Uppskotið snúði seg m.a. um styrktar reglur móti kynsligum ágangi móti børnum og ungum og um barnaporno. Føroyar var einasta land um okkara leiðir, har barnaporno hevði frítt slag. Við hesi lógini, sum varð einmælt samtykt, er barnaporno nú eisini bannað í okkara tryggað landi. So her var myndin hin øvugta av tí, Billurin sigur við Dimmu. Eitt danskt rák ella hugskot, sum tingið fegnaðist um. Rák valdast. Í løtuni er tað høgrarákið sum er um at kvala okkum úr øllum heraðshornum. Ikki minst frá okkara egnu her heima seinastu fýra árini, og nú framhaldandi við Bill og hansara samgongu. Nýggja ósolidariska hugtakið ábyrgd av egna lívið, var eitt av teirra mongu borgar- ligu egofostrum. Ein uggi er, at tá ein tíð (long?) er fráliðin frá so sterkum ráki sum hesum, er mótrák væntandi. Men tá nú rákið úr Dan- mark, er so negativt, sum Bill Justinussen vil vera við, hvat man hann so halda um rákið úr Føroy- um, um tað nú var so, at vit vóru so mikið stór, at vit veruliga setti okkara spor úti í heimi? Hvat munnu tey halda um tað, at ein ráðharri sum Bill Justinussen, sum eg vænti altíð vil vera sannur og erligur, at hann vælsign- ar og stuðlar einum stýri við oddamonnum, sum ikki kenna munin á egna og annara? Ella um tey samkyntu, at tey longu nú, áðrenn nakað mál er komið á borðið, ikki vita um teirra umstøður batna ella kanska versna uppaftur meir? At kvinnur í 2002 verða ómynduggjørdar? Men aftur til romantikk- in. Vit mugu loyva okkum at krevja, at tá ið nú Mið- flokkurin og Tjóðveldis- flokkurin hava gjørt av at fylgjast, hava valt hvønn annan, játtað tykkara trú- skap og skrivað undir sam- gonguskjal – at tit so gevast at keglast um tað, tit samd- ust um, og ikki støðugt misbrúka samkynt og kvinnur bara til partapolit- iska profilering. Randi í Jógvanstovu Ja, nú nærkast tíðin, har av- gerðin fellur. Avgerðin, sum fer at mynda framtíð okkara, sum búgva her, og eisini tey, sum ætla sær at koma higar. Verður her livandi eins og her hevur verið higartil, ella verða vit enn einaferð offrað fyri útbyggingini av før- oyska samferðslukervinum? Tað fasta sambandið um Leirvíksfjørð merkir, at bundið verður fast millum næststørsta bý í Føroyum og restina av landinum. Alt gott um tað. MEN her skulu vit hugsa um, at vit, ið liva her í dag, eru púra einki vita um ta nøgd av ferðslu, vit fara at uppliva, tá ið koyrandi verður um fjørðin. Tað nyttar einki at tosa um, at í Havn eru so og so nógvir bilar um sam- døgrið í onkrari rundkoyr- ing. Vit kunnu als ikki fyri- halda okkum til tað og taka eisini hjartaliga synd í teimum, sum noyðast at liva í hesum gangi dag og dagliga. Tey, sum ung eru í dag og hava bygt sær hús í Leirvík, eru kedd og kenna seg ótrygg. Tey hava bygt beint har tey hava bygt, júst tí at tey kendu á sær, at har er friðarligt og gott at vera. Vit ynskja, at her eisini framyvir skal verða gott at vera. Tað kunnu tit hjálpa okk- um til, tit ið skulu taka av- gerð, ta avgerð, sum avgerð framtíð okkara, framtíð okkara sum ein bygd, har framhaldandi er gott at vera. VIÐMERKINGAR Jóannes Eidesgaard Unga Tjóðveldið boðaði í tíðindaskrivi frá, at nú var meira neyðugt enn nakrantíð áður, at politiska skipanin ikki slapp at dusa sær í heimastýrinum. Somuleiðis ávaraði eisini Kjartan Hoydal í røðu á fólkafundi á Doktaragrund ímóti, at hin "gamli hugna- ligi løgtingspolitikkurin" aftur fekk valdið. Men líkt er til, at ávaringarnar frá bæði ungum og tilkomnum ikki vinna frama hesaferð. Tí ongantíð so nógv sum júst nú dusa vit okkum í heimastýrinum, og sanni- liga kann løgtingspolitikk- urin ikki sigast annað enn, at hann er stakhugnaligur - trý mál í fýra mánaðir. Vanligt er, at tá nýggj stjórn tekur við í londunum rundan um okkum, so fáa nýggju ráðharrarnir frið í 100 dagar, áðrenn eitt nú fjølmiðlar og andstøða fara at seta fram spurningar og annars at ganga teimum eitt sindur nærri. Hetta er sjálv- andi fyri, at nýggja stjórnir í verki hava havt møgu- leikan at vísa á ein politikk, sum tær ætla at reka, og soleiðis at nýggju ráðharr- arnir hava havt møguleikan at seta seg væl inn í ar- beiðið. Eins vanligt er tað, at nýggjar stjórnir, sum veru- liga vilja nakað, og tað vilja tær flestu, longu innan 100 dagar stinga nýggju polit- isku kósina út. Hetta sóu vit týðiliga við stjórnini hjá Tony Blair og eisini við nýggju stjórnini hjá Anders Fogh. Tá 100 dagar vóru gingnir, var leiðin greið. Og hvussu er so vorðið her hjá okkum - vit hava jú havt løgtingsval. Vit høvdu løgtingsval 30. apríl - í gjár vóru fýra mánaðir ella 120 dagar síðani - og sama sam- gonga hevur jú sitið bæði undan og eftir vali, tó við tí lítlu broyting, at Miðflokk- urin er komin við. Trý mál í 120 dagar. Og um vit so eru eitt sindur "large" og siga, at landsstýrið fyrst var skipað 6. juni, tá eisini trý nýggj landsstýrisfólk vóru vald, so eru tað hóast alt 87 dagar síðani. Tey trý málini, ið eru komin frá landsstýrinum til dagin í dag, eru: 1. Løgmansrøðan á ólav- søku - hon skal haldast sambært stýrisskipanarlóg- ina. 2. Áseting av fiskidøgum - teir skulu ásetast innan 18. august 3. Ein eykajáttanrlóg - landsstýrið tørvaði pening. So ikki kann sigast annað enn, at politiska skipanin dusar sær og hugnar sær. Tó skal sigast til Mið- floksins rós, sjálvt um eg ikki er samdur í øllum, sum teir koma við, so er tað hes- in lítli flokkur, sum hevur verið mest frammi. Uttan hann hevði verið tunnligt hjá følmiðlunum. Rættiliga løgið kortini, at eitt landsstýri, sum hevur bjóðað seg fram at stjórna landinum komandi fýra árini, kann vísa so stórt atgerðarloysi. Tað mátti tó verið okkurt at trivið í, ella kann tað hugsast, at skuld- setingarnar, settar vóru fram í summar, fullkomi- liga hava lammað bæði løg- mann og landstýrismenn. Vit løgtingsmenn fáa sanniliga okkara løn fyri lætt í hesum døgum. Ikki kann sigast annað enn, at landsstýrið dusa sær. Áki Andreasen Tað er ikki eiti á sum tað leikar á hjá andstøðuni – afturhaldinum á Føroya Løgtingi. Fyrst var tað skipanin sum var galið við – tað var burtur í vón og viti at hava tað stýrðisskipan – sum ikki er seriga gomul – sum vit hava. Alt sum hevði nakað við demokrati at gera var farið fyri bakka við hesi skipanini; krop á kroppi komu javnaðar og sam- bandsfólk fram og hildu fyri at nú var galið í Før- oyum – nú var alt rent fast Skipanin svartiper Eg haldi tað vera sjálvsamt og eisini markháttligt at framstandandi politikarar sum Jóannes Eidesgaard og Lisbeth Petersen rópa um geilar og tún at hetta ber ikki til at sitandi samgonga kundi halda fram, tí fólks- ins dómur var fallin o.s.fr. Grundgevingin var tann at løgmaður við stýrisskipan- ini í hondini kundi halda fram – stuðlaður av Tjóð- veldisflokkinum; bert fyri at vera sitandi við valdið. Tað hvørki sømir seg ella er borgan fyri sunnun polit- ikki at geva skipanini skyldina fyri eitt valúrslit sum ikki kundi undirbyggja og tíðansheldur føra til samgonguskift. Tað minni ikki sørt um barnagarðsmoral – har børnini halda alt vera gott meðan tað er teimum til vildar, men melur tað so hinvegin so er galið. Tað er eftirhondini alment kent at ætlanin hjá Sambands og Javnaðar- flokkinum eftir valið var at skipa samgongu saman við Miðflokkinum – við 16 ting- limum, Jóannes Eidesgaard skuldi so verða Løgmaður og afturfyri bleiv Edmund Joensen Løgtingsformaður – og verið vís í at tá hevði einki verið galið, tá hevði skipanin verið bæði góð og tíðarhóskandi, men tíbetur bleiv henda ætlan av ongum. Skal politikkur í Føroy- um vinna virðing millum manna og aðrastaðni við, má hasin fornermisligi pol- itikkurin leggjast á hyllina. Hvat halda hini??? Tá samgongan var skipað og summarið var í hæddini bleiv eitt sindur av rumbli – eftir at ein ávís grein hevði staði í bløðunum. Andstøðan raknaði sjálv- andi við og viðmerkingar um sakarmál, samgonguslit og persónreinskan blivu mald aftur og aftur - eitt kjak í sær sjálvum er bara sunt; men so kundi and- støðan ikki halda sær meira; “Hetta eru óheppin siginal at senda til útheimin” segði afturhaldið í ein munn. Javnaðarflokkurin og Sambandsflokkurin hava alt seinasta valskeið sent so óheppin siginal til útheimin sum nakar politiskur flokk- ur kann gera. Teir hava ferð eftir ferð illtonkt lands- stýrið, og heldur tikið við- merkingar frá donskum politikarum til sín. Givi umheiminum fatan av at í Føroyum býr eitt fólk sum ikki vil frælsi, teir royndu av øllum alvi at fáa polit- iska leikpalin at líkjast einum klandursgarið. Um tað er teirra fatan at umheimurin heldur at fáfongd og politiskt ófrælsi eru virðilig siginal, so er okkurt sum má endurskoð- ast ikki bara hjá Javnaðar- flokkinum. Hvar er tað virðiliga í at lata ein part at valdinum liggja aðrastaðni enn hjá Føroya Løgtingi?? Hvar er tað virðiliga at hava umsitingina av dómsvaldi og Løgreglu í øðrum landi??? Hvar er tað virðiliga í at lata donsku stjørnina um- boða almennu Føroyar fyri umheiminum og teimum viðurskiftum sum har eru??? Hvar er tað virðiliga í at verða í einum felagsskapið har eini parturin hevur nógv meiri vald enn hin, og enntá gjalda við sínum egna sjálvstýrði og frælsi??? Nei tað eru siginal sum eru so óvirðilig og niður- gerandi – at umheimurin stendur fullkomuliga óskiljandi fyri tí sambands- politikki sum Javnaðar og Sambandflokkurin standa fyri. So lati verða við at gera eitt innanhýsis samfelags- mál í Føroyum til nakað sum tað als ikki er!!!!! Tjóðveldisflokkurin og samgongan Í eina longri tíð hevur Sosialurin og Dimmalætt- ing gjørt ógvuliga nógv við at kanna hvussu skili er innanhýsis í Tjóðveldis- flokkinum. Enntá hava hesi bløð ditta sær at bólka Tjóðveldisflokkin upp: “hovligi vongurin”, “víð- gongdi vongurin”, “sosial- istiski vongurin”, “borgar- ligi vongurin” o.s.fr Hetta er so blivi knýtt saman við samgonguna sum Tjóð- veldisflokkurin er partur av, og at tað er ein ella annar formur fyri ósemju í flokk- inum. Tað telur líkasum ikki við at bæði formað- urin í Tjóðveldisflokkinum og formaðurin í tingbólk- inum hava sagt og skrivað at Tjóðveldisflokkurin er partur av samgonguni og stuðlar henni flut og heilt. Men tað er eitt ella annað sum ger at tað er ørvisi tá talan er um Tjóðveldis- flokkin, analysur og viðing er alt fyri eitt á skránni, oddagreinar á rað viðgera Tjóðveldisflokkin, tað sum tjóðveldisfólk hava sagt og skrivað fáa eina heilt aðra demisjón enn tá eitt nú Jó- annes Eidesgaard setur spurnaðartekin við stýris- skipanina í Føroyum, ella tá formaðurin í Samband- flokkinum leggur eitt heilt landsstýrið undir at siga hálvgum ósatt – tað kom fleiri ferðir fyri tá samráð- ingar vóru millum stjørnina og landsstýrið. Í seinastu samgongu bleiv Tjóðveldirflokurin lagdur undir at hugsað full- veldið, fullveldið og aftur fullveldið; hóast tað var ein pástandur meir enn nakað annað, men nú er so eitt nýtt samgonguskjal undir- skrivað, sum leggur dent á trivnaðarmál; og mín sann um tað ikki eisini er galið, eg veit ikki hvat ikki bleiv sagt um Tjóðveldisflokkin tá undirskrivingin var veru- leiki. Tá veit afturhaldi væl at henda samgonga hevur stórar og viðfevnandi fyri- reikingar í gongd at yvir- takað nøkur stórmál, men tað velur man sjálvandi at síggja burtur frá. Tjóðveldisflokkurin hevur enn einaferð prógva at hann er ein ábyrgdar- flokkur, sum stendur fyri frælsi og samfelagsábyrgd. Endaliga vil eg bara gera afturhaldinum greitt at Tjóðveldisflokkurin er ein- asta borganin fyri fram- haldandi frælsisstríði og tá komið er á mál vita vit at eisini tit fegnast saman við okkum!!! Nú dusa teir sær rættiliga í heimastýrinum. Andstøðan – Tjóðveldisflokkurin og samgongan C M Y K 11 10 SMS – Tel. 319697 · Saltangará – Tel. 449697 · Klaksvík – Tel. 479697 Tónleikatilboð Tónleikatilboð Trummusett við øllum tilhoyri, bekkarum, stóli og pinnum Fæst í ymsum litum Trummusett við øllum tilhoyri, bekkarum, stóli og pinnum Fæst í ymsum litum Vanligur prísur 6.490,- 4.990,- 4.990,- Nú www.sosialurin.fo www.sosialurin.fo