leygardagur 31. august 2002síða 7

12 Nr. 166 - 31. august 2002 Nr. 166 - 31. august 2002 13 UTTAN ÚR HEIMI Franska stjórnin ger nú tað sama sum tann amerikanska og krev- ur, at franskir her- menn skulu heldur ikki latast krígsbrots- mannadómstólinum til rættarsókn. KRÍGSBROTSVERK Árni Joensen: Seinastu tíðina hevur am- erikanska stjórnin roynt at fáa onnur lond at vátta, at tey fara ikki at lata ný- skipaða altjóða krígsbrots- mannadómstólinum ICC í Haag amerikanskar ríkis- borgarar. USA hóttir við tiltøkum, vilja londini ikki gera eftir amerikanska kravinum, men higartil hava bara Ísrael, Rumenia og Eysturtimor slakað fyri trýstinum úr Washington. Nú ætlar franska stjórnin at ganga somu leið. Tað váttaðu bretski uttanríkis- ráðharrin, Jack Straw, og svenski starvsfelagi hans- ara, Anna Lindh, fyri Svenska Dagbladet í gjár. Jack Straw segði, at franska stjórnin krevur, at franskir hermenn, sum taka lut í altjóða friðarverndar- tiltøkum, skulu ikki latast dómstólinum í Haag, og at skipanin skal galda í sjey ár. Hann helt tó ikki, at tal- an er um allar teir fronsku hermenninar. Tíðindini um franska kravið koma, júst sum ES- nevndin hevur endurtikið, at ES fer ikki at slaka fyri amerikanska kravinum. Bæði Danmark og Svøríki hava sagt, at tey kunnu ikki góðtaka amerikanska kravið. Norska stjórnin hevur eisini fingið áheitan úr USA um at skriva undir ein sáttmála um ikki at flýggja krígsbrotsmannadómstólin um amerikanskar ríkis- borgarar, men stjórnin í Oslo hevur víst áheitanini aftur. USA vil ikki samstarva við ICC og krevur, at am- erikanarar skulu ikki drag- ast fyri dómstólin. Amerik- anska stjórnin ber ótta fyri, at amerikanarar kunnu verða sendir til Haag av pol- itiskum orsøkum, og stjórnin hevur hótt við at taka sínar hermenn úr teim- um friðarvarðveitandi deild- unum hjá ST, fær hon ikki undirtøku fyri hugsan síni. ST-trygdarráðið hevur samtykt, at amerikanskir ríkisborgarar skulu ikki dragast fyri ICC tað fyrsta árið t.v.s. til 1. juli næsta ár, men stjórnin í Washington vil hava hetta til eina varandi skipan. Tí hevur ST víst aftur. Nú skulu fransmenn eisini sleppa undan rættarsókn í ICC Statoil boðar frá skerjingum Oljufelagið hevur ikki tørv á so nógvum út- gerðarstøðum longur, og tað kann kosta nógv arbeiðspláss. OLJUVINNA Árni Joensen: Leiðslan í stóra norska oljufelagnum Statoil hevur boðað frá, at hon hevur gjørt av at skerja talið á útgerðarstøðum, samstund- is sum broytingar skulu gerast í rakstrinum. Olav Fjell, sum er aðal- stjóri í Statoil, sigur, at leiðslan fer at venda hvørj- um steini, og at eingin eig- ur at kenna seg tryggan. Statoil hevur sum tað ein- asta norska oljufelagið fýra rakstrarstøð ymsastaðni í Noregi umframt fimm út- gerðarstøð. Meiri enn 2.000 fólk arbeiða á rakstr- arstøðunum og útgerðar- støðunum, men Olav Fjell sigur, at talið á rakstrar- støðum verður í øllum førum skert tey næstu árini. Hann dugir ikki at siga, nær broytingarnar verða settar í verk, tí tílíkt arbeiði tekur tíð, sigur hann. Norski oljumálaráðharr- in, Einars Steensnæs, segði við blaðið Aftenposten í gjár, at tað er ikki nóg mik- ið einans at nýta fíggjar- ligar grundgevingar fyri teimum ætlaðu broytingun- um hjá Statoil, men at tað eisini er umráðandi at hava økismenningina í hug- anum. – Eg skilji væl, at aðal- stjórin tosar, sum hann ger. Men her eru onnur áhuga- mál, sum eisini skulu hav- ast í huga, segði Einar Steensnæs. Norðmenn drekka meiri Ivi um al-Qaeda Avsannar hópgravir Drápsákærdur funnin Franski forsetin, Jacques Chirac, og stjórn hansara krevja nú, at franskir hermenn skulu sleppa undan at verða drignir fyri krígsbrotsmannadómstólin í Haag næstu sjey árini. Statoil skal skerja talið á rakstrar- og útgerðarstøðum, og tað kann kosta nógv arbeiðspláss. Norðmenn hava drukkið meiri í summar, enn vanligt hevur verið. Einkarsølan sigur, at í juli drukku næstan allir norðmenn meiri, enn teir plaga at gera. Bara í Oslo drukku fólk minni. Tølini hjá einkar- søluni vísa, at yvirhøvur drukku norðmenn 0,9 prosent meiri í juli í ár enn í sama mánað í fjør. Í Aust-Agder var meir- nýtslan heili 18 prosent og í Nordland, har tað hevur verið óvanliga heitt í summar, drukku fólk 17 prosent meiri, enn tey plaga at gera í juli mánað. Í Oslo minkaði sølan harafturímóti 0,2 pro- sent, sjálvt um summ- arið eisini hevur verið ógvuliga gott har. Amerikanarar eru ikki nøgdir við eina nýggja frágreiðing hjá ST, sum sigur, at yvirgangsfel- agsskapurin al-Qaeda virkar væl enn, og hann framvegis eigur at verða mettur sum ein verulig hóttan. ST sigur eisini, at amerikanska átakið at steðga øllum penga- flutningi til al-Qaeda hevur minni enn so havt ta ætlaðu ávirkanina. Talsmenn hjá amerik- ansku stjórnini halda ikki, at tann nýggja frá- greiðingin gevur eina veruliga mynd av viðurskiftunum. Í ST-frágreiðingini stendur m. a., at limir í al-Qaeda hava millum 225 milliónir og 2,2 milliardir krónur, men at tað bara hevur eydnast at leggja hald á 110 milliónir krónur í ár. Ein av fremstu sam- eindu hjá USA í krígn- um ímóti Taliban-stýr- inum, krígsharrin Abdul Rashid Dostum, avsann- ar tíðindi um, at umleið 1.000 fangar doyðu, tá Norðursamgongan hjá Dostum hevði teir í varðveitslu. Dostum, sum nú er varaforseti í Afghanist- an, viðgongur, at umleið 200 talibanfangar doyðu, tá teir vóru á veg í fongsul seinasta heyst, men hann heldur uppá, at fangarnir doyðu av løstum, sum teir høvdu fingið í bardøgunum í Kunduz-landspartinum. Mannarættindafelags- skapir vilja vera við, at umleið 1.000 fangar doyðu, tí teir vóru stongdir inni í bingjum og tí ikki fingu luft. Felagsskapirnir siga, at fangarnir vórðu jarðaðir í hópgravum, og ST hevur játtað, at hópgrav- ir eru funnar har norðuri í Afghanistan. Umhvørvisverndarfelag sskapurin Greenpeace hevur nú funnið fyrr- verandi nevndarfor- mannin í Union Carbide,Warren Ander- son, sum hevur verið eftirlýstur síðani eina vanlukku í indiska býn- um Bhopal í 1984. Minst 3.000 fólk doyðu tann 3. desember í 1984, tá eitrandi gass lak út á einari verk- smiðju, sum amerik- anska felagið Union Carbide hevði í Bhopal. Indisku myndugleikar- nir vilja vera við, at meiri enn 10.000 fólk doyðu seinni av gass- eitran. Seinastu ellivu árini hevur indiska løgreglan leitað eftir Warren And- erson, sum er skuldsett- ur fyri dráp í sambandi við vanlukkuna., men hann hevur ikki verið at finna. Nú hevur Green- peace funnið hann í Hamptons beint uttan fyri New York. Miða móti marknaðarføring Tekniskir studentar hava nú møguleika at læra seg at marknað- arføra fisk UNDIRVÍSING Gunnhild Dahl Niclasen Klaksvík: Tá ið næmingarnir á Tekn- iska Skúla í Klaksvík byrj- aðu aftur í skúlanum eftir summarferiuna, sluppu teir at royna eina nýggja og spennandi lærugrein – Miðl- ar og Samskifti kallast hon. Tað, sum miðlar og sam- skifti í høvuðsheitum snýr seg um, er at læra næmingar at lýsa og marknaðarføra eina vøru, har teir skulu royna at røkka einum mál- bólki við einum boðskapi, og hetta skal gera mun, so at meira verður selt av vøruni. Miðlar og samskifti er ein lærugrein, sum eisini er at fáa á HTX skúlunum í Danmørk, og tá ætlanin var, at Tekniski Skúlin í Klaksvík - eisini kallaður Tekniski Studenta- skúlin - skuldi bjóða sínum næmingum hesa vallæru- greinina, hava lærararnir Linjón Jacobsen og Pól Laksafoss verið á vitjan á trimum skúlum í Danmark. Skúlin, sum teir valdu at sam- starva við, var HTX í Odense, tí undirvísingin har líktist mest undirvísingini, sum ætlanirnar vóru, at føroysku næmingarnir skulu fáa. Fyri at fáa lærugreinina at hóska inn í okkara samfelag eru lærararnir í samstarvi við Adrian Dalsá, sum er stjóri á Kósini, komnir ásamt um at knýta ein part av undirvís- ingini til fiskivinnuna, sum er okkara høvuðsvinna. Neyð- ugt er við fólki, ið dugir at selja fiskin til marknaðin í Evropa, og tá kemur sam- skifti inn í myndina. Tí er gott, at tekniski studentaskúl- in leggur lunnar undir at fáa føroyska ungdómin áhug- aðan í at duga at marknaðar- føra fiskin, ið verður góðsk- aður í Føroyum, tí tað nyttar onki at duga hetta væl, um ongin veit, at vit duga væl at góðska fisk, sigur Pól Laksa- foss. Tekniski Skúlin í Klaksvík er einasti skúli í landinum, sum er farin undir at bjóða næmingum hesa lærugrein, tó hava aðrir skúlar í Føroy- um onkra líknandi grein, men ongin av teimum er líka málrættað ella hevur líka nógvar undirvísingartímar um vikuna í hesi lærugrein sum Tekniski Skúlin í Klaks- vík. Eitt annað, sum eisini ger, at lærugreinin ikki líkist øðrum, er, at hon er meira tøknilig, við tað at næming- arnir sjálvir sleppa at royna hesi ymisku evnini, teir læra um, ígjøgnum verkætlanir. Miðlar og samskifti kem- ur undir lærugreinina tøkni, sum fyllir ein stóran part av tímatalvuni hjá tekniskum studentum. Í tøkni verða fleiri verkætlanir gjørdar um árið. Tá ið gingið verð- ur á seinasta ári, vanliga kallað HT-3, er tøknilæru- greinin komin upp á A-stig, og tá skulu næmingarnir velja eina deild, har teir skulu húsast ellivu tímar um vikuna. Áðrenn miðlar og samskifti eisini gjørdist ein valmøguleiki, vóru fýra deildar at velja í, og tær vóru timbur, el, maskin og prosess. Lærugreinin er ætlað bæði nýggju og eldru næmingun- um á skúlanum. HT-1 næm- ingar kunnu velja at hava lærugreinina á C-stigi, HT-2 næmingar hava ikki nakra ávísa deild, men kunnu ístað- in velja at gera verkætlanir á deildini miðlar og samskifti ella á einum av hinum áður- nevndu fýra deildunum. Ársætlan gjørd Ein ársætlan er gjørd fyri árið hjá HT-3 næmingunum, sum hava miðlar og samskifti. Í hesi ársætlan er nógv spenn- andi á skránni, teir skulu m.a. gera fýra verkætlanir, ið skulu snúgva seg um prent- aðar miðlar, margmiðlar (multimedia), loftmiðlar, og síðst í skúlaárinum skal ein próvtøkuverkætlan gerast. Eisini skulu næmingarnir royna seg við lýsingum. Í løtuni snýr undirvísing- in seg mest um at læra at nýta tey ymisku teldufor- ritini, nevnast kunnu illu- strator, photoshop, quark og 3D, sum seinni verða hent at duga, tá farið verður at gera verkætlanir. Hølið, sum undirvíst verður í, er í Gamla Tekn- iska Skúla, ið er settur í stand bæði uttan og innan. Skúlastovan er ljós, rúmlig og høgt er til loftið. Teldur- nar og borðini, ið arbeitt verður á, er nýtt, borðini eru gjørd á skúlanum til sama endamál (hesi hava skúlavørðirnir Theodor og Sørmund gjørt), so sigast kann ikki annað, enn at um- støðurnar at undirvísa í nýggju lærugreinini eru avbera góðar. Elin Højgaard og Ulrik í Hjøllum, sum eru HT-3 næmingar, hava valt at hava miðlar og samskifti á A-stigi, og tey væl nøgd við und- irvísingina, sum tey higartil hava fingið, og mest gleða tey seg til at gera lýsingar. Alt hetta er enn nýtt fyri báðar næmingarnar, og tí vita tey ikki rættiliga, hvat tað fer at føra til, men bæði meina, at undirvísinigin tykist frí og spennandi. Enn er so stutt fráliðið, so næmingarnir vita ikki heilt, hvat tey vænta, men tey gleða seg til at sleppa í gongd við verkætlanararbeiði Í lítlari móttøku hós- dagin, handaði Glunt- an vegna Tróndheim- ar kommunu bæði tí politisku og umsit- ingarligu síðunum av Klaksvíkar kommunu gávu. Móttøkan var ikki almenn, og var tað helst orsøkin til, at bert heilt fá fólk vóru til staðar MÓTTØKA Solby A. Eliasen Klaksvík: Steinbjørn Jacobsen, borg- arstjóri í Klaksvík og Jórun Høgnesen, formaður í Mentanarnevnd Klaksvíkar Býráðs, tóku ímóti gávun- um frá Tróndheimar kommunu. Tað var kera- mikkur frá eini gamlari keramikkfabrik í Trónd- heimi, sum eitur Anne´s Keramik., fabrikkin byrjaði í 1797. Gluntan kom til Klaksvík- ar klokkan eitt við Dúgvuni og løgdu teir leiðina beint niðan í býráðshøllina, har fyrst Jórun Høgnesen beyð teimum at verða vælkomn- um, síðani Christian Olsen, kunningarstjóri, segði teim- um eitt sindur frá søguni um Klaksvík. Síðani segði Stein- bjørn Jacobsen eisini nøkur orð, áðrenn ein av limunum í Gluntan tók orðið. Hann segði millum ann- að, at nú hava Gluntan ver- ið nakrar ferðir í Føroyum, men at tað altíð er hugaligt at koma aftur. Hann segði eisini hvørjir limirnir eru í Gluntan og greiddi stutt frá gongdini hjá bólkinum, síðani hann bleiv stovnaður í 1965. Síðani tosaði hann eisini um, hvat er hent í Trónd- heimi, síðani Gluntan var í Føroyum seinast. Har nevndi hann millum annað 1.000 ára haldið í 1997, Heimsmeistarakappingina í skíð og prinsessubrúdleyp- ið. Hann helt, at samanum- tikið kundi sigast, at tað er hent nógv positivt bæði í Klaksvík og í Tróndheimi, síðani tað. At enda tók hann skemt- andi til, at Gluntan eru at meta sum næstbestu um- boðsmenn fyri Tróndheim. Næstir eftir Rosenborg, sum enn einaferð er komið víðari í Champions League. Síðani handaði hann bý- ráðsformanninum og for- manninum fyri mentanar- nevndini gávurnar frá Tróndheimar kommunu. Aftaná framførdu Gluntan so nakrar av teimum væl- umtóktu sangunun hjá bólkinum. Talan var um eina heldur avmarkaða fram- førslu. Har var ongin mikrofon og onki tummusett. Men tað komu teir kortini sera væl frá. Trummu- spælarin gjørdi ikki mætari enn at spæla upp á ein tóman guitarkassa og eina tóma karamellueskju. Síðani var farið at fáa sær okkurt smávegis til matna og at sløkkja tostan. Jákup Ziskason hevði borðreitt við pinnamati. Gluntan skal hava tvær konsertir, meðan teir eru í Føroyum. Eina í Trongis- vági og eina á Kambsdali. Gluntan handaði Klaksvíkar Kommunu gávu Jórun Høgnesen, formaður í mentanarnevndini í Klaksvíkar Býráð tekur her ímóti gávu, sum limir úr Gluntan handaðu vegna Tróndheimar kommunu C M Y K 13 12