leygardagur 18. september 1982síða 6

tíðindablaðið Utgevari: p/f sosjalurin Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 Fyritaksstjåri og blaðstjóri: Térfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Møller Lysingar: Årni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: pf pressan 1981 Rekord Landsstýrið oddagrein TAÐ ER ein vanlig kapping millum fólk kring allan heim at sleppa við í sonevndu Guinnes Record bók- ina. Nógv verður lagt fyri og ymisk eru evnini, ið kappast verður um fyri at seta heimsmet. Vit føroyingar eiga helst ikki nógvar reglur í hesi heimskendu bók, men nú fer at bera betur til. Er tað nakar, sum er sjálvskriv- aður millum allar heimsins rekord- ir í komandi útgávu, verður tað eingin minni enn Feroya Lands- stýri. TEIR HAVA nevniliga sett eitt ótal av rekordum uppá rekord stutta tíð. Men tíverri ikki fyri tað góða. LANDSSTÝRIÐ hevur sett met í upphæddini á fíggjarlógini, sum er hækkað við 25 prosentum. Met í eykafíggjarlógini, sum teirri stórstu. Haraftrat met í meir- nýtslu. Uttanlandaskuldin — er vaksin vid 60 prosentum eftir hålvum ødrum åri. Teir hava nytt 70 pst. i ferðaútreiðslum meir enn væntad. Og 25 pst. meir enn undanfarna landsstýrið. Nærum dupulta til veitslur enn mett og nógv meira enn undanfarna lands- stýrið. TAÐ ER ikki logið, at tílík tøl góvu nógvu umtalu á tingi. Hetta var jú hitt víðagitna sparilandsstýrið, sum skuldi tálma uttanlandaskuld- ina. Tálma almennu og privatu nýtsluna. Tað skuldi sparast. Eru so hesir pengar nýttir til íløgur? Eru teir nýttir til at skapa nýggj arbeiðspláss? Nei, tíverri. Stórt sæð er allur hesin peningur nýttur til forbrúk. MEN ONKUSTAÐNI er spart. Til stuðul til ídnaðarfremjandi enda- mál vóru avsettar 2.250.000 kr. Her eru nýttar ein miljón. Somuleiðis eru nógvar hundrað túsund spardar til fiskivinnuiløgur. Berghol eru spard. Fólka- og av- lamispensiónin er seinkað í eitt heilt ár. Og so seint sum hóv- kveldið tók landsstýrið uppskotið aftur um broytingar í forsorgar- og barnaforsorgarlógini. TAÐ MEST harmiliga við hesi gongd er, at samstundis sum landsstýrið við botnrekordpoli- tikki sínum hevur sett eitt ótal av negativum rekordum kann vísast á rekordstóran útflutning, skatta- og tollinntøku. Sjáldan hevur nakað landsstýri fingið so lítið burtur úr so nógvum. Og sjáldan hevur verið so langt frá orðum til verunleika. Skapar møguleikar hjá teimum stóru at eta teir smáu Í hesum degum liggur meguleikar fyri at politisk viðmerk- ing gera uppskot landsstýrisins um heimild at veðhalda fyri kreppulánum til fiski- skip og fiskavirkir á ting- borðið Eftir kravi frá sjálvstýr- isflokkinum er ein treyt fyri vedhaldi, at eigarar av skipum skulu gjalda inn i felagið tann pening, sum teir orsakað av skattligum avskrivingum hava spart í skatti tey seinastu fimm árini. Taka vit sum demi, at ein eigari í einum skipi er arbeiðsmaður við eini árs- innteku uppá 100.000 kr., so eru hansara meguleikar fyri at gera skattligar av- skrivingar lítlir ella ongir. Ein annar eigari í skip- inum er fiskimaður við eini ársinnteku uppá 120.000 kr. Hansara skattligar = avskrivingar eru heldur ikki stórir. Men ein triði eigari hevur eina innteku uppá 400.000 kr. um árið. Hjá hesum eru meguleikarnir fyri at gera skattligar = avskrivingar rúmir. Eftir fimm árum kemur skipið í kreppu og skal at biða um veðhald fyri einum kreppuláni. Um lóg- aruppskotið verður sam- tykt, verður treytin nú tann, at tann peningur, sum er spardur í skatti seinastu fimm árini, skal gjaldast inn sum eginpen- ingur. Arbeiðsmaðurin við årsinntøkuni uppå 100.000 kr. hevur onki spart i skatti og skal ti onki gjalda. Fiskimadurin vid teimum 120.000 kr. i årsinntøku hevur spart. rættuliga lítið og hansara innskot verður hareftir. Men tann triði eigarin við eini ársinnteku uppá 400.000 kr. hevur spart nógv í skatti. Tá hann hevur gjert sítt innskot verður hansara partur í skipinum hækkaður í mun til innskotið. Urslitið verður nu, at arbeiðsmaðurin má fara burtur úr sum eigari, at fiskimaðurin meguliga sleppur at halda fram sum eigari, men uttan nakra ávirkan tá hansara partur nú er vorðin ógvuliga av- markaður, meðan tann triði eigarin hevur fingið buktina og báðar end- arnar. Tann sum onki hevði avskrivað misti sín part í skipinum. Tann sum Nr. 93 — 18. september 1982 Tekk til Jóannes Tann 31. juli 1982 tók Sosialurin upp yrking eftir Jóannes Joensen á Hús- um. Havi bíðað eftir at kalls- ingar skuldi takka tygum alment fyri yrkingina við stadarnøvnunum. Nú, tá eg sjálvur fekk tikið seg saman, er beinanveg ein redd sum spyr, um eg eins og teir klóku, ætli mær at ummæla hetta skaldaverk Jóannesar. Kanska er henda reddin orsek til, at eingin kallsoyingur alment hevur takkað enn, men uttan iva hevur onkur sligið uppá tráin kortini. Nei orsekin til hesi orð, er reint takksemi fyri yrk- ingina. Í 71 erindum eru 212 staðarnevn. Trý í hverjum. Umframt at ríma og sita, geva tey eina rúgvu av upplýsingum um, hvussu mong av teimum 212 steðunum skulu brúkast sum ytir, fyri at rógva fríur av flúr- um. Tann, sum hevur áhuga í tí tíðini, verður beinan- veg gripin av yrkingini, og longu fyri Miðmunnahol- inum, situr hann í bát- inum saman við Jóannesi. Onkur sum kennir prátið, ið er upprunin til yrking- ina, heldur seg kanska vera komnan ov seint í bátin. Hann hevur helst verið á útróðri, og prátið hevur sjálvandi gingið um staðarnevn, bæði á Kalls- oynni og aðrastaðni, sum ýtir til plinkarnar, líka frá morgninum av, men tann, sum saknar prátið norðanfyri Midmunnar- holið, eigur at hava í huga, at aðrir hava skrivað um fiskileiðirnar har, men harfyri hevði tað sjálvandi verið spennandi, at sæð Jóannes uppá henda spesi- ella mátan sagt meira, men uppaftur meira spennandi hevði helst verið, at fingið hann uppá Norðlandið, og har nýtt hesi serligu evnir síni. Tað eru serliga fiskileið- irnar frá Greimsey út til Steinin, og víðari úteftir. Hver einasti Skalli við for- oyskum navni. Kanska hevur Jóannes sjálvur verið við at geva onkrum navn. Teir fækkast, sum kenna best hesar leiðir, tíansheldur | nevnini á hverjum Skalla. Væl hava vit tann roter- andi miðamannin uppi á stýrhústakinum, og inni í stýrhúsinum kassan, sum gevur tær Skallan við tveimum telum, men hetta er nútíð. Vónandi vera hesi ser- ligu evni brúkt — at ríka nútíð og framtíð við, men tillukku við yrking tygara um Kallsoynna Jóannes. Heilsan Ísak Matras Ein bilig undanførsla, Pauli! Uudir valstríðnum til løg- tingsvalið seinasta royndi núsitandi legmaður at vísa á, hver var problemið í føroyskum politikki. I sínum býttisliga orða- vavstri fór hann so langt, at hann skuldsetti Atla Dam fyri at vera fullan av hatri. Satt at siga, at trúði eg ikki, at nakar av teimum føroysku politikkarunum soleiðis gekk og bar hatur til nakran. Men, harra blaðstjóri, eftir at hava hoyrt orðaskiftið á tingi um Norðurlandaráðið eri eg farin at ivast, og tað stórliga. Har kom nevni- liga nakað fram, sum tyk- ist benda á, at hin einaráð- andi innan sambands- flokkin, núsitandi leg- maður, hevur nakað per- sónligt, mest álíkt hatri, móti Atla Dam. At Pauli ikki vildi hava, at Atli Dam skuldi um- boða Feroyar í Norður- landaráðnum við teirri grundgeving, at Hilmar Bech skal vera meira re- spekteraður manna mill- um, tað má sigast at vera ein sera bílig undanfersla. Sjálvandi verður Hilmar respekteraður, men Pauli eigur ikki at gloyma, at Atli Dam ikki bert her heima hjá okkum, men eisini aðrastaðni fram- vegis verður hildin at vera framúr góður politikkari. Tí kann hugsast, at núsit- andi legmaður undir sein- asta valstríði mælti tað, ið hjarta hansara er fult av, tá hann tosaði um hatur. lurtari »Mål — mála »Ja-a, ha ha — man skuldi tíu, eg var av Toftum, ella omma min«. Nei, Niels Juul. Um omma tín og tú vóru av Toftum, Tveroyri, Fugla- firði, Getu, Klaksvík ella hvar tað var, so hevði tú verið líka eydnusamur. Tað er ikki við Toftum ella ellum hesum liðum tú heldur við, men HB tú ert ímóti, kanska ikki tí, tað er HB, men tí HB liggur á odda og tað mugu teir ikki gera. Tann sum er fremst- ur skal niður við nakkan- um. Eingin má koma fram um hini. Ein partur í jantulógini (Sandemose) sigur: Tú skalt ikki billa tær inn, at tú ert nakað. Hesum fylgir tú. Eg : haldi við HB (tað gerst ikki við), men eg vil unna KÍ ella TB ella hver tað so er at vinna og gerast før- oyameistari um teir blíva tað, bert ikki henda nega- tiva tónan, ið altíð hoyrist mótvegis teimum, sum eru føroyameistarar. Smá- ligheit! Tað ljóðar sum HB av berum heldi hevur vunnið alt summar. Nakað, fyri at taka lítið til, liggur av arbeiði aftanfyri. Um ein stjóri sat í út- varpinum, sum vist veru- liga hvussu ein skal út- varpa, hevði tú verið frá- settur sum frásegumaður í fótbólti so illa sum tú dugir at goyma tinar kenslur yvirfyri vinnandi liðinum í letuni. Tað má vera sera hug- stoytt hjá trúfasta venj- ara HB's at hoyra ferð eftir ferð, at HB als íkki vinnur, tí teir spæla betri, tí tað gera jú mótsteðu- spælararnir altíð) um farast skal eftir tí útvarp- aða. Ongantíð hoyrist hví HB vinnur. Ein kann bara gita sær til, sum ikki sær dystin sjálvur, at tað er meira lukkan enn skilið. Misnegdur A ff OA, hevði avskrivad lítið misti sína ávirkan. Tann sum hevði avskrivað nógv fekk alt. Verður lógaruppskotið samtykt skapar tað møgu- leikar hjá teimum stóru at eta teir smáu. Javnaðarflokkurin kann ongatíð taka undir við, at skattligar = avskrivingar verða nýttar til privat- nýtslu hjá teimum, sum eiga part í einum vinnu- virkið, men flokkurin hevur hinvegin onki ímóti, at skattligar avskrivingar verða loyvdar í tann mun vinnan hevur tørv á tí. Fyri at koma »mis- nytsluni« av skattligu av- skrivingum til livs, hevur javnadarflokkurin fleiri ferðir tey seinastu 10 árini verið við til at avmarka avskrivingarmeguleikarn- ar, og hetta er helst einasta gongda leiðin í hesum máli. Eina tílíka avmarking afturat er javnaðarflokkurin = altíð sinnaður at tosa um, meðan uppskotið, sum nú liggur fyri, ikki kann koma uppá tal. Vilhelm Johannesen á á á ; EAN