týsdagur 21. september 1982síða 12

Síða 12 Hóttan SEV 's um my rkur er høpisleys: Tað hevur ongan bråskund at koma í gongd við vatnorkuútbyggingini — sigur Tormóður Dahl, verkfreðingur í fjórðu grein síni um orku, SEV og ymsar , spurningar i hesum sambandi. Hann sigur m.a.: Metingarnar hjå SEV/ H&S um ein ovurstóran åhaldandi vøkst- ur i elnýtsluni i Føroyum í mun til i eðrum framkomnum londum eru litid realistisk- ar — og tær eru tad als ikki, tå okkara størstu fiskavirki veruliga byrja at skilja, hvussu nógv tey kunnu vinna, við t.d. at fáa sær egið elaggregat Nú nærkast eisini WáS milliardini t va | t } 1 hes ilja minnast tað KJAK ð fór o7g S0/81 kostnaðin av hesari storu erkætlan HXS SEV's it H&S nu langt áleiðis gevur m.a. Harry Fonsdal nær rætt okkara metan her, er ais ikki at freðast yvir, tí ju djúpri tu nettu samlaðu iløgurnar til o.u. 750 mill. kr Lat hetta ti verða sagt beinanvegin: Ljóðar kost- 5 nadarmetan HÆS idag ppá 716 mill. Kr, Ss rður kostnaðurin minsta lagi 12—1300 mili kr. áðrenn avtornar Samlaða verkætlanin upp týdningarmestu lyklatel- ni fyri samlaðu seinastu ætlanina (pr. 25 Niðanfyri er sett 3.82) sam- kannar málið, jú meira isannar tu, at vit voru mett við ta fyrstu pr helst ov bjartskygdir, >.2.79). vit fyri 2 árum síðani Etlanin Ætlanin pr. 5.2.79 pr. 25.3.82 Kostnaður tilsamans 306 mill. kr 716 mill. kr Framleiðsla pr. ár 91,3 mill. kWh Brunnar 49,6 mill. m* 83,3 mill. m* Regulerað avfalseki 122 km | 143 km? Tunnilslongd ca. 68,5 km ca. 86 km Anlegsvegir ca. 34 km ca. 34 km 121,9 mill. kWh vit fáa til vega 6% av árligu orkunýtslu okkara. Kostnaðurin fyri hesi neyðars 6% verður umleið milliard kr. (helst væl meira) og svarar hetta til kr. 20.000,- pr. íbúgva ella stutt sagt: Ein tvífald- an av okkara uttanlanda- skuld. hava Hava vit ráð til at eina uttanlandaskuld, ið roknað pr 9 íbúgva. er 2 ferðir so heg sum hin danska? Menningurin innan orkunýtsluna í idnadar- londunum Í døgunum 27. og 28. mal skipaði P/f ESSO fyri einum skeiði um har vist a åhugaverdum orku. M.: arð t ein miåvisur sparipolitikkur USA, Europa, Canada og Japan havt við orkunýtslan í londum uppá seg minkaði við 11% frá 1973 til 1980. Mett verður at henda sparing vil halda áfram, so at nevndu lond ár 2000 verða at nýta (lutvis) 34% minni orku til somu enda- mål/framleidslur enn í 1973. Samlaða orkunýtslan í hesum londum verður tó mett at vaksa við í meðal sær, at hesum hevði — 0,8% pr. ár næstu 20 árini (vegna steðugt vaksandi Av yvirlitinum sæst at sambært H&S verður seinasta verkætlanin at kosta nærum 2 1/2 ferðir so nógv sum hin fyrra. Hinvegin verður nýggja ætlanin at veita ein góðan 1/3 meira elorku. Regulerad avfallsøki verður 145 km? og svarar hetta til gott og væl 10% av samlaðu vídd landsins Samanumtikið kunnu vit lýsa hesa ætlan soleiðis: Við at neyðtaka 10% av avfallseki landsins kunnu risaverk- idnadarframleidslu, betri livikor, fólkavekstur v.m.). Nevnast kann í hesum sambandi at í Danmark er orkunýtslan minkað við umleið 12% frá 1978/79 og til í dag, og roknað verður við, at ikki fyrr enn um 15—16 ár verður samlaða Tormoður Dahl hevur í undanfarnu greinum um orkumalið vist á vandan við at turrleggja áirnar. Hetta kann vera til obotaligan skaða fyri eitt nu fiskaalingina orkunýtslan hin sama sum 11978 Orkusparing í Feroyum Í Feroyum hevur sum kunnugt tíverri ikki verið førdur nakar miðvísur orkusparipolitikkur, og einki bendir í dag á, at vit kunnu vænta nakra stóra broyting her í næstum. Nverturímóti metir H&S Sev, at árligi nýtsluvekst- ur okkara (elorka) verður (Í Danmark verð- orkunýtslan 1 um 6% ur samlada mett at vaksa vid årliga) Á nevnda orkuskeidi legði ESSO fram eima Førovar Teirra orku nvtsia okkara fer at vaksa % ið 1 Í.“ nýtsluætlan fyr! metan er at um árið Hetta er ein realistisk metan. og i mun til H&S hevur ESSO í hvussu so er onga milliardkontrakt. ið vinkar fyri framman. Um i2 ár verða vit at nýta 2 ferðir so nogva elorku sum í dag, sigur H&S/SEV H&S/SEV = metir sum nevnt, at elorkan næstu árini verður at vaksa við 6% um áirð. Hetta merkir at vit um 12 ár verða at nýta 2 ferðir so nógva elorku sum í dag — ella til- samans 300 mill. kWh. Hvørjar kanningar grundar H&S/SEV hesa metan á? Er ídnaðurin spurdur? Eru húskini spurd? Er tað kanska gøtuljøsini, ið skulu 2- faldast eftir 12 árum? Elnýtslan í heimunum At siga øll húskir í Før- oyum hava í dag tey tól, teimum terva í einum nútímans húsarhaldi. Eg meti at nytsluvøkst- urin innan henda brúkara- bólkin verður lítil og eingin næstu árini. Sera hegu elorkuprísir okkara verða eisini at forða fyri tí. Elnýtslan í heimunum fer við umleið 50% av samlaðu nytsluni. Elnýtslan í smærri virkj- um, handlum, getuljós, stovnum, NATO o.s.fr. Nýtslan frá hesum brúk- arabólki er um 30% av tí samlaðu nýtsluni Helst verður tað ein ávísur nýtsluvekstur her, men neyvan meira 2—3% árliga — enn helst 21. september 1962 H&S stóð fyri hesi útbyggingini. Nú skal danska fyritøkan »einsamøll« byggja vatnorkuna ut fyri meira enn eina milliard minni, tí tað verða steðugt framleidd nýggj tól, ljós 0.2., ið uppá seg nýta mun- andi minni elorku enn samsvarandi lutir gera ídag. Elnýtslan á fiska- virkjum Fiskavirkini nýta í dag umleið 20% av samlaðu el- nýtsluni — og er tað her serstakliga innfrystingin, ið krevur ta nógvu el- orkuna. Í tíðarskeiðinum apríl 81 til apríl 82 nýttu fiska- virkini tilsamans 25,8 mill. kWh (sambært SEV), og í sama tíðarskeiði fram- leiddu = virkini umleið 60.000 tons av frystum fiskaverum (helmingurin slógv og helmingurin flak og fars). Við tí nýtslumynstri virkini hava fer o.u. 85% av samlaðu elnýtsluni til framleiðslu av teimum frystu fiskaverunum — t.v.s. 22 mill. kWh. So- statt nýta føroysku virk- ini í medal 0,37 kWh pr. kg. frysta fiskavøru. Vid dagsins elorkuprisum svarar hetta til umleid 30 oyru pr. kg. fryst vera. Vit vita at vit enn eiga eitt stórt og lítið troytt til- feingi í okkara havøki (t.d svartkjaft, hegguslokk, gullaks, krill, kongafisk o.s.fr.) og teknikkurin at góðska hesa råvøru er kendur. Vóru marknaðarviður- skiftini eisini í lagi skuldi tað sostatt bert verið ein spurningur um kapital og menniskju, ið avgjerdi um vit skulu troyta hetta „nýggja“ tilfeingi. Tvey 40.000 tons svart- kjaftavirkir mugu byggjast um árið skal 6% veksturkabalin hjá H&S ganga upp Sum skilst av tí, ið er sagt frammanfyri, er útlit til at samlaði elnýtsluveksturin hjá ollum brúkarabólkum, undantikið fiskavirkir, neyvan verður meira enn 0.u. 2% árliga. Ein åhugaverdur spur- ningur er ti: Hvussu stør fiskavirkir mugu vit nú byggja. so samlaði árligi elnýtsluveksturin skal verða 6% — t.v.s so kabalin hjá H&S skal ganga upp? Roknistykkið er einfalt — og svarið er: Vit mugu beinanvegin = byrja at bvggja í minsta lagi tvey $ Br. i A Ar