týsdagur 22. mars 1983síða 3

Eisini tingmenn úr samgonguni eru nøgdir við Noregssáttmálan Men teir noyðast at atkvoða fyri, tí annars sori áhuga. fær tað avleiðingar — grein 13 hevur aftur Sóðtók norskar verið frmami! Andstoðan tekur ikki undir Javnaðarflokkurin við sáttmálanum. mælir tilnýggjar samráðingar Ikki bara andsteðuflokk- arnir á legtingi halda, at fiskiveiðisáttmálin, sum tandsstýrið hevur undir- skrivað við norðmenn, er vánaligur Tá såttmålin, sum løg- tingið enn ikki hevur sam- tykt, varð til 1. viðgerð fríggjadagin seinrapartin, vísti tað seg, at Fólka- flokkurin ikki bert var iv- ingarsamur, men at Svend Áge Ellefsen hevði um- hugsað ikki at taka undir við sáttmálanum. Men tað fær hann ikki loyvi til. Hann segði undir umreðuni, at tók hann ikki undir við sáttmálanum, fekk tað parlamentariskar avleiðingar. | Tingmaður Fólkafloksins ásannaði, at grein 13 í samgonguskjal- inum forðar honum í at seta eitt broytingarupp- skot til sáttmálan fram. Jógvan Sundstein segði seg eisini vera í iva. Hann boðaði kortini frá, at Fólkaflokkurin fer at at- kveða fyri sáttmálanum. Men hann segði, at norð- menn skulu hava at vita, at teir hava brotið for- treytirnar fyri sáttmál- anum. Javnaðarflokkurin = og Tjóðveldisflokkurin hava í álitinum frá marknaðar- nevndini boðað frå, at teir taka ikki undir við sátt- málanum. Javnaðarflokk- urin hevur skotið upp, at nýggjar samráðingar verða tiknar upp við Noregi. Eftir uppskoti frá Finn- boga Isaksen, úr Tjóð- veldisflokkinum, sum annars segði, at hann fór at atkveða fyri sáttmál- anum, varð uppskotið til sáttmála beint aftur í marknaðarnevndina til skjóta viðgerð, áðrenn 1. viðgerð av málinum verður gjørd liðug. Aðrenn málið varð beint i marknadarnevndina høvdu framsøgumenn fyri flokkarnar orðið: Hvat hevur lands- stýrið gjert Jógvan Sundstein, úr Fólkaflokkinum, vísti á, at síðan fiskiveiðisáttmálin við norðmenn varð undir- skrivaður, er komið fram, at norðmenn hava givið 10 fiskiloyvi afturat til norsk- ar bátar. Legtingsformaðurin vil- di hava legmann at svara nekrum spurningum, áðrenn legtingið atkveddu um sáttmálan. Jógvan Sundstein spurdi, um landsstýrið hevur mót- mælt avgerðini hjá norð- monnunum, um lands- styrid hevur bodad frå, at såttmålin ikki er i gildi ella um føroyingar fåa møguleika at økja um fiskiskapin. Pauli Ellefsen upplysti, at landsstýrið hevur havt samband við norðmenn, og at landsstýrið hevur fingið at vita, at norðmenn hava givið 10 fiskiloyvi afturat. Eitt av hesum loyvunum er til ein frystibát, sum er 400 tons stórur. Hinir eru smærri og sigla inn fyri at leggja veiðina upp. Legmaður segði, at sjálvandi fer tað at ávirka samráðingarnar komandi ár, at norðmenn hava givið fleiri loyvi. Hann segði, at logiskt fóru krov at verða sett fram, um rækjumenn kunnu vísa á, at fiskiskapurin hjá norð- monnunum er sterri enn upplýst. Legmaður undraðist Pauli Ellefsen segði seg annars undrast yvir, at menn tykjast líkaglaðir um kvotuna av toski og botnfiski, meðan teir ganga nógv upp í tað, at rækjufiskiskapurin er av- markaður. Somuleiðis undraðist løgmadur yvir, at menn einki siga um tað prinsipi- ella vandamikla, at føroy- ingar fingu tosk við í Sval- bardsáttmálan í 1989 og aftur í -80. I Tå feroyingar £ Mtóku at fáa tosk frå rr-ðmonnum við Svlabard, hava vit g6dtikid, at norðmenn tå eiga toskin við Svalbard, segði Pauli Ellefsen. (Talan er um 750 tons av samlaðu toskakvotuni upp á 8000 tons við Sval- bard, og sum er ein kvota, sum norðmenn hava bundið seg til at steðga, tá hon er fiskað. Men tað var bert av praktiskum orsek- um, at feroyingar ynsktu at fáa henda partin tillut- aðan. Meira um hesi tons- ini longur frammi í frá- segnini, blaðm.). Pauli Ellefsen vísti á, at vit annars framvegis hava toskakvotu í avtaluni við norðmenn. Hann segði, at tað var eydnast at stað- festa, at vit sleppa at fiska rækjur uttan at gjalda nakað afturfyri. Leg- maður segði, at feroyingar gingu við til at avmarka rækjuveiðuna fyri yvir- hevur at fáa ein sáttmála um sínámillum fiskiveiði- sáttmála við Noreg. Átti at verið komin heim áðrenn undir- skrivaðu sáttmálan Atli Dam, úr Javnaðar- flokkinum, gav eina seguliga frágreiðing frá samráðingunum um sátt- málar við onnur lond. Um samráðingarnar við norðmenn helt Atli Dam, at legmaður átti at verið komin heim og sam- ráðst við rækjumenn og andsteðuna, og annars kannað fortreytirnar fyri undanfarnu såttmålaum við norðmenn. Hann helt tað hevði verið skilabetri, um legmaður — ístaðin fyri at kasta eftir eðrum í einum taktiskum spæli — kannaði, hví nekur tons av toski standa frá 1979. Formaður Javnaðar- floksins greiddi frá, at 8000 tons av toski kundu veiðast við Svalbard. Hesi tonsini kunnu veiðast av øllum, men norðmenn hava bundið seg til at steðga veiðini, tá kvotan er uppi. Tí ræður um aT skunda sær. Avtala varð gjørd um, at føroysk veiða varð sett til 750 tons, sum so feroy- ingar kundu veiða, tá tað lysti teimum og um teir í heila tikið vildu veiða. Atli Dam sló fast, at hesi 750 tonsini, sum kunnu veiðast við Svaldbard, vórðu íkki fingin móti endurgjaldi til norðmenn, men bert ein praktisk fyriskipan. Annars vísti hann eisini í, at Pauli Ellefsen kundi havt »skippa« hesi 750 tonsini, um tey vóru ein meinbogi, tí feroyingar hava gjørt noråmonnum greitt, at tey hava ikki frågreidingar Atli Dam visti å, at lands- stýrið góðtók norsk krøv uttan heimildir og góðtók norskar upplýsingar og frágreiðingar. Hanns egði, at landsstýrið átti at havt steðgað á og tikið upp samráðingar við rækjumenn og embætis- menn í danska uttanríkis- ráðnum. Framsegumaður Javn- aðarfloksins helt tað vera eina undanferslu, tá log- maður hevur víst á, at rækjuveiðan er ikki av- markað í negd. Atli Dam segði, at tað er munur á at fiska við fimm skipum og so at hava meguleikarnar at útbyggja flotan. Atli Dam segði, at tað framgongur ikki av frá- sagnum frá fundinum í marknaðarnevndini, at aðrar tjóðir hava bundið seg til avmarkingar. Hann segði, at tað er upplýst, at bæði russar og spaniólar veiða. Russar veiða við 24 skipum alt árið, er upp- lýst. Norðmenn siga seg veiða við 10 skipum. Men hann vísti á, at tað var legið, um norðmenn bert hava 10 skip eftir av um 25 rækjuskipum frá rækjufiskiskapinum við Grenland. Álvarsamt mistak — stórur stovnur Atli Dam metti, at sátt- málin við norðmenn er eitt tað álvarsamasta mistak- id, føroyingar hava gjert í samrådingum við aðrar. Hann vísti á, at norð- menn hava brotið sátt- málan. Tí mælir Javnaðar- flokkurin- til at taka upp samráðingar av nýggjum. Atli Dam upplýsti annars, at fiskifreðingar siga, at stovnurin við Svalbard er sterkur og tolir veiðina, hóast teir ikki halda at hon ikki skal vaksa munandi. Tað er skilagott at av- marka. Men Atli Dam segði, at tað er ikki rætt, at bara føroyvingar av- marka. Hann upplýsti, at stovnurin á tí grunna vatninum út til 400 m dýpi er 40.000 tons stórur. Harafturat hava feroy- ingar funnið fram til, at rækjan finst á nógv sterri ekjum enn framman undan hildið, og at hon eisini er á djúpri vatni. Annars vísti Atli Dam á, at toskurin við Svalbard hevur sína serligu steðu. Lodnan í Barentshavinum eina aðra og rækjurnar upp aftur eina triðju, tí "tær verða veiddar í »al- heims« sjógvi, sum norð- menn ikki hava heimild at regulera. Góðtók frágreiðing- ina fult út Jógvan Sundstein upplýsti, at ætlanin hevði verið at fingið Atla Dam á fund í marknadarnevndina fyri at koma við eini frå- greiding um toskin. Men hann segði, at frágreið- ingin frá framsegumanni Javnaðarfloksins var so góð og gjellig, at tað fór at verða óneyðugt nú. Og at hann góðtók hana fult út. Annars segði framsegu- maður Fólkafloksins, at hann stóð ivandi yvir fyri sáttmálanum. Men hann segði seg taka undir við sáttmálanum og við teimum treytum hann hevur, tí annars høvdu vit ikki fingið nakran sáttmála við norðmenn. Hann spurdi aftur løg- mann, um hvat vit gera nú, tí nú eru fortreytirnar fyri sáttmálanum nakrar aðrar, ein tá sáttmálin varð undirskrivaður í de- sember,' við tað at norð- menn hava givið fleiri loyvi. Jógvan Sundstein segði, atlegtingsmenn mugu hava vissu fyri, at lands- stýrið ger norðmonnum greitt, at longu í ár hava norðmenn ekt fiskiskapin, og at siga teimum, at vit mugu eisini hava rætt at ekja veiðina. Atli Dam burturvísti undanfersluni, at góðtóku feroyingar ikki hesar og hesar treytirnar, so varð ikki talan um nakran sátt- mála. Atli Dam segði, at hetta hava norðmenn sagt øll árini frammanundan. Men tað hava kortini verið heilt upp í fimm samráð- ingarumfer, áðrenn sátt- máli er undirskrivaður. Avmarka norð- menn? Svend Áge Ellefsen, úr Fólkaflokkinum, segði, at tað var upplýst, at norð- menn eisini fóru at av- marka rækjuveiðina, og vísti á, at nú siga bleð, at norðmenn hava ekt veið- ina. Hann segði, at einki stendur i viðmerking- unum til sáttmálan, um avmarkaða norska veiðu, og spurdi, um nakað skriv- ligt er, um norðmenn fara at avmarka, sum teir hava kravt av feroyingum. Svend Åge Ellefsen setti spurnartekin vid, um tad er taktiskt rætt av førovingum nú — uttan ein bókstav um norska av- marking — at taka undir við sáttmálanum Hann segði seg ivast í, um tað ikki ger steðuna hjá landsstýrinum veikari við komandi samráðingar, um vit taka undir við sátt- málanum nú. Svend Åge Ellefsén mælti ti marknadarnevnd- ini til at broyta álitið ao- leiðis, at tá sáttmálin verður viðtikin, at eitt ávíst fyrivarni er. Annars segði vágating- maðurin, at hann hevði nevnt meguleikan at seta uppskot fram um at broyta sáttmálan, men at hann noyddist at ásanna, at tað fekk hann ikki lov til vegna grein 13 í sam- gonguskjalinum millum teir triggjar borgarligu flokkarnar. Góða mamma... Erlendur Fatursson, úr Tjóðveldisflokkinum, seg- ði, at vit nú er vanir við ein tragikomiskan leik, tá Pauli Ellefsen altíð skal verja seg við eini umber- ing, sum minti hann um sangin: Góða mamma tað var ikki eg ... Erlendur Patursson vísti á, at Pauli Ellefsen lovaði, áðrenn hann gjerdist legmaður, athann skuldi gera alt betri — eis- ini fiskiveiðisáttmálarnar á fjarleiðunum. Nú hevur hann gjert ikki bara líka ringar, men upp aftur verri sáttmálar. Adolf Hansen, úr Fram- burðs- og Fiskivinnuflokk- inum, helt, at nógv ringt var í sáttmálanum, men at eisini ymiskt gott var í sáttmálanum. Hann segði, at hann tók ikki undir við sáttmálanum. Finnbogi lsaksen, úr Tjóðveldisflokkinum, setti upp nakrar meguleikar, um legtingið ikki tekur undir við sáttmálanum. Hann spurdi, um løgmans- undirskriftin so var galdandi ella legtingssam- tyktin. Annars vísti hann á vandan við ikki at hava nakran sáttmála við noiðmenn og nevndi í hesum sambandi 'salt- fiska- og flakatrolararnar. Hann helt tað tí ikki vera rætt ikki at atkveða fyri sáttmálanum. Finnbogi Isaksen skeyt upp at beina sáttmálan aftur í marknaðarnevnd- ina. Tað gjerdi løgtings- formaðurin. jo-mo