hósdagur 24. mars 1983síða 7

Á Nr. 35 — 24. mars 1983 — Eiga vit at byggja eitt kola- orkuverk í Suður- oynni? Thorbjørn Lisberg, arbeiðsmaður, Trong- isvågur: Ja, tad haldi eg vit eiga. Vit hava ju kol- ið. Aðrar loysnir so sum oljuverk haldi eg vera eina dyrari loysn, so tað er uppá tíðina at fáa eitt kola- orkuverk J. P. Ellendersen, fulltrú, Tórshavn: Eg haldi hetta er ein spurningur, sum teir serkonu og/ ella SEV mugu taka steðu til. Óli Gordon Beck, skipari, Tórshavn: Ja so avgjørt, tí har hava teir jú råvør- una. So tað er skila- leyst at flyta inn dýra olju til orkuendamál, tá vit uttanfyri dyrnar hava ráveru sum kolið. Annars haldi eg, at vit áttu at bygt vatnið út kring oyggjarnar í smærri eindum. Stóru vatn- orkuútbygging SEV 's dámar mær lítið, tí hon verður ov kostn- aðarmikil, og hon fer at hava óheppið árin á umhvervið. Men sum sagt útbygging av smærri vatnorku- verkum or eitt kola- orkuverk hevði verið ein skilagóð loysn á orkutrupulleikunum. Landsstyr- id vil hava heimild at gera reglugerð Ósemja hevur tikið seg upp millum landsstýrið og umboðsráðið fyri Tryggingarsambandið Føroyar, um lands- stýrið hevur heimild at gera eina reglugerð fyri ráðið. Hetta gongur ikki greitt fram av lógartekstini. Tí hevur landsstýrið skotið upp at seta eina nýggja grein í legtingslógina fyri trygging: »I øllum málum hevur lands- stýrið heimild at taka bindandi avgerðir eisini heimild at gera reglugerdir«. Gummiskogvar til Pólands ella suppu til USA Feroyingar eru so góðir. Ofta so nógv betri enn onnur. Tað undar liga er, at tað skulu vera nekur »onnur«, sum ferovyingar skulu vera so nógv betri við enn við oll »onnur« Í turist-reklamum sært tu, at foroyingar eru heimsins »blidasta og deiligasta« fólkaslag. (Vamlis- lig reklama!). Her ert tú altid væl- komin. Væl at merkja: um tú ert útlendingur og ikki feroyingur Tí ert tú tað seinna, so byrjar teskanin í krókunum um hverj- um kjeti tú ert av, hvat tú meinar, hvat tú trýrt á, ella hvar tú stendur politiskt. Helst verður tú ikki spurdur um slíkt fyrst. Tí slatrið rennur skjótari enn sann- leikin, og fordómar og lygn skjót- ari enn tíni egnu orð. Jú sjálvandi eru feroyingar allastaðni yvirhevur blidir og týðir. Við oll — enn — og Guð havi lov fyri tí. Eisini yvirfyri landsmonnum sínum. Tað skuldi verið illa, um danskir ferðamenn skuldu kent seg betri heima á bygd í Feroyum heldur enn ein til hin ringa spokir samvitskan sjónarmið Ídag Kári Petersen, lesandi demis, havnarmaður. Men eg veit ikki — hevur nakar upplivað slíkt nakrantíð? Um ein ferðamaður kemur og bankar á tygara dyr, tá spyrja tygum ikki fyrst, um hann er hvítur, kommunistur, ella hvat nú hann svartur, trúgvandi kann hugsast at gera. Hann er vælkomin til Feroya og, ja, eru vit ikki so góð? Tað var nú ikki júst hetta, eg vildi skriva um. Hetta er bert ein inngangur Í seinastuni hevur verið ein risa-innsavning til pólverjar. Alt gott um tað, at føroyingar senda full farmaskip har suður við skipstroyggjum, gummiskóm, teppum og eðrum. Eins og tá foroyskar konur settu seg at binda ullintar undirbuksur til tey neyðsteddu í Biafra á sinni. Men er ikki okkurt sum haltar? Hava feroyingar veruliga hugsað um, at eitt stórt fátækdemi ríkir við víða hvar á teirra egna landi? At fólk liva undir umsteðum, sum ongin pólverji vildi droymt at livað undir? Ein og hver, sum hevur givið livilikindunum úti á lítið sindur gætur, veit, at í Fer bygd eitt oyum er til eitt so eyðmýkjandi fátækrademi at tað átti at verið skomm í einum vælferðarsamfelagi Men tá tað er pólverjar, so er summum førum tað samfelagið, sum hevur skyld- ina. Men er tað feroyingar, so er tað „teirra egna skyld«. >Tey kunnu for helvtini sjálvi fara oman á flakavirkid«. Men fara tey oman á flakavirkið, so vil flakavirkið onki hava við »tad slagid« at gera. Ella til skips. >Send hatta til skips!< (tvs. næstan til Sibiria). Men um so hetta »hatta« vil til skips, so »nyttar hatta onki« og sleppur ikki við. Jú, sjálvandi, ert tú feddur inn í rættu familjuna, so ber alt til í Feroyum. Bæði at vera akade- mikari og so brúka skipslívið til »praktikk«-uppgåvur. Men har skalt tu vera føddur egiliga precist beint inn Neinei, gummiskógvar til Polen. Vit áttu heldur at lovst socialu problemini heima, sum ta eyguni aftur dagliga, It ialt É iðrenn vit lata okkara stoppaðu fara í tonsatali út í fremm- hosur and lond Fåtækradømi er til i so nógvum eðrum londum enn Pólandi. Nógv hungra. Men tað heila er kanska eitt politiskt spæl. Ti her er eitt sokallað SOClailSLISKt: land kreppu. Ég veit eitt kapitalist- iskt væl gett land, haðar tit áttu at sent hjálp næstu ferð: The United States of America, har fólk í heimsins ríkasta landi í dag doyr í hungri úti á getuni. Ongin doyr í hungri í Polen. Tað gera tey í USA. Tí áttu næstu feroysku farma- skipini við Marshall-hjålp at verið send til Boston í Amerika í staðin fyri til Pólands, tí har trongja tey meira til tess. Ella tey næstu bygdarhúsini her heima. Bygdamenning verður ikki framd við »komanditt-feløgum« á landi! politisk viðmerk- ing Tað er rættiliga gomul júkan, at javnaðar- politikkur er úti eftir at taka alt frá ellum, at javn- aðarpolitikkur miðar ímóti, at ell skulu gerast ognarleys, og samfelagið leggjast á alt hjá øllum, og so framvegis. Tíðin er nú liðin, og hesin politikkur hevur staðið sína roynd, og gjørt vart við seg í fleiri demokrat- iskt stýrdum londum, og hevur í fittan mun ávirkað stýrislagið, eisini her hjá okkum. Soleiðis eru teir borgarligu, uttan rættuliga at varnast, førkadir eitt litid vet so av og å. Stundum verður farið fram við tí, at javnaðar- flokkurin er kommun- istiskur, og verður hetta nytt sum ein rædumynd. Mong kommunistalond, sum vit kenna, verða stýrd við »militerdikta- turi« Javnadarflokkurin bygg- ir sin politikk fyrst og fremst á fólkaræði, á demokratiið, at meirilutin eigur avgerðina. Fleiri ferðir er fort fram, eisini á Føroya løgtingi, og tað av borgarligum flokki, at tad júst eru harðrend høgra- stýri, ið elva kommun- ismu. Her varð sipað til fólkaflokkin. Eyðsýnt er, at í demokratiskt stýrdum londum, har ið javnaðar- menn, ella sosialdemo- kratar hava munandi ávirkan, hevur slíkur politikkur tungt við at fáa hevdið fyri seg. Ti er tað ógvuliga umráðandi fyri hann, ið vil varðveita demokratiið, at leggja sær í geyma, at tað eru sosialdemokratar ið fyrst av ollum varðveita okkara fólkaræði. Mangan hava vit eisini víst á, at um tað skal ger- ast liviligt í hesum samfel- ag, skulu vit loyva tí al- menna at nýta sína orku fyri at skapa framleiðslu av einum ella eðrum slag, serstakliga úti á bygd- unum Vert er at minna á, at í foroyska vinnulívinum verður nýtt munandi av almennum peningi í dag, og er hetta í tráð við politikk okkara: at stuðla arbeiðspláss, bæði privat og almenn. Nú um dagarnar legði Tjóðveldisflokkurin fram á ting uppskot við heit- inum legtingsmál um bygdamenning. Hevuðsinnihaldið i hesum uppskoti er at gera eina serskipan fyri bygdir, id eru til afturskomnar. Hetta skuldi gerast å tann hått, at folk skulu fåa loyvi at draga pening- in frå i skatti, id settur verður í virkir. ið meguliga verða sett á stovn í slíkum plássum, tó hægst 10.000 kr Víst varð á, at arbeiðs- loysi førdi við sær, at bygdirnar avtoftast, tad vil siga, at fólkið ikki stød- ast í slíkum bygdum. Ein kann skjótt semjast við uppskotsstillaran um, at tørvur er fyri at fáa hóski- lig arbeiðspláss, eisini úti á teimum smáu bygd- unum. Men vit halda kortini tað ikki vera rætt at farið verður undir sokallaðar »komanditt-skipanir« á landi. Tað, sum javnaðarflokk- urin alla tíðina hevur víst á, og framvegis ger, er at rikin verður liðiligur vinnulívspolitikkur við al- mennari lutteku, so sum so mangan tervur er fyri í hesum samfelag. Í samgonguskjalinum hjá undanfarnu samgongu stóð í samband við bygda- menningina: »Har hitt privata fyritaksemi ikki rekkur kunnu kommunur og landið ganga á odda í hesi utbygging«. Hesar reglur hevði sjålvt fólka flokkurin skrivað undir at samstarva eftir. Vit meta steðugt, at hetta er frægasta gongda leið, um nakar veruligur bygdamenningar politikk- ur skal forast. Annars er vert at nevna í hesum sambandi, at ofta gongst illa hjá fólkum, ið hava fyri eyga at setast í búgv at fáa grundstykki at seta sær eini hús á, og man hetta í mongum feri gera at bygdirnar ikki vaksa. Hetta eru trupulleikar. ið allar góðar kreftir eiga at virka fyri at fáa loyst, tildømis við at játta stuðul til bygdavegir Jergen Thomsen