týsdagur 17. september 2002síða 6
‹ fyrra síða allar 21 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 177 - 17. september 2002
Nr. 177 - 17. september 2002
11
DAGSINS MEINING
Ljós fyri framman!
VIÐMERKINGAR
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller
jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov
eirikur@sosialurin.fo
Fíggjarleiðari: Jákup Mørk
jakup@sosialurin.fo
Tíðindaleiðari: Jústinus
Eidesgaard justinus@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad
finnbjorg@sosialurin.fo
Anja Weihe anja@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo
Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo
Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo
Rúnar Reistrup runar@sosialurin.fo
Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo
Solby Eliassen solby@sosialurin.fo
Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Páll H. Johannesen pall@sosialurin.fo
Myndamenn:
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Finnur Justinussen finnur@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Sosialurin í Suðuroy:
tel. 375364 fax 375464
tel. 220727
e-post: aki@sosialurin.fo
e-post: dagfinn@sosialurin.fo
Sosialurin í Eysturoy:
Postsmoga 143, Saltangará
tel. 447820 fax 4449520
tel. 225429
e-post: vilmund@sosialurin.fo
Rullandi redaktionin:
tel. 220507
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 311820, Fax 314720
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Sjónvarpið og bilaprísir
Journalistarnir hjá
SvF hava ikki gjørt
sítt kanningararbeiði
til lítar í málinum um
bilaprísir, sigur
stjórin hjá Ford, sum
skírir avrikið hjá SvF
makkverk og journal-
istiskt óetist, tá SvF
heingir Ford út sum
ein óseriøsan handil,
ið tekur okursvinning
Peter Smidt Petersen,
stjóri P/F Wenzel
Sjónvarp Føroya hevur
seinastu dagarnar funnist
harðliga at bilasølunum, m.
a. Ford, tí hesar skulu taka
okursprísir fyri nýggjar
bilar og harvið meira ella
minni snýta kundarnar.
Kritikkurin hevur verið
ógvuliga einsíðugur og
tendensiøsur, og nú er hann
eisini at hoyra í politiska
umhvørvinum.
Journalistiskt
er
tað
kanska ein góð søga, men í
veruleikanum tosa vit um
nakað heilt annað. Birt
verður uppundir eitt kartel-
samstarv, og eg veit ikki
hvat. Áðrenn kjakið púrasta
fer av sporinum, haldi eg,
at neyðugt er við nøkrum
hart tiltrongdum rættleið-
ingum. Eg kann ikki óátal-
að góðtaka mátan, sum
tingini eru sett fram uppá.
Her hjá Ford hava vit ein
sobran og sjálvstøðugan
handilspolitikk. Vit fyri-
halda okkum sjálvandi til
yvirornaða politikkin hjá
Ford Motor Company A/S.
Hvussu er so ein bilahandil
í veruleikanum skrúvaður
saman? Tá handlað verður,
er talan um ein nýggjan bil
og ein brúktan bil, eins og
ymiskt afturat, so sum onk-
ur eykaútgerð, vetrardekk
o. s. fr. Alt hetta verður sett
saman í eitt tilboð, sum
báðir partar góðtaka. Um-
framt hetta skal fyrilit
eisini takast fyri reklamati-
ónum o. s. fr. Her í húsin-
um hava vit ein reklamati-
ónspolitikk, sum førir við
sær, at vit geva meira gar-
anti, enn Ford Motor Com-
pany krevur, t. v. s. at
reklamatiónsstøðið er mun-
andi hægri her enn í okkara
grannalondum. Hetta kost-
ar sjálvandi. Tað er eisini
upp á sítt pláss at nevna, at
klárgeringarkostnaðurin
her er munandi hægri, at
burturbeiningargjaldið er
íroknað, at vit hava stórar
farmaútreiðslur, vit hava
nógvar mannatímar kring
klárgering, skrásetinga v
bilunum.
Pappírgongd,
heintan og gerð til sýn v. m.
Tá skipanin her fyri hvønn
einstakan bilhandlara er
munandi meira umstendi-
ligur enn aðrastaðni.
Tá tá alt kemur til alt
kann eg upplýsa, at brutto-
vinningurin fyri hvønn
selda nýggjan bil í 2001 var
umleið 15.000 kr og á
brúktum bilum var bruttu-
vinningurin 0 kr. Til sam-
anberingar kann nevnast, at
bruttovinningurin í Dan-
mark er 10-20.000 kr fyri
brúktan bil.
Av hesum bruttovinningi
skal so gjaldast húsaleiga,
lønir, hiti, edv, telefon,
grannskoðan, reklamatión-
ir, garantiveitingar, rein-
gering o. s. fr.
Á bilasøludeild okkara
eru vit 6-7 starvsfólk. Vit
seldu umleið 180 nýggjar
bilar í 2001. Nú kann sjálv-
andi ein og hvør taka lítla
lummaroknaran og síggja,
at hetta ikki gevur nakað
milliónayvirskot og afturat
eru eisini rentur og av-
skrivingar.
Hesi tøl eru roknað av
ríkisgóðkendum
grann-
skoðara, eisini ber til at fara
til Skráseting Føroya at fáa
fatur á roknskapinum – her
eru eingi loyndarmál.
Rakstrarúrslitið hjá okk-
um er í veruleikanum held-
ur ikki nóg gott, tí vit mugu
alla tíðina menna okkum,
gera okkum betri, vit skulu
umbyggja, útbyggja, íløgur
skulu gerast – og starvs-
fólkið skal útbúgvast.
Tendensurin, eg síggi, er
at tað næstan skal kriminal-
iserast at tjena pengar – og
helst skal tað eisini verða
so, at tú bert kanst tjena
pengar, um tú snýtur onnur.
Eg má siga, at tað er sum
stormur í einum vatnglasi.
Ein smálutur verður drigin
úr heildini – og so verður
buldrað fram. Rætti fram-
ferðarhátturin hevði sjálv-
andi verið at gjørt sítt
fyrireikingararbeiði til lítar.
Journalistarnir hjá Sjón-
varpi Føroya skuldu helst
ikki verið eitt undantak í
somáta. Men tað, sum teir
hava gjørt í hesum máli, er
makkverk úr enda í annan,
og journalistiskt er tað
óetiskt, tá tey heingja Ford
út sum ein óseriøsan handil
við okursvinningi.
Hesum vil eg upp á tað
allar kraftigasta mótmæla.
Vit reka eitt virki við
nógvum
framúrskarandi
produktum og góðum tæn-
astuveitingum. Vit seta
kundan í sentrum, vit royna
sjálvandi eisini at tjena
pengar, og tað er nú ikki
forboðið, men at seta okk-
um fram sum snýtarar
skulda tað, ið her er greitt
frá, kunnað víst aftur.
Brúkarasamstarv í Útnorði
Norðurlendska
brúkara-
nevndin (NKU) hevur tos-
að um útnorðurbrúkara-
samstarvið á fundinum í
Havn 12. september 2002.
NKU hevur staðfest, at
hóast útnorðursamstarvið
er ein týðandi partur av
norðurlendska brúkarasam-
starvinum, hevur verið nýtt
lítið av peningi og organ-
isatoriskari orku til at
menna hatta samstarv víð-
ari. Hetta er spell fyri brúk-
aran í Íslandi, Føroyum og
Grønlandi.
Út frá hesum vil NKU
heita á leiðslubólkarnar,
brúkarafeløgini, granskara-
netverkini o. a. brúkara-
stovnar um at menna tiltøk,
sum styrka útnorður brúk-
arasamstarvið við m. a.:
– Kæruviðgerð
– Marknaðarføring
– Brúkaraupplýsing
– brúkaraskipan og brúk-
araávirkan.
NKU heitir eisinni á
Norðurlandaráðið um at
kunna betri um tær stuðuls-
og
umbýtingarskipanir,
sum eru á hesum øki – og
eisini um aðrar stuðuls-
møguleikar til nýtslu í út-
norði, sigur nevndin í NKU
(Nordisk
Konsument-
udvalg) í tíðindaskrivi.
Mong eru skelkað av framferðini hjá Miðflokkinum. Ikki
minst hava umboð fyri Tjóðveldisflokkin víst sína stóru
ónøgd. Anita á Fríðriksmørk skýrir samstarvsflokkin fyri
valdsmisnýtslu. Og floksfelagin Tórbjørn Jacobsen við-
gongur, at tað var eitt mistak, at Tjóðveldisflokkurin fór í
samstarv við Miðflokkin, og at tíðin er komin til at taka í
egnan barm og skifta út flokkin við Javnaðarflokkin. Í kjal-
arvørrinum á teimum hava onnur eisini tala harðliga at
framferðarháttinum hjá landsstýrismanni Miðfloksins at
velja bara síni egnu fólk í nevndir. Hvat kann hetta brúkast
til ella skal tað brúkast til nakað! Sjálvandi skal tað tað.
Tíanverri hevur løgmaður valt at lata standa til. Hinvegin
skal sigast um løgmann, at tað ongantíð var ynski hansara
– skulu vit trúgva honum – at taka Miðflokkin við í sam-
gonguni. Var tað ikki nettupp formaðurin hjá Anitu og Tór-
birni, sum longu valkvøldið setti ynski fram um at fáa Mið-
flokkin uppí gomlu samgonguna! Tí liggur bólturin í
hondunum á formanni Tjóðveldisfloksins. Hvat sigur hann
til avgjørdu úttalilsini hjá sínum floksfeløgum, og til út-
røttu hondina til Javnaðarflokkin? Nakað, sum eisini løg-
maður hevur nevnt fleiri ferðir áður. At tað fór kanska bara
at vera ein spurningur um tíð, til boð vórðu eftir Javnaðar-
flokkinum at styrkja samgongugrundarlagið. Spurningur-
in er, um tann tíðin nú er komin.
Tá hugsað verður um, at løgmaður ongantíð var heitur fyri
at taka Miðflokkin við í samgonguna, og at tað nú í Tjóð-
veldisflokkinum eru framstandandi fólk, ið vilja skifta út
Miðflokkin við Javnaðarflokkin, verður áhugavert at hoyra,
hvørja støðu formaðurin í Tjóðveldisflokkinum hevur.
Verandi samgonga hevur longu spælt fallitt. Miðflokkurin
hevur tíanbetur avdúkað, hvat hann stendur fyri og hvat
kann væntast av honum. Og hetta hava týðandi Tjóðveldis-
fólk innsæð. Tað er tó løgmaður, sum ger av, hvør skal vera
í samgongu og ikki. Men tekur formaður Tjóðveldisfloks-
ins undir við teimum signalum, ið eru komin frá hansara
fólki, er greitt, at vit hava fingið eina heilt nýggja og áhuga-
verda parlamentariska støðu í Føroyum. Spurningurin er,
um ikki Javnaðarflokkurin eisini eigur at geva sær far um
hana. Hóast floksformaðurin helst sá eina samgongu, har
Sambandsflokkurin eisini er við, er hann noyddur at síggja
veruleikan í eyguni, at tað í løtuni finst ikki ein meiriluti,
har tað er pláss fyri bæði Javnaðarflokkinum og Samband-
inum. Og tá hugsað verður um, hvussu nógv mál
Javnaðarflokkurin og Tjóðveldisflokkurin í veruleikanum
eru samdir um, og at hesir flokkar seinastu 30 árini hava
samstarvað helvtina av teimum, er spurningurin nú, um
ikki tíðin er búgvin til at grava tær stríðsøksir, sum full-
veldistilgongdin hevði við sær, og at hesir báðir flokkar
fara at reka konsensuspolitikk. Men tað krevur, at leiðarar-
nir nærkast hvørjum øðrum. Vilja teir tað, verður stóri
spurningurin, um løgmaður heldur tað vera so skilagott at
fáa ein sterkan mið-vinstravong í samgongu. So enn eru
langt frá allar súðir syftar. Men eitt týðuligt signal frá C og
E um, at teir loksins kunnu góðtaka ta breiðu samgonguna
hjá løgmanni, ACE, er møguliga tað, ið skal til fyri at
sleppa løgmanni at liva upp til sítt ynskibarn seinastu
mongu árini. Miðflokkurin kann so bara takka sær sjálvum
fyri, at brúk ikki er fyri honum meira. Kanska er ljós fyri
framman. PS Tjóðveldisflokkurin kann fáa stórar
trupulleikar við sínar veljarar vendir hann ikki Miðflokk-
inum bakið nú beinanvegin.
Sosialurin
VIÐMERKINGAR
Vísindaliga siðsemisnevndin
Annita á Fríðriksmørk,
tingkvinna fyri Tjóð-
veldisflokkin
Eigur at hava eina breiða
fólksliga umboðan og eina
vísindaliga styrki
Endamálið við ar-
beiðnum
Arbeiðið hjá eini vísinda-
ligari siðsemisnevnd (vís-
indalig etisk nevnd) er at
taka støðu til um gransk-
arar skulu sleppa at granska
í ymiskum, sum hevur við
biomedisinskar ætlanir at
gera. Arbeiðið er sostatt, at
taka støðu til biomedisinsk-
ar
granskingarætlanir.
Hetta arbeiði umfatar tvey
øki: tað etiska og tað vís-
indaliga.
Ikki sørt av fokus er sett á
umrødda valið av limum í
siðsemisnevndina. Eisini
er funnist at mær, og tí sum
eg segði frá tingsins røð-
arapalli.
Kvalifikatiónir ella
sannføring
Ein av persónunum, sum
hevur funnist at hesum er
Elin N. W. Tausen. Tað eg
kenni Elina, eru vit samdar
um okkurt, um ikki alt. Og
soleiðis var eisini í grein
hennara í farnu viku. Okk-
urt av tí hon skrivar um
meg, taki eg fult undir við,
meðan eg síggi meginpartin
frá einum øðrum vinkli.
Elin skrivar m.a.: eg visti
ikki, at í hesum landi verða
tínar kvalifikatiónir dømdar
eftir, hvørjum trúarsamfel-
ag, tú kemur úr. Til tað er at
siga, at tað var heldur ikki
vanligt. Og eg eri samd við
henni í, at tað heldur ikki
eigur at verða so. Men tað er
júst tað, sum er trupulleikin
í hesum umtalaða nevndar-
vali.
Landsstýrismaðurin
hevur eina og aleina hugt at
trúarrættningi og ikki eftir
útbúgving teirra, og heldur
ikki eftir, hvussu breiða
fólksliga umboðan hesi
hava. Og tað er tað, sum er
kjarnin í málinum.
Manglaðu tey frá-
koyrdu útbúgving ella
royndir
Um talan var um útbúgv-
ing, hvat var so galið við
teimum fýra, sum sótu. Ein
er biologur og granskari og
leiðari á náttúruvísinda-
deildini. Ein er farmaseut-
ur og granskari. Ein hevur
fleiri ára royndur sum jur-
ist, og ein hevur drúgvar
royndir sum prestur.
Nú sigi eg ikki, at júst
hesi fólkini partú áttu at ver-
ið afturvald, men at hesi við
sínum vísindaligu royndum
og við síni breiðu fólksligu
umboðan livdu upp til enda-
málið í lógini er eyðsæð.
Ein umbering uppá
sítt pláss
Elin heldur, at tað líktist
ongum, soleiðis sum eg fór
við nøkrum av nývaldu
limunum. Eg eri samd í, at
eg var í so mælsk, tá ið eg
fanst at lektaranum, sum eg
helt uppá var uttast til
høgru, og sum var í ferð við
at ríva seg leysan úr fólka-
kirkjuni. Mín umbering
skal so eisini síggjast í tí, at
tað er ringt at finnast at val-
inum, um tú ikki kanst
finnast at persónum, tí tað
eru persónarnir, sum eru
trupulleikin, – ikki hvar teir
hoyra heima, men teirra
sannføring í etiskum spurn-
ingum. Men fyri tað, átti eg
at vanda mær um orðavalið.
Og vil eg biðja um umber-
ing fyri hetta.
Fundamentalisman í
demokratinum
Um landsstýrismaðurin var
sína uppgávu vaksin, og tók
hædd fyri eini breiðari
fólksligari umboðan, so
kundi hann um ikki annað
valt éin við hasari sannfør-
ingini, ikki fýra. Soleiðis
hevði hann eisini tryggjað
sær, at hansara sannføring
var umboðað og ikki avger-
andi. Tí sum avgerandi tek-
ur
minnilutin
ræði
á
meirilutanum.
Sum dømi kann nevnast
um t.d. Helena Dam á
Neystabø,
sum
valdi
nevndina í 1999, valdi fýra
limir frá Suðurstreymoyar
Sjálvsstýrisfelag.
Hetta
skurrar sjálvsagt í oyrunum
á øllum. Tí tað eru altso
nøkur ting, sum tú ikki
kanst loyva tær í einum
demokratiskum stýri.
At so fundamentalisman
til alla tíðir hevur undir-
vurderað demokratiið og
sett sín fundamentalistiska
hugburð oman fyri alt, er
ein sannroynd, sum vit eiga
at vara okkum fyri ikki
endurtekur seg her. Eg sigi
ikki hervið, at Bill er
fundamentalistur, men at
hann her hevur undirgravað
ta breiðu fólksligu umboð-
anina og harvið demokrati-
ið, slepst ikki uttanum. Og
tað er tað, sum eg royni at
peika á.
Hvør er tað nú sum
gongur við eini stjørnu?
Elin skrivar eisini: Ja,
kanska áttu vit øll, sum ikki
hoyra til fólkakirkjuna at
gingið runt við eini stjørnu
ella onkrum líknandi, sum
vísir, hvørji vit eru, so at
ongin skal ivast í, at vit ikki
eru kvalifiseraði nokk til at
taka ábyrgd og avgerðir.
Hetta helt eg nú var ein
óhugnalig útlegging. Men
hvussu er og ikki, hvør er
so í hasi støðuni í dag?
Hvørji eru tey, sum eru
vrakað í hesum føri, og sum
ikki eru kvalifiserað nokk
til at taka ábyrgd og avgerð-
ir? Og sum orsakað av síni
sannføring ikki sleppa upp í
nevndina?
Kontinuteturin ein
grundgeving
Landsstýrismaðurin hevur
grundgivið
fyri
sínum
nevndarvalið, at neyðugt
var at skifta limirnar út fyri
at varðveita kontinuitetin, –
annars vórðu allir sjey
limirnir sambært galdandi
lóg skiftir út, tá ið hetta val-
skeiðið var runnið. Men til
tað er at siga, at hann sam-
stundis hevur boðað ný-
valdu limunum frá, at hann
hevur ætlanir um at leggja
broytingaruppskot
fyri
tingið, sum tryggjar, at
hesir limirnir kunnu sita í
longri tíðarskeið enn tvey
valskeið. Fyri, sum hann
sjálvur orðar seg, at tryggja
kontinutetin í nevndini. Og
hesum uppskotið kemur
hann við, nú hann hevur
fingið sítt fólk í nevndina.
Eg havi ikki blandað
O.K. Olofson uppí!
Eg lesi eisini í Sosialin-
um, at Bill Justinussen finst
at mær, tí eg skal hava funn-
ist at, at ein av nevndarlim-
unum í nývaldu nevndini er
gift við O.K Olofson. Hes-
um vísi eg hvassliga aftur,
eg havi ongastaðni í sam-
bandi við umrødda nevnd-
arval nevnt hann við einum
navni ella sett hana í sam-
band við hann.
Garðbrótarar og siðsemi
Eyðun Andreassen,
formaður í
Granskingarráðnum
Tey fólkini, ið heilsumála-
ráðharrin Bill Justinussen
nú hevur sett sum umboð í
vísindaligu siðsemisnevnd-
ina eru ivaleyst hampafólk
øll somul. Eg hugsi tað, hó-
ast eg ikki kenni nakran av
teimum persónliga. Men
við teimum sjónarmiðum,
hesi fólk umboða, hevði
læknakynstrið enn í dag
staðið á heimadoktarastigi
við gandi sum berandi ráð-
um í heilsuviðgerð, og
náttúrufrøðin øll hevði ikki
verið komin longur, enn at
vit og børn okkara enn í
2002 høvdu lært í skúlan-
um, at sólin melur í kringi
rundan um eina pannu-
kakuflata jørð, ið sum mið-
ásurin í guds skapanarverki
ikki flytir seg úr stað.
Listin er langur við fólki,
sum í síni tíð hava brotið
niður steinrunnar tulkingar
um guddómligar heims-
myndir, ið skula eitast at
vera at finna í Bíbliuni, og
harvið hava flutt mørkini
fyri vitan okkara nærri
sannleikanum um himmal
og jørð. Fyri tað hava hesir
djørvu og visioneru garð-
brótarar, verið forfylgdir,
revsaðir, fingið arbeiðs-
forboð, verið lýstir í bann
og enntá tiknir av døgum av
samtíðarinnar variantum av
júst teimum sjónarmiðum,
ið nú skula ráða yvir dags-
ins medisinsku náttúru-
frøði.
Eg illteinki ongan av
teimum nýggju limunum í
vísindaligu siðsemisnevnd-
ini fyri fyri at vilja drepa,
forfylgja ella lýsa nakran
granskara í bann. Men eg
illteinki tey fyri at vilja seta
forboð fyri gransking. Ikki
við etiskum grundgeving-
um, men við grundgeving-
um úr teirra egnu persón-
ligu bíbliutulkingum. Tað
haldi eg vera álvarsligt. Tí
etikkur og bíbliutulking er
ikki tað sama.
Eg haldi tað er av grund-
leggjandi týdningi at hava
eitt livandi kjak um etiskar
spurningar í sambandi við
medisinska og ikki minst
gentøkniliga
gransking.
Tað høga tøkniliga støði og
teir møguleikar, ið harav
eru í eygsjón í okkara tíð,
gera tað serliga átroðkandi
við etiskari umhugsan. Eg
kenni meg ofta persónliga
órógvaðan av tí eg lesi og
hoyri um innan eitt nú gen-
tøkniliga gransking, men
sertakliga av summum av
teimum økjum, har tey gen-
teknologisku
gransking-
arúrslitini verða brúkt. Her
kemur ofta bland í hjá teim-
um kjakandi. Lat meg taka
eitt dømi fyri at lýsa munin
millum granskingina sjálva
og tær fylgjur ella tað mis-
brúk, ið granskingarúrslitini
føra til. Ein tann tyngsti
tankin at bera hjá okkum, ið
liva í vesturheiminum í nú-
tíðini er teir ræðuleikar, ið
standast av lívfrøðiligari og
bakteriologiskari
krógs-
førslu. Hetta eru hópdráps-
teknikkir, ið m.a. og kanska
einamest
vesturheimurin
brúkar hvønn einasta dag
onkra staðni í verðini. Í øll-
um førum er hvønn einasta
dag okkurt stað í heiminum,
ið ikki kennir sviðan av
hesum vápnum, antin tey
verða brúkt beint nú ella
hava verið brúkt. Hetta
hendir beint nú í mótsetning
til kjarnorkuvápnini, ið hó-
ast alt mær vitandi ikki hava
verið brúkt síðani 1945.
Men er tað harfyri nøkur or-
søk til at steðga allari bakt-
ereologiskari og lívfrøðilig-
ari gransking. Og hvat
skuldu Jenis av Rana og
hansara starvsfelagar sagt
og gjørt við sínar sjúklingar,
um ikki granskað verður
íðuliga og staðiliga innan
baktereologi og lívfrøði?
Siðsemisnevnd og eisini
alment orðaskifti um etisk-
ar spurningar er alneyðugt.
Men ofta eru etisku spurn-
ingarnir meira politiskir
enn granskingarligir. Men
ikki bara, tað er rætt, tí
bæði ein og fleiri granskar-
ar í søguni eru onkuntíð
farnir langt út um øll sið-
semilig mørk í sínum virki.
Tað sum tó eigur at vera
klettagrundin her er, at tað
ongantíð eiga at vera per-
sónligar bíbliutulkingar ið
leggja premissir fyri eitt et-
iskt orðaskifti av so stórum
týdningi. Etikkur og bíbliu-
tulkingar eru hvør sítt.
Eg eri bangin fyri, at hesi
serligu fólkini, ið nú manna
siðsemisnevndina, eru slík,
ið byggja sjónarmiðini á
sínar serstøku bíbliutulk-
ingar av tilveruni og vísind-
unum. Tað skilji eg frá tí
kjaki, sum hevur verið al-
ment frammi í bløðunum.
Tessvegna er tað mín nið-
urstøða, at hesi í allar mátar
hampafólk annars, ikki eru
egnað til at umboða Føroya
fólk og leiða eitt kvalifiser-
að etiskt orðaskifti um teir
sera álvarsligu spurningar,
siðsemisnevndin hevur at
arbeiða við.
Tað er so eitt, at grundir
eru fyri at halda, at eitt al-
neyðugt siðsemiligt orða-
skifti ikki er í nóg góðum
hondum. Í besta fall tí
samansetingin av nevndini
er ov einsíðug og lítið um-
boðandi fyri veruleikan í
Føroyum. Hvørki fólkið
ella granskingin hevur hetta
uppiborið.
Verri er tað tó, at nevndin
eftir øllum at døma er vald
við illum vilja. Bill Justin-
ussen sigur, tá hann varð
spurdur í tinginum, at hann
ikki kennir hesi valdu fólk-
ini. Her lýgur Bill Justin-
ussen so langur sum hann
er. Fyrigev mær orðingina
Bill, men tú kendi teirra
meiningar, tá tú valdi tey.
Og tað var tað, spurningur-
in snúði seg um. Hvønn tú
kennir privat er óviðkom-
andi. Eg vil halda upp á, at
tú vitandi og við við vilja
valdi hesi fólkini, tí tey um-
boða tíni privatu og sera
víðgongdu átrúnaðarligu
sjónarmið. Tí er tað í besta
føri ein roynd at sleppa
undan at svara rætt til
spurningin frá Anitu á
Fríðriksmørk, tað tú segði
um, at tú ikki kennir fólk-
ini, og í versta og sannari
føri ein beinleiðis lygn.
At hava Bíbliuna í hond-
ini og lygn á tunguni eru
tvey ógvuliga sterk vápn, ið
ikki boða gott fyri gransk-
ing í Føroyum.
Nú mást tú fyrigeva mær
orðalagið, ið eg tó haldi er
neyðugt í hesum føri. Eg
skrivi hetta sum formaður í
Granskingarráðnum, men
má, fyri at rætt skal vera
rætt, eisini siga frá, at
Granskingarráðið sum so
einki hevur við hesa grein
at gera.
C
M
Y
K
11
10