hósdagur 14. juli 1983síða 4

. 80 — 14. juli 1983 Bilferarar í ferðsluni: Hvi blunka tit ikki — Tað er umráðandi, at bilferarar nýta blunkljósið í ferðsluni. Hetta gloyma feroyskir bilferarar alt ov ofta. — Tað er so mikið vandamiklari í summarfrítíðini, nú so nógvir útlendskir bilfer- arar koyra í getunum. Teir eru vanir at koyra eftir ferðslu- 2 TÁ reglunum, sigur Olivur Næs, leiðari á Ferðslutrygd. Hetta er tíðin á árinum, tá flest fremmandafólk vitja hendavegin og fleiri av hesum eru í egnum bili, sigur Olivur Næs. — Hetta eru fólk, sum koma úr grannalondum okkara og eisini sunnan úr Týskalandi og Frak- landi, — fyri at nevna tey ið eru flest í tali. Hvussu gongst teimum, at koyra í Feroyum ? — Tó at tað tíbetur ikki eru hend álvarslig ferðslu- óhapp, so er kortini hætt- isligt av og á, tí fremm- andafólkini koma úr lond- um, har merkingar, skelti og aðrar leiðbeiningar í ferðsluni eru í lagi. - Nógv hevur gjørt seinastu árini við at gera avmarkingar og seta skelti upp, men enn væntar tó nakað í, at viðurskiftini eru á hædd við grannalondum okkara. Hetta er tó ikki trupulleikin í hes- TFT TY Á rim út um degum við nógvum ut- verið tey í størst! bilførarum Trupulleikin er teldur tann, at føroyskir heldur ftir vana enn ferdsluregl- mum. Ég vii tí heita á ein- taka bilferaran, at leggja sær í geyma at koyra varisliga og nýta blunk- Hetta verður tíverri alt ov lítið brúkt bæði á bygd og í bý. Víkiskyldir 0.a. ikki praktiserað sum ferðslulógin gevur á- bendingar um, og hetta er serliga vandamikið, tá vit nú hava fremmandar bil- førarar á vegunum, sum ikki vita um henda serliga føroyska koyrihátt. Hetta eisini galdandi foroyingar sjálvar, sum koyra aðrastaðni enn heimbygdini, sigur Olivur Næs. Leiðarin á Ferðslutrygd vil eisini fegin vísa á ta líkasælu ið ræður viðvíkj- andi fyribrigdinum at geva tekn í ferðsluni — at nýta blunkljósini. — Tað er óskiljandi at fólk ikki gera hetta lítla sindrið tað er at blunka. Tað gevur lítið stríð, men hevur stóra ávirkan, sigur Olivur Næs. — Alt ferðsluumhvervið hevði verið tryggari, — bæði fyri tey til gongu og tey í bili: >Tað er altíð onkur ið bíðar eftir blunki frá tær«, sigur Olivur Næs at enda. iførarar koyra 1JosiIn! veråur sama er Dag. Brukarans tørvur — stødid undir vinnuni Å Føroyavikuni herfyri helt Sigrid Dalsgaard, formadur i Bruk- arafelagnum fyrilestur, sum vit prenta her. Frå at vera eitt samfelag har einstaka familjueindin nøktadi sin tørv til mat, klædi og ibud vid at nyta egna framleiðslu, gera gerabýti og annars bert keypa te, mjøl og annað tílíkt eru vit eftir fáum árum reiðuliga við at koma uppí part við hini ídnaðarligu framleiðslu- samfelegini Tað setur stór krev til eitt fólk at koma heilskap- að burtur úr so stórari broyting uppá so stutt áramál. Frá at vera so gott sum sjálvforsýnandi eru vit vorðnir brúkarar. Vit skulu nú, fyri pening, skaffa okkum alt tað, vit meta verða neyðugt útfrá einum ógvuliga fjølbroytt- um úrvali. Orðið brúkari merkir á nútíðar máli ein, ið keypir tað onnur framleiða, fyri á henda hátt at nøkta tørvin til tað hann metir verða neyðugt fyri at kunna liva sámuligt. Fyri at kunna tað, selur hann sína arbeiðsmegi til vinnulívið, og tá vit øll, á ein ella annan hátt, eru partar av vinnulívinum, eru vit eisini brúkarar mótvegis ti. Tey seinastu árini hava vit fingið meira og meira av verum, ið annaðhvert eru framleiddar úr egnum ráevni, eru tilvirkaðar úr innfluttum ráevni ella bert eru pakkaðar her. Ymisk- ur mjólkarúrdráttur, vakstrarhúsverur bæði til prýðis og til matna, meira og meira av góðskaðum fiskaverum (nú t.d. turkað svartkjaftafars), klædna- tilvirking, hús, møblar, pappírs- og plastverur o.a.m. standa í dag okkum í boði. Eingin kann annað enn fegnast um at framd verða arbeiðsskapandi tiltek, ið tryggja arbeiði til, um ikki øll, so fleiri bæði á bygd og í bý. Hetta týður uppá áræði og skuldi tað verið heilt rímuligt at vit stuðla hesum við at keypa føroyska framleiðslu. Sjálvt um tað, í vissum forum, kann vera trupult at kappast í prísi vid vør- ur, ið verða fluttar til landið, ofta við stuðuli frá framleiðslulandinum og hjá smáídnaði at kappast við multinationalar fyri- tekur, so skuldi tað kort- ini verið rímuligt at stuðlað framleiðsluni, sjálvt um vit skulu gjalda nekur oyru meira, tí vit gagna á henda hátt eisini landshúsarhaldinum. Spurningurin er kortini um brúkarin vil stuðla okkara framleiðslu um so er, at hann ikki fær tey minstu krevini, hann set- ur, eftirlíkað og spurning- urin er eisini um tí ymsu framleiðsluni verður li lagað um hann ikki sær ein fyrimun í at keypa føroyskt Tað verður einamest matframleiðsluna eg her fari at tosa um. Ein stórur partur av framleiðsluni er roknaður til útflutnings og tá er neyðugt at ganga undir tey krev, innflytara- landið setur, men tá talan er um heimamarknaðin, er stór líkasæla. Framleiðsla undir tryggum umsteðum Brúkarin má vera vísur í at framleitt verður undir tryggum umsteðum, at eftirlit er við framleiðslu- staðnum og at eftirlitið kann seta tiltøk í verk um so er, at fyriskrivaðar regl- ur ikki verða hildnar. Sum er kann ein og hver fara undir matframleiðslu og senda hana út á markn- aðin uttan at nakað eftirlit er við framleiðslustaðnum ella framleiðsluni. Einki hygiejniskt eftirlit og ongar bakteriologiskar kanningar eru kravdar og henda ótryggleika kann ein ikki bjóða okkum. Hann má vita úr hverj- um ein matvera er gjerd og hann má vita hvat framleiðarin koyrir í av smakkevni, lit- og hald- evni og ikki minst hvussu nógv. Hetta veit hann ikki. Á onkrum verum eru lýsingar, men oftast eru tær ógreiðar og lítið sig- andi. Skal ein verulýsing verða eftirfarandi krevst at framhaldandi labora- toriukanningar verða gjørdar. Tá hetta er sera sjáldsamt eru verulýsingarnar einki sigandi, ja í summum førum verri enn einki. Hvussu leingi kann ein vera goymast ? Hetta er ein spurningur vit eiga at fáa svar uppá. Vit vita at eingin matvera hevur óavmarkaða hald- góðsku uttan mun til hvussu hon verður hagreidd og goymd, og eisini hava umsteðurnar, matverurnar verða fram- leiddar = undir, stersta týdning fyri goymslutíð- ina. Tað er tí ikki nóg mikið við eini meting, men eini nágreiniligari kann- ing, ið vísir nær veran ikki longur kann roknast fyri 1. floks. Heldur ikki her fær brúkarin nakað fullfiggjad svar. Uti i Landsstyrinum liggur uppskot til eina matverulóggávu, ið skal tryggja brúkaran á hesum eki, men tað letur til at tað ikki verður hildið neyðugt við hesi trygd. Tað er ikki nóg mikið at føra fram at góðskan á okkara framleiðslu er á hædd ella betur enn á inn- fluttari veru, tí hvat leggur ein í orðið góðska ? Hugsa vit bert um smakk- in, ella eiga vit ikki eisini at hugsa um, ella fyrst og fremst hugsa um, hvussu viðgerðin hevur ávirkað fødsluvirdid og hvat ið er sett til av óviðkomandi evnum. Vandandi upplysing Ein matveruframleiðsla i menning krevur strangar reglur og strangt eftirlit. Tá tað almenna ikki letur við seg koma, eigur fram- leiðsluliðið sjávt gera nakað fyri at brúkarin fær hesi krev eftirlíkað og for- telja honum tað. Hetta er neyðugt um vit framyvir skulu kunna kappast við matverur úr grannalond- um okkara. Tað er tó ikki bert innan matveruframleiðsluna at brúkaranum vantar in- formatión. Eisini innan aðrar greinir, t.d. klædna- ídnaðin vantar hetta. Vit kundu td. ynskt eina standardisering og merk- ing av tí feroyska tógvi- num. Seluliðið og tænastuveitingar Vinnan er eisini seluliðið og tær ymisku tænastu- veitingarnar. Framleiðsl- an skal seljast og í veruút- boði standa vit ikki aftan- fyri grannar okkara. | onkrum blaði herfyri stóð at lesa um íslending, ið ráddi fólki til at fara til Føroya at ferðast og nevndi hann m.a. kram- búðirnar í Havn, ið hava minst líka fjølbroytt úrval sum tær í Keypmanna- havn. Ymisk selufremjandi til- tok verða nýtt fyri at fáa okkum at keypa. Reklam- an er eitt av teimum. Roynt verður á henda hátt at upparbeiða ein terv, meðan hon samstundis er sera kørg vid information. Ein hevur hug at siga at jú minni brúkarin veit um eina veru jú betur, t.d. hevur fyrireikingarnevnd- in fyri vikuni her gloymt at kunna seg nóg væl um hvat tað kostar at koma inn. Sigast skal tó at ein- stakir framleiðarar geva góða upplýsing um ver- una í reklamu síni og tað er einki at ivast í at tað í framtíðini verður hetta slag av reklamu, ið selur, tí tann, ið skal keypa verður meira og meira vit- andi á hesum eki. Ein grein innan vinnuna, ið átti at verðið meira útbygd er verk- staðstænastan. Vit keypa Meira á síðu 8 Vinnulivid vil ikki samstarva 1 or SN Sigrid Dalsgaard, for- maður i Brukarafelagnum. & og blaka sidani burtur, tå okkurt er í vegin við t.d. dýrum brúkslutum og keypa síðani nýtt. Hetta er tíverri veruleikin í fleiri forum Feroya Landsstýri vildi tálma innflutningin av dýrum brúkslutum við at seta eitt minsta útgjalds- mark, tá keypt varð uppá avbetaling og hetta minsta mark skuldi vera 45% av keypsprísinum. Heldur skuldi verið kannað gjella um ikki ein orsekin til henda ovur- stóra innflutning er at finna í vantandi viðlíka haldstænastu, og síðani roynt at fingið gjert nakað við tað. Framleiðslutólini Í einum framleiðsiusam- felag verður dentur lagdur á at veran má skulu ikki framleiðslutól ini steðga upp og arbeiðs- loysið vaksa. Hetta ger at størsti dentur verður lagdur á at selja, meðan tað hevur minni at siga við viðlíkahaldstænastu Sjálvsagt ferir hetta til ovurnýtslu. Slík ovur- nýtsla er ein stórur mein- bogi og kann ráma alla seljast, mannaættina. Dálking, ránsdrift uppá náttúru- rikidømi og oyðilegging av náttúruni verður ur- slitið. Framleiðslan má laga seg eftir tørvinum, ti brúkarans tervur eigur at vera steðið undir fram- leiðsluni. Líka so lítið sum tað er rætt at stuðla kriggi fyri at halda lív i vápnaídnaðinum, líka so skeivt er tað at brúka yvir evni fyri at framleiðslan skal kunna koyra í sama spori.