leygardagur 12. november 1983síða 5

131- - 12. november 1983 Undirstrikaðu líkasæluna: Ikki ein politikari a fundi um matvørur — Kunna gera reglur um matvorur. Men ongin er at ansa eftir, tær verða fylgdar Ikki ein tann einasti politikari vísti seg á fundinum hjá Brúk- arafelagnum um matvøruloggåvu. Vid hesum undir- strikadist tað, Brúkarafelagið fyrr hevur sagt um tann vantandi åhugan fyri hesum týdningarmikla máli. Landsstýrið fekk í januar í ár eitt endaligt uppskot um matverulóggávu. Tá onki frættist um tað aftur, skrivaði = Brúkarafelagið Løgtinginum fyri at fáa tað at fáa gongd á. — Men, segði formaður felagsins, Sigrid Dals- gaard, á fundinum miku- kveldið, tað versta, sum kundi henda, hendi. Leg tingið sendi skrivið í Landsstýrið. Og enn er ongin mat- verulóggáva. Seks ár Tað var longu í 1977, at Landsstýrið, tá var, setti ein arbeiðsbólk at gera ca 47% | Ca. 41% | satndhoið ca 50 g pr 100 g af varen ca 5% uppskot til heimildar- og rammulóg um alt, vit eta og drekka, innflutt og framleitt i Førovum. Danmark fekk slika lóggávu i 1973. Á sumri 1981 handaði arbeiðsbólkurin Lands- stýrinum fyrsta uppskot- ið. Uppskotið bleiv so sent út til ymiskar áhuga- felagsskapir og -bólkar, kom síðani aftur til ar- beiðsbólkin, sum so í januar læt Landsstýrinum endaliga uppskotið. Illa vard Tað eru ikki bara politik- ararnir, sum sýna hesum máli lítlan áhuga. Hóast fundurin hjá Brúkarafelagnum var væl lýstur, komu bert 25 fólk at hoyra um eftirlit við matverum og skaðiiig evni í matverum Marjun Hanusardóttir, deildarleiðari á Heilsu- frødiligu Starvsstovuni, segði, at heimildir eru at gera reglur. Men ongin er, sum kann hava fult eftirlit við, at tær verða fylgdar. Og so nyttar ikki nógv at hava tær Hesar heimildir eru í heilsusamtyktini frá 1972. Men 35 kommunur brúka Túsal Lascorbinbyrs, GET Kødindhold tør tørring ca. 59% farvestotter tpon- ck 4 erythrosm. carotenoider) hor veringsnuðde! (natrumnitrt) TØRRET RØ- framvegis heilsusamtykt ina frå 1933, sum er av- oldað. Ongin er, sum burturav tekur sær av at umsita heilsusamtykt- irnar. Hetta gera heilsunevnd- irnar. Men i teimum eru fólk, sum hava síni arbeiði at rekja. Í Feroyum eru 50 kommunur, men í 1982 virkaðu 32 heilsunevndir, sæst í ársfrágreiðing Landslæknans. Marjun Hanusardóttir segði, at heilsuneyndir biðja Heilsufreðiligu Starvsstovuna um ummæli, tá nýggj mat- veruvirki skula setast á stovn. — Tá brúka vit donsku ella norsku lóggávuna og ummælini hjá okkum verða næstan altíð tikin til eftirtektar av heilsu- nevndunum, segåi hon. Heilsufrødiliga Starvs stovan fær eisini fyri- spurningar úr útlondum um, hverjar reglur, vit brúka um matverur her í Feroyum. Vit plaga at svara, at her kemur ein lóggáva, sum fer at líkjast teirri donsku og norsku. Lógir eru SKAL OPBFVARES VED HØJST 5*C Onkragr lógir um mat vørur eru i Føroyum. Til dømis »Lov om undersø- gelse af levnedsmidler« frå 1910. Men, segði Marjun Han- usardóttir, danskir stovn- ar, sum antin eru niður- lagdir ella umskipadir, hava umsitið hesar lógir. Tær eru í veruleikanum uttan virði, tær flestu. Heilsufreðiliga Starvs- stovan kannar regluliga bert mjólk og mjólkarúr- dráttir, soft-ice og drekki- vatn. Niðursteðan hjá deildar- leiðaranum á Heilsufrødi- ligu Starvsstovuni var hon, at okkum vantar ta trygd, sum bara eitt dygd- argott eftirlit við mat- veruframleiðslu og flutningi kann okkum. Tá matverulóggávan einaferð er komin, mugu vit eisini hava ein útinn andi stovn at umsita hana — Tíbetur er akutt matareitran sjáldsom í Feroyum. Men vit vita lítið um tey langtíðar skaðiligu árinini, sum til dømis litevni og haldevni i matvørum kunna elva til, segåi hon. -inn- veita hd K | Tifar: Sukur og mjólkturreyni, mjólkfeitt, ha dievni og javningarevni, (E471 - E401 - E407 AAR E 445) E410 - E412), vidurkend smakkeyr Kápa 8 sukurlátu og kokosfeitti. Hóast onga lóggávu, eru virki í Feroyum, sum upplýsa, hverji útílatingarevni, tey brúka. Skuldi verið forboðið at mála matin Ikki bara evnini, latin verða í matin, gera, at summi ikki tola hann. Eisini náttúrligur matur, so sum egg, mjólk, og fiskur, uttan nekur útí- latingarevni, kunna elva til ovurviðkvæmi (allergi). Ella til tað, sum verður nevnt intoleransa. Allergi kemur serliga fyri børnum, intoleransa vaksnum. I Danmark verður mett, at uml. 10.000 fólk um árið fáa astma, hoyfebur, skriðasótt og onnur sleg av ovurviðkvæmi a náttúrligum mati Men uml! 20.000 ovurviðkvæmi av mati við útílatingarevnum, so sum litevni og haldevni Fleiri og fleiri í Vestur heiminum gerast sjúk av ovurviðkvæmi Hesum greiddi Steig, yvirlækni, fundinum hjá Brúkarafel agnum um hjá hjá fáa Jón á frá á matverulóg gavuni Nógv stuttlig orð og tel, sum ikki siga fólki nógv Tó er evnið nitrit rættiliga kent, eftir at nógv skriv- ing hevur verið um, at tað meguliga kann elva til krabbamein. Tó er ringt at sleppa undan hesum evni, sum serliga er í viðskerapyls- um, tí tað forðar fyri vandamiklu eitranini botulismu, »pylsueitran«. Vit hava í Feroyum onga trygd fyri, at veran er góð so leingi ikki er — Tað er ein óvani at mála feðina. Litevnini áttu at verið fullkomiliga forboðin. på Fleiri evni Hinvegin —slepst ikki undan haldevnunum, helt Jon å Steig, ti tey verja matin. Men nøgdirnar eru ov stórar. Hann helt, tað er rættari at brúka fleiri evni, soleiðis at negdin av hverjum verður so lítil at hon ikki fer upp um vandamarkið Tað nyttar onki banna: okkurt evni, tí tað verður uppdagað, tað er ov skaðiligt. Tí eftir eina tíð verður eisini neyðugt at bannað evnið, kemur í staðin fyri Fleiri ymisk evni og so lítið sum gjerligt av hverj- sum um Hetta helt Jón á Steig vera frægastu loysnina Smakkievnini k 5 im IKK tt í iðk ) . + X n farid ut um seinasta dag Seinast søludagur treytaður av, at vei verður goymd í t.d. fimm stigum. Hesum er eftirlit við í Danmark Men ongin hyggur eftir hvussu veran verður goymd á veg til Føroya og i Føroyum. Dagsetingin er onki góðskumerki. Hon sigur bert, hvussu leingi veran heldur sær, verður hon goymd rætt.