hósdagur 1. desember 1983síða 12

Frá Japansferðini í ár. NISSUI — vertir føroyinga í Japan Høvudsvertur føroyinga i Japan var fiski- vinnufyritøkan »NIPPON SIUSAN KAISHA«, Ltd. Tokyo — vanliga nevnd NISSUI. Ferdingin i landinum var skipad av Taka- guchi, ið er stjóri fyri uttanlandadeild NISSUI's. Afturat sær hevði hann ein av sínum næstu monnum, fiskifrødingin Tsuru- moto. Báðir hava verið i Føroyum fleiri ferðir seinastu tvey árini — einamest í samband tíðindablaðið Japanska avbjóðingin Hesi seinastu tvey árini hava tvey feroysk ferdaløg vitja i Japan umboðandi føroyskt vinnu- lív. Herfyri var so ein frágreiðing almannakunn- gjerd frá teirri seinnu ferðini, ið var í oktober í ár. Við á ferðini vóru skiparar, reiðarar, alarar, framleiðarar 0.0. Ferðaleiðari var Tormóður Dahl, ídnaðarráðgevi. Mangt áhugavert kemur fram í hesi frágreiðing. Tað er ein spurningur, um ikki vit hava okkurt ella nógv at læra av japanarum — og um vit ikki eiga at taka av tilboånum um samarbeiði og sam- handil. Vit fara í dag at tríva í okkurt av tí, sum stendur í frágreiðingini. Tormóður Dahl hevur skrivað eina grein hann nevnir, „Japanska avbj6dingin«. Hana við keyp av rækjum. 0.s.fr.). gjørd nå um dagarnar. Fyritøkan NISSUI er ein av heimsins størstu innan fiskivinnuna. Fiskiflotin telur 74 skip uppá tilsamans uml. 140.000 BRT. Av hesum eru 19 stórir verksmiðjutrolarar (frá uml. 2.500 brt. til uml. 4.000 BRT). 43 par-togarir (uml. 200 BRT hver), 4 móður- skip (tilsamans uml. 45.000 BRT) og 8 flutn- ingsskip (frystar fiskavørur, fiskamjøl, lýsi, v.m. — tilsaman uml. 34.000 BRT). Seinastu árini hevur fongurin ligið um 0,8 mill. tons og samlaða nettoselan var í 1982 — 1,8 milliardir kr. — Tilsamans yvir 6000 fólk starvast i dag í fyritøkuni. Av serligum áhuga fyri føroyingar var at síggja, hvussu stórur dentur varð lagdur á at góðska fiskin. T.d. framleiðis NISSUI meira enn 200 ymisk sleg av dósamati, og eitt líkn- andi tal av eðrum liðugverum (fiskapylsur, crab-sticks, fiskakekur, turran fisk, o.s.fr., Felagið hevur uttanlanda skrivstovur í Las Palmas, Cape Town, Halifax, Welling- ton, New York og Sydney. Í letuni verður framt eitt åvist samstarv millum NISSUI og Feroya Fiskaselu, men enn er ov tíðliga at síga nakað ávíst um, hvat hetta samstarv kann útvikla seg til, stendur m.a. í frágreið- ingini frá ferðini, sum var almanna kunn- prenta vit í dag. >Í nógv år hava japanarar heintað = hugskot frá Vesturheiminum — nú hava teir ikki meira at læra. Næmingurin dugir nú betri enn lærarin«. »Japanarar hava fleiri verkfreðingar pr. 1000 íbúgvar enn nakað annað land«. »Teir fåa fleiri patentir um árið enn nakað annað land«. »Medan heitið »Made in Japan« fyri bert 30-40 árum síðani i Vesturheim- inum hevði somu merking sum „bíligt kramm«, so merkir »Made in Japan« i dag fram um alt: dygd — Tað er i dag japansk frma- leiðsla i satelittunum, rakettunum, comput- arunum 0.s.fr.«. Hesi og liknandi ummælir um Japan eru i dag vanlig at siggja i nærum øllum tekniskum og bú- skaparligum tíðarritum. Hvør er so loynidémurin aftanfyri hetta góða úrslit japanaranna? Hver er orsøkin til at tað japanska samfelagið, japanska vinnulívið og fólkið megnar at umstilla seg so skjótt undir teimum steðugt skiftandi altjóða konjunkturunum, at framleiðsla og arbeiði til allar hendur heldur áfram, samstundis sum samfelagið ikki verður fyri sama gjalds- og inflatións- skelki sum hini ídnaðar- londini? Sjálvandi finst eingin eintydd »uppskrift« uppá hetta. Samanumtikið snýr tað seg um eitt samspæl av mentan, átrúnað og siðaarvi tvinnað saman við ávísum hættum at skipa vinnulívið og sam- felagið uppá. Her skal bert verða nomið við eitt og annað, ið vit, nú ein steðugt vaks- andi samvinna við hetta fjarskotna land er vorðin — 1. desember 1983 Japanarum dáma sera væl fisk ein veruleiki, eiga at geva ans. Ein hugvekjandi gongutúrur í Tokyo Ein dagin Takaguchi og eg gingu saman í tjúkk- astu tyrpingini í Tokyo datt úr mær: >Hvussu í himmalsins navni megnar tú at liva í einum slíkum samfelag og haraftrat skapa nakað — gera nakað til nyttu?« — Hann svar- aði: „Sjálvandi vildi eg fegin — um eg bert tonkti uppá meg og míni — búð og livað eins og tit í Fer- oyum — men hevur tú nakrantíð hugsað um, at ÉT ————————————{ÚU%%——i. Framhald av síðu 11 vit kunna nekta fólksins proteinterv. Vit vita, at tykkara tjóð hevur a- tgongd til stórt fiskiriki- demi. Nakað av hesum ríkidemi verður ikki troytt Hinvegin anska hevur jap- fiskivinnan bygt upp teknologiska vitan og royndir — bæði til at veiða og til at viðgera fisk. Vit vóna, at tað ber til at fáa ílag fiskarisamhandil mill- um bæði londini. Tosaði við legmann Tú hevur havt samráð- ingar við legmann. Hvart kom burtur úr? - Eg nýtti hevi at hitta tykkar stjórnarleiðara. Eg spurdi um hann er hug- aður fyri, at farið verður undir framleiðslu av surimi- og crabstick-ver- um úr svartkjafti. Hann svaraði, at feroyingar eru hugaðir fyri slíkum, men at tað eigur at verða gjert stig fyri stig. Fyrst er neyðugt við einum roynd- arprojekti, og um so alt gongur sum ætlað, so kann sterri framleiðsla fara í gongd. — Hver var tín steða til hetta? Jú, eg haldi tað er rætt, at tað tekur tíð at byggja upp eina slíka framleiðslu. — Men hví vísa tit í Japan júst Feroyum so stóran áhuga? — Sum eg havi sagt, so tervar okkum fisk. Jap- anesarar eta nógvan fisk. Okkara fyritøka hevur tí eisini ábyrgdina av, at fólkið í Japan fær tann fisk, sum er at fáa fatur á. Tann langi teinurin millum Japan og Feroyar hevur einki at týða fyri okkum. Rækjur! — Tit hava keypt nakað av fiski frá feroyingum longu? — Vit hava keypt rækj- ur frá tveimum feroyskum skipum, Sólborg og Fame. — Vóru tit negdir við rækjurnar? — Ja, tað eru vit. — Eru onnur fiskasleg, sum tit í letuni eru hug- aðir at keypa frá feroy- ingum? — Tað vóni eg, og tað er jú her. Men í letuni kann eg ikki siga nakað konkret um, hverji fiskasløg talan verður um. Fiska undir Feroyum! — Eru tit áhugaðir fyri sjálvir at fiska í feroysk- um sjógvi? — Tað hevði dámt okkum sera væl. Eg seti hetta ynski fram fyri løg- manni. Hann helt, at tað fór at vera trupult hjá sær at geva japonskum fiski- skipum loyvi til at fiska við Feroyar, tí Feroyar longu hav fleiri fiskaríav- talur við onnur lond. Tað, sum hesi lond ynskja at fiska, er meira enn Fer- oyar kann lata teimum. Hann segði tí, at tað er ikki pláss fyri japonskum fiskiskipum eisini — Um tit nú fáa loyvi at fiska i føroyskum sjógvi, kortini, eru tåa åvis fiska- sleg so sum svartkjaftur tit hugsa um? — Tað er ikki bert svart- kjafturin men eisini onnur fiskasløg. — Men hvat hava tit at geva feroyingum aftur- fyri, um tit sleppa at fiska í føroyskum sjógvi? — Okkara skip eru sera væl útgjerd við tólum og serfreðingum, sum kunnu geva feroyingum ein hóp av upplýsingum um havið kring Feroyar, um fiskin, sum er á føroyskum eki og um havbotnin. Tit hava ikki nógva vitan — Heldur tú, at okkum tervar upplýsingar um hesi viðurskifti? — Tað kann eg ikki siga fyri vist. Men eftir tí eg havi fingið at vita og havi sæð, so skilji eg, at tykk- um tervar upplýsingar um nógv týðandi viðurskifti. Tað einasta eg havi sæð er onkur lítil bóklingur, sum bert gevur sera lítið av upplýsingum um havið og tað livandi sum er í hav- inum kring Føroyar. Tagagushi leggur aftrat at sleppa teir at fiska undir Føroyum, so kunnu føroyingar koma vid jap- onskum skipum og har læra, hvussu japanesar veiða og viðgera fisk. Síð- ani eru eisini mong onnur viðurskifti, sum bæði londini kunnu fáa gagn av. Vit hava roynt at fáa eina viðmerking frå løg- manni. Hann var ikki at hitta. jan