fríggjadagur 23. desember 1983síða 7

Nr. 148 — 23. desember 1983 Ongin fiski- vinnupolitikkur Ídag Havi við spenningi bíðað eftir einum orðaskifti um útróðurin, sum bergmál frá skilagóðu sjónarmiðunum í 14-anda, har staðið hava góðar greinar um evnið. Hesar vísa, at tað finnast individuellar áskoðanir á útróðurin hjá fólki, sum eru kompetent á økinum, og kunnu úttala seg við autoritet og vekt, men ikki hjá okkara ábyrgdarpolitikkarum. So eiða- sert tað letur í einum einasta, hóast fleir skot fyri bógvin, og sera tunga ábyrgd. Frágreiðingin kann bert vera tann eina. Samgongumenn hava ikki loyvi til individuellan fiskivinnupolitikk, ella so frægt sum eina áskoðan. Teir eru bundnir at eini felagsáskoðan, sum skal samsvara við hana, teir veruligu makt- havarnir hava, og sum stutt gongur út uppá. Til H...... við útróðri, kev og avoyð hesa stætt. Bera vit saman við aðrar sektorar. Til demis tann sosiala, so er ein egiligur munur á. Her kunnu øll frítt koma fram við síni áskoðan, eisini samgongufólk, men her er jú bert talan um fólk, ella stætt, um tú vilt, sum í makthavarans eygum hava mist sín týdning. Gomul brúksting, ella uppslitin húskiráð, men fitt hjá krossfiskarum at tjakast um í Legtinginum. Vitan og kunnleiki handikapp /ælkomin uppí tjakið John Smith og 3osialurin. hóast tað má liggja toluliga ast nú, at tjakið er einsíðugt, og fyri otalt deyvum oyrum. Júst hetta, at hesi mongu, sum taka il orðanna móti týningi av útróðrarflot- mum og teimum, ið hann hoyra til, skriva so rætt og satt og råmandi, við sekt og kompetencu aftanfyri hvert orð, r tann stóri veikleikin í hesum ætlada yrðaskifti, sum ikki kemur, tí í føroysk- iri fiskivinnu er holl vitan og praktiskur sunnleiki eitt risahandikapp. Kanna sftir, og tygum finna, at fyri at vera wtoritet og kapasitet í fiskivinnu vid fast undir fóti, so krevjast nakrar gene- rellar treytir. 1. Tú skalt vera totalt óvitandi um tað. tú umsitur. Tú kanst saktans vera skúlaður við superútbúgving, men hon skal vera á onkrum eðrum eki, og so null praktiskar royndir eygsæð. 2. Tú skalt alla ævi tína hava funnist á tí samfelagsligu útreiðslusíðuni, sum ein javnt vaksandi postur. Endiliga íkki hava supplerað inntøkusiduna, við einum sporli. Eisini her null praktiskan kunnleika sjálvandi. Hetta gevur meir autoritet, enn undir 1. 3. Tú kanst gera teg til idiot við at reika landið runt og briksla Føroya fiski- monnum evnaloysi, dugnaloysi og líka- sælu viðv. góðsku á ráveruni, og gartera inn á myndugleikarnar, tí teir lata stuð- ul til hesa ráveru sjónarmið Ísak Matras, formaður í Meginfelag Utr*ðrarmanna Men nevn ikki, at virkini gjalda 1,24 kr. pr. kg. av upsa, og hava goldið nógv minni. Hetta er undir guanoprís i grannalondunum, so tað tú krevur, er upsa við toppgóðsku, fyri hálvan guano- prís og ongan studning. Hetta gevur hægsta autoritet innan føroyska fiski- vinnu, men so tegir tú við, at hækka av- reiðingarprísin á góðum fiski, tí hetta hevði nevniliga umgangandi havt eina positiva ávirkan á góðskuna. Ella tú fert víðari í hesum spori, og heldur kursus fyri góða hálva millión pr. høvd uppá årsbasis, fyri at slåa fast, at føroyski fiskimaðurin veruliga er heilt hopleysur at temja við heilavaski. Gert tú teg við hesum stigi til kraftidiot, so ert tú um- framt hægsta autoritet, eisini kapasitet á fiskivinnuøkinum, og politikkarar vilja ikki blunka við, at lata alt vald og allar avgerðir í tínar hendur, meðan teir sjálvir liggja í coma á hesum ekið. 4. Tú kannst eisini gera teg til idiot, við at leggja útí standandi stórstríðið um, hvar paradís liggur. Í Washington ella Kreml. Hervið slært tú fast, at tú saktans kanst stýra einum stórveldi, kanska fleiri, men maðkapirrupolitikk sum, at stýra tí landið, sum í síni tíð varð bustað av kortinum, sum flugulort- ur, er langt undir tíni verdugheit. Trúgva feroyskir veljarar, at teir valdu »g at stýra Feroyum, mugu teir trúgva maftur. Eisini hetta gevur fitt av .atoriteti. 5. Ella, tå leggur útí orrustuna um dubbing kontra avvápna, sum gevur tær óendaiigar meguleikar til virðiseking í fólkaeygum. Her eigur tú at tiga við hesum gamla tvætlinum um, at vit bert kunnu doyggja ta einu ferðina. Nei vit drepa hvennannan 35-40 ferðir sum er, og miðja ímóti at kunna avliva hvenn- annan minst 50 ferðir, meðan tey humanu halda tað vera nokk fyribils at doyggja 29 ferðir. Læs væl úti allar logiskar hugsanir og metingar, sum møguliga sníkja seg inná teg. Til dømis. Hví seta tey bæði stóru klandursvættini ikki sínar lorta rakettir hver síni megin Beringssundið? Og sum tað semir seg, og gamal siður er, venda sær móti hverj- um eðrum, tá teir klandrast, og soleiðis loysa ell okkum, sum eru demd at liggja ímillum, men missilini fáa kanska nagla- kulda. Tílíkar býttar hugsanir kunnu vit fáa, hóast vit væl duga at ímynda okkum, hvussu væl tveir av okkum taka seg út, sum eru vornir óklárir og stilla seg rygg móti ryggi, at neva og rópa ókvæmisorð útí loftið. Sera mans 'gt, ikki satt og ikki er meira enn hanagleiv um Beringssundið. Hetta er so nakað av tí tú krevur at brúka, fyri at verða settur høgt og geva tær autoritet. Og nakað av tí, tú skalt tiga við, fyri ikki at vera settur lágt. Hendir tað, at ein kvalifiseraður, av óvart er valdur í ráð ella nevnd, so Av 14 átroðkandi málum til bata fyri útróðurin, id landsstýrið hevur fingið, er bert semja um eitt, men ikki so frægt sum hetta eina verður sett í verk, vísir Ísak Matras m.a. á í sjónarmiðnum verður hann sum skjótast sparkaður út, og ein, ið líkur nevndu treytir valdur ístaðin. Takk fyri risaarbeiði — fyri deyvum oyrum Royndir mínar siga mær, at øll tit, sum við góðar meining og hugagóð sláa eitt vælundirbygt slag fyri útróðurin, fáa einki svar frá rettum stað, tíansheldur nakrar åbøtur, so hann kann ana víðari, men hjartans tekk kortini. Tekkin fer eisini til útvarpið (spesielt til Boga) og aðrar, sum hava gjert eitt risaarbeiði, eisini fyri deyvum oyrum sjálvandi. Skilagóðu orð og bond tykkara kunnu standa sum gravtalur yvir eina deyða stætt, og kunnu takast fram, sum prógv fyri ellum ti, ið ikki bleiv gjørt. Skuldi tað ótrúliga kortini hent, at grein tygara, ella henda breiðsíða, fekk onkran samgongumann at kvaklast og svara, skal hann verða hjartaliga væl- komin. Vit kunnu nevna tað, henda stjernin hevur avrikað fyri útróðurin. Av 14 málum er bert semja um eitt Teir tvífaldaðu minstavinningin síðsta vetur, men 3 mánaðir seinni, angraðu teir og settu hálvan minstavinning fyri snelluveiddan fisk, men hesin vanskapti vinningur er so komin í gildi fyri opnar útróðrarbátar eisini, og tað eiga vit at vera takksamir fyri. Av 14 átroðkandi málum, Fiskimála- ráðharrin fekk fyrilagt av starvsnevnd- ini, áðrenn hann fekk sess sín flógvan er 1, skrivar eitt, fortelur hann mær, sum semja er um í Landsstýrinum, men ikki so frægt sum hetta eina, semja fæst um, verður sett í verk, so tað er helst rættast at siga, at tað ráða pólsk viðurskiftir, milum okkum og stjørnina. Avrokningarprísirnir lækka hóast dollarvirðið hækkar Og so eru avrokningarprísirnir miðvíst og áhaldandi lækkaðir, hóast met omaná met í dollarvirði. Tann beinleiðis orsekin er ein soloredd, sum hevur sungið seg hása av góðskusongi, meðan restin av kórinum bert eigur lovorð til góðskuna. Vit rendu okkum aftur í kapasitetar. Hetta vóru so gerðirnar hjá hesi stjórnini fyri eina hart kroysta stætt. Løgd á ís og sidan gloymd. Fyri at skapa ósemju og kílar millum fiskimenn, vórðu sett nekur oyru upp á fisk, veiddur við summum húkaslegum, men øll hesi oyruni og meira til, vóru tikin av trol og garnaveiddum fiski. Sjálvur sleppi eg ikki undan eini tung- ari ábyrgd, ja helst tí tyngstu. Fyri meg gevur hetta onga meining, bert at sita í formannssessinum sum eitt eiti, og taka ímóti mongum vekrum orðum, men ongum gerðum og ongari ábót. Starvið mítt mist meining Starv mítt, sum tænari hjá fjeldini av útróðrarmonnum, hevur fulkomuliga mist sína meining. Meta útróðrarmenn, at loysnin er ein meira autoriterur og dynamiskur formaður, so stendur sess- urin til disposisión. Tað vil verða ein lætti, at sleppa frá at stýra, við eini manning uppá 8.000, eina kós fastlagda av galningum, og tvinga inná okkum, av bleytum viljaleysum politikkarum, sum øll síggja ber i bráan totalan undirgang. Og bert hverva út millum hini, og ganga til grundar, saman við teimum, ella hver veit, síggja ein sterkan mann, tvinga róðrið so mikið, at vit sleppa undan undirgang- inum. Tað vildi eisini verið ein óhugnalig og fyri okkum ókend broyting í tí sosiala sektorinum, um hesi 8.000, sum John Smith so beinraki sigur, skulu rekast inní hann afturat, men finnst nekur vón ella glotti? og hvar? Ein útbrendur felagsformaður er ikki nakað nýtt, men ein stjørn, sum letur 8.000 borgarar sigla sin egna sjógv og ikki rættir hond frá síðu, men tvertur- ímóti konsekvent avvísir alt. Ikki i orðum, men við ongum gerðum, tað er nýtt og óhoyrt í Feroyum. Um skutan Føroyar liggur á kolli- siónskós, sum John Smith sigur, veit eg ikki, men øll tey 8.000 afturi í skut sekka o ganga til grundar við hesi kós. Legið, um tað verður serliga turt frá lær- bekki og frameftir, tá hetta hendir. Um ein stjórn, sum hevur avgjert at lata útróðurin falla, hevði borið seg ødrvisi at, um hesin floti var meira nútímans, loyvi egmær at ivast í, men lat okkum krekja okkum í hetta hálm- stráðið John. Hver skal investera? Vit, sum hava eina javnt vaksandi útreiðslu- síðu og generelt eru minnst hálvir millio- nerar tann øvugta vegin, við ongari von um balansu í roknskapinum? Ella skulu aðrir koma inn, sum inves- tatorar. Og hvar verður tá >Lívsform- urin útróður< og mynstrið sum var. Summir av okkum kunnu brúkast sum apur hjá teimum vælbjargaðu, men ikki teir sum liggja soraðir av skulda- byrðum, og náðileyst verða jagstraðir eftir skuldini. Við heilsan Gleðilig jól Isak Matras