týsdagur 3. januar 1984síða 4

Síða 4 Framvegis eingin sáttmáli við norðmenn! Landsstýrið kravdi at vit økja rækju- veiðuna við Svalbard Norðmenn søgdu nei Frå 1. januar er eingin fiskiveidusåttmåli millum føroyingar og noråmenn. Tad bar heldur ikki til at gera ein fyribils sáttmála, ti norðmenn settu seg upp ímóti tí. Hetta merkir, at feroysk skip kunnu ikki fiska í norskum sjógki og norsk skip ikki í føroyskum sjoøki. Hetta merkir tó ikki, at rækjuflotin ikki kann fiska við Svalbard. Ti sambært Svalbardtraktatina, sum feroyingar hava skrivað undir (Danmark vegna Feroyar), so hava feroysk skip loyvi at fiska í Sval- bardeki á jøvnum feti við t.d. norðmenn. Tað hevur annars ljóðað, at føroysku og norsku komnir ásamt um samráðingarmenninir vóru ein sáttmála, sum skuldi givið okkum eina ávísa minni øking av skipatalinum í Svalbardøki, men hesum fordadi fiskaridepartementid i , Oslo, sum er ovasta leidsla i slikum spurn- ingum. Vit hava ikki fingid hesi tidindi våttad. Heldur ikki hava vit fingid upplyst, hvussu nogv føroysk rækjuskip skuldu sleppa at fiska i Svalbardøki isenn i 1984. Vit skulu her prenta rest- ina av samrøduni, sum Sosialurin hevdi vid Arna Olafson, skrivstovustjóra i landsstyrinum herfyri vidvikjandi såttmåla- samrådingunum vid norð- menn. Arni Olafson ger vart vid, at norðmenn vilja als ikki tosa um nakran nýggjan sáttmála, tá føroyingar seta fram krøv viðvíkjandi rækjuveiðuni við Svalbard. Vit spurdu Arna Olaf- son, hvat norðmenn siga til ta sannroynd, at teir sjálvir hava ekt munandi um sína rækjuveiðu við Svalbard. — Teir viðganga, at teir hava ekt veiðuna við Sval- bard. Teir vísa tó á, at meginparturin av ekingini í 1983 hevur verið inni á norskari meginlandssonu. Teir siga seg í 1983 at hava fiskað 13.000 tons við Vestspitzbergen (tvs. vid Svalbard, bladm.). I 1982 fiskadu teir 9000 tons. Norðmenn vilja annars vera við, at ekið við Vest- spitzbergen, har eisini foroysk skip hava fiskað meginpartin av rækj- unum, tolir ikki eina øking í veiðuni. Betri toskaárgangir á veg Veksturin í rækjuveiðuni kemst m.a. av, at toska- stovnurin hevur verið í botni. Nú sigst, at betri ár- gangir eru á veg, og tað fer sjálvandi at fáa fylgjur fyri rækjuveiðuna. M.a. hana, at norðmenn fara at friða enn fleiri leiðir fyri rækjuveiðu orsakað av uttanum fyri íblanding av ungfiski. Hetta hevur m.a. verið gjørt við Hopen, sum eisini er svalbardeki. Tí hevur fiskiskapurin har eftir rækjum verið rætti- liga lítil, men teir vænta munandi ektan rækju- fiskiskap við Hopen næstu árini. Hvat viðvíkur russisku veiðuni eftir rækjum í svalbardeki, so nokta teir at geva hana upp, tí teir halda seg ikki hava plikt til tess. Her eru tað so eisini onnur viðurskifti millum Noreg og Sovjet, sum gera seg galdandi, har russar m.a. halda, at tað eru norðmenn og teir, sum hver í sínum lag skulu hava Svalbardekið fyri seg. — Tú hevur verið við til nógvar fiskivinnusamráð- ingar. Hava samráð- ingarnar við norðmenn hesaferð verið serliga truplar? — Eg havi ikki áður sæð, at eitt einstakt punkt hevur kunnað blokerað Føroyska samfelagið lagt lamið! Tíðindablaðið Sosialurin hevur tosað við formannin í felagnum Trolskip, Mortan Johannesen. Hann sigur, at allir lim- irnir í felagnum á einum limafundi fyri nýggjár av- gjørdu at leggja trolara- flotan fyri at mótmæla fiskaprisunum. — Vit hava merkt eina ávísa mótsteðu ímóti trol- arunum. Fyrst varð av- gjørt, at línubátar skuldu fáa 60—70 oyru meira fyri tosk og hýsu enn trolbátar Framhald á síðu 14 Nr. 1 — 3. januar 1984 Árni Olafson, heimaftur av eini av mongu samráðingarferðum sínum samráðingar, sum annars hava verið sera positivar. Territorial- politikkur — Er talan ikki eisini um politik viðvíkjandi ognar- rættinum til Svalbardekið heldur enn bert um steð- una hjá fiskastovnum? — Tað kemur greitt fram í úttalilsunum frá norðmonnum, at fyri teir er Svalbard ein territorial- politiskur spurningur — og tí sera týdningarmikil. Men teir vilja sjálvandi eisini undirstrika, at teir meta fiskileiðirnar inum fyri, hvussu nógv kann veiðast av rækjum. — Men halda norðmenn, at teir hava nóg nógvan kunnleika um allan rækju- stovnin? — Tað gera teir. Teir siga seg vit, at meginpart- urin av rækjunum er savn- aður á hellingini. Har hava teir gjørt fiskirannsøknir. — Nú vístu vit ein góðan vilja í fjør við at taka eitt heldur óvanligt stig: at avmarka okkara virksemi til fimm skip samstundis. Hevdu tit ikki roknað við, at norðmenn tískil fóru at taka feroysk ynski til eftirtektar nú, heldur enn at seta strong krøv? — Jú, vit undirstrikaðu klárt og greitt í samband við sáttmálan fyri 1983, at hetta varð gjert fyri eitt ár. Okkara støda í 1984 fór sjálvandi at vera fullkomi- liga óbundin og óheft av ti, sum varð gjørt i 1983 - men skuldi metast ut frå teimun vónandi betri upplýsingunum, sum vóru til skjals við ársenda 1983 Arni Olafson sigur víð- ari, at út frá hesum upp lýsingum hevur lands stýrið mett tað sum sil góða rætt at krevja eina øking føroyska rækju- virkseminum við Sval- bard — Sjálvandi skal tað frá føroyskari síðu vera eitt tilboð til norðmenn, at vit vilja avmarka okkum á einum hægri steði enn í við"? Svalbard at vera á mark-“ 1983, leggur hann aftrat. Norðmenn ynskja at av- marka rækjufiskiskapin við at avmarkað sjálva veidunøgdina heldur enn talið á skipum. Hetta hevur føroyska samráð- ingarnevndin ikki viljað gingið við til. — Hver skal slaka, fyri Fiskimannafelagid! at ein såttmåla kann undirskrivast? — Tad skulu helst bådir partar. Tad kann ikki vera so trupult at finna eina ella aðra loysn, sum báðir partar kunnu vera negdir við. jan Landsstýrið svevur meðan vinnan blødir! »Vit loyva okkum her- vid at mótmæla teimum nýggju rá- fiskaprísunum, sum er lýstur at koma í gildi frá 1. januar. vit meta nevniliga orsekina til hesa p lækking at vera ta“ i- gerðarloysi, sum lands- stýrið hevur sýnt í hesum máli. Lands- stýrið hevur alla tíðina fingið at vita gongdina i avrokningarpris- unum. Nevndin i rå- fiskagrunninum hevur eisini fingið at vita, at landsstýrið undir ávísum fyritreytum var sinnað fyri at veita grunninum eykajáttan Um hetta var hent hevði ikki verið neyðugt við so stórari lækking sum nú er lýst Men nevndin hevur ongatíð frætt nakað : vit hava ta uppfata at lands- ] og tí hevur nevndin f grunnin kent seg noydda at fyri at játtanin kann haldast. Vit hava longu 2. desember gjert lands- stýrið vart við okkara sjónarmið í hesum máli, og vit skulu bert gera vart við, at hjá trolarum eru prísirnir bert í ár lækkaðir við 1 kr. pr. kg., og svarar hetta til 20% lækking, og kemur henda | lækking við normalum fiskiskapi at hava ålvarsligar avleidingar vid sær fyri hendan partin av flotanum. Sjálvt hjá > Jinu- skipum er prisurin i år fallin vid 60 oy/kg ella við 12%. Fyri ein miðalárspart merkir hetta eitt fall uppá kr. 20.000. Vit rokna við at tað er óneyðug: at siga frá, hvat eitt slíkt fall merkir fyri hesa vinnu, sum annars er ringast fyri frammanundan. Vit fara at loyva kkum at krevja av landsstýrinum, at tað beinanvegin tekur neyðug stig, so lýsta príslækkingin ikki | kemur gildi, og at annars spurningurin um hesa prískreppu veruliga verður tikin til viðgerðar í landsstýr- inum«. Vid håvirding Føroya Fiskimannaf.