týsdagur 3. januar 1984síða 11

1 — 3. januar 1984 tíðindablaðið SpSÍalurin Úr Dalsgarðs søgu Eingin veit nakað at siga frá, um nakran garð í Dalsgarði fyri 1584, tá fyrstu jarðabekurnar byrja. Gutormsjógvan, sonur Gutorms . á Skarvanesi, er fyrsti bóndi, ið er nevndur á Dalsgarði. Hann sat á garðinum frá 1584 til 1615. — Tað verður sagt um hann, at hann samlaði sær 10 merkur av brótagóðsi í Hvalbæ, sum hann síðan fekk býtt um við 10 merkur í Skálavík. Hetta góðs í Hvalbæ skuldi hann samla á tann hátt, at hann lá úti undir andnesum, fyri at lúra Hvalbingarnar av, tá teir handl- aðu við loynikeypsskip, og so gav hann teir upp fyri teim stóru norðuri í Havn, og lenin Gutormsjógvan fekk, var at hann fekk jerðina, ið Hvalbingarnir spældu av við. Tað verður sagt at hann mátti rýma úr Hvalbæ, eftir at hann var búsettur har, undan sjórænarum, men neyvan hava Hvalbingar verið góðir við hann, fyri hetta bragdið. Hvussu var og ikki, segnin sigur, at Kann fekk býtt sær hesar 10 merkurnar um við 10 merkur í Skálavík. Menn hava undrast á hvat hetta hevur verið fyri jørd, ið hann fekk í býti í Skálavík, men mær er sagt, eftir gamla Dániali á Oyri, at hetta var kirkjugóðs. Hann flutti so úr Hvalbæ, og bygdi í Heimaradali í Skálavík, og var garðurin nevndur Dalsgarður. Hann sum fleiri hevur dámt væl at leggja undir seg, tí tá Trella Símun í Kirkjube var farin í huldu- manna hendur, og einkjan beyð garðin upp á tingi, beyð Guttorms- jógvan sær fram at taka garðin, og hann festi Kirkjubegarð i 1619, men tað var stokkut við tí, — longu 1624 varð hann av við Kirkjube, tí hann hevði latið nakrar havnamenn skor- ið torv í Havnadali, uttan at spurt fútan um loyvi. Tá hava rættirnir gingið harðir móti honum. Meðan hann sat á Dalsgarði, sat Guttormur Ásbjernson við merkini í Gomlustovu, og við Begarði í Húsavík. | Gutormsjógvan festi Gomlustovu í 1588, tå mundi gamli Gutormur Åsbjørnson vera deyður. Sonur Gutormsjógvan, Ungi Jógvan, festi Dalsgarð 1615, og sat sum bóndi til 1649. — Hann var faðir til teir tiltiknu UnganJógvans- synir, Símun og Hanus, ið drópu Heykin Fagrahár suðuri á Mel og síðani gróvu hann í Heljaraeyga. Hann átti fleiri synir, ein æt Jógv- an, hann giftist undir Hagabrekku, ein æt Niklas, hann var eina tíð uppsitari á Hamri, men fór so til Kirkjubøar. Tann triðelsti sonurin, Antinis, festi Dalsgarð eftir faðirin í 1649 og sat sum bóndi til 16. september 1663. — Hann var hampamaðu sera rasku! ri1arre potað han! Klettagarð, sigur søgnin, og hett åtrilig + | trullg tl ie i: K + | 1-1: 1 nevdi Dalsgarðs Húsini. Sethúsini eru bygd í 1827, og hoyleðan aftanfyri um somu tíð. Sethúsini eru ikki til nú, nýggj hús eru bygd aftur á somu grund Segnin sigur, og tað sigur ein slegtarbók, ið er í húsinum í Stovuni eisini, at Ungi Jógvan í Dalsgarði tók hálvan Stovugarð — Stórumerk undir seg frá Stovugarði. — Men eftir sum Anton Degn sigur í bókini Færøske Kongsbønder, hevur Stóra- merk verið eitt sjálvsteðugt festi, teir, ið hava haft hetta festi, eru: Joen Bergesen 1584 til 1590 og Berund Jonssen 1600 til 1603 og Simon Thommesen frá 1613 til 1624. Hesin Símun Thommesen var Símun í Enninum, hann búði í Ennishúsi undir Mylhamri í Skála- vík. Hann var ein av teim stórmonn- unum, ið legdu fleiri garðar undir seg. Hann sat við festinum í Skála í Skálavík frá 1613 til 1621 og hann sat við Kirkjubegarði frá 1624 til 1640. Um hesa somu tíð sigur Anton Degn hesar hava haft Stovugarð í Skálavík í festi: Jón Heinason, log- maður frá 1584 til 1590, Dánial Niilsson á Hamri frá 1600 til 1603 og Simon Thommesen frá 1613 til 1621. Hesin er Símun í Enninum. Ungi Jógvan í Dalsgarði stendur at hava fest Stórumerk 1624 og haft hana til 1642 tá sonur hansara Antinis stendur at hava hana frá 1649 til 1663. Segnin sigur, at Ungi Jógvan í Dalsgarði vildi fegin fáa Stórumerk, um Dímun, hesin Jógvan, ið Slegta- bókin í Stovuni sigur, misti hálvan garðin, hevur verið uppsitari hjá Símuni í Enninum. Eftir hvat Anton Degn sigur, hevur garðurin í Stovuni verið 1 merk og 4 gyllin í 1584, og tað er hann ídag. Tann rætta segan, man vera tann, at tá Símun í Enninum festi Kirkju- begarð flutti hann úr Skálavík, og fór til Kirkjubear, og so hevur Ungi Jógvan gingið inn við hann um at lata Stórumerk frá sær. Fyrsti maður, ið bæði finst í ættarbókini í Stovuni og hjá Anton Degn, er Siffuert Joensen, hann finst í jarðabókunum frá 1621 til Undirritaði teknar haldara av Sosialinum Navn: Bústaður: seg sum i På 1650, og eftir tad eru somu menn hjå bådum pørtum, heilt til okkara dagar. Tað, ið teir gomlu nevndu Stóru- merk, gekk undan Lógvheyggj og yvir á Fitjarnar, tað vit nú rópa Húsabeurin og væl tað, er ein merk og ein åttatiål, er 20 gyllin. Tá Jákup Jóanson, ið var sonur Jógvan Poulsen, legmann á Oyri í Eysturoy, festi Dalsgarð í 1663, varð garðurin vaxin úr 10 merkrum til elluvu merkur og ein åttatiål, sum hann er ídag. Viggo Dalsgaard rindar Í | (SOSIALURIN | postgjaldið) | | Postbox 76 3800 Torshav: