hósdagur 12. januar 1984síða 7

- = Hramhald av síðu 3 {111s"1 lavnaðarflokkurin fekk 4316 atkvødur. Seinast fekk flokkurin 4067 at- kveður. Fólkaflokkurin fekk 4602 atkveður aftur- ímóti 3073 atkveðum í 1981. Sambandsflokkurin fekk 4739 atkveður, meðan hann fekk 4387 at- kveður á seinasta fólka- tingsvali. Sjálvstýris- flokkurin ekti sítt tal úr 866 atkvødum í 1981 upp i 1031 atkveður fyrradagin. Tjóðveldisflokkurin fekk 3645 atkveður hesuferð. Í 1981 fekk hann 3442. Tann afturvaldi fólka- tingsmaðurin, Pauli Ellef- sen, fekk 2106 atkvødur, meðan tann nývaldi fólka- tingsmaðurin, Óli Breck- mann, fekk 1141 at- kveður. Hóast Jógvan Sund- stein, formaður Fólka- floksins, í útvarpinum segði, at valúrslitið var væntað, so roknaðu fólka- floksfólk ikki við hesum. Í Havn var allan val- dagin greitt, at tað var ein fólkafloks-tendensur, men yvir hevur varð ikki roknað við so stórari fram- gongd. Í øllum førum óvæntað, at maðurin, Jógvan stein, ikki varð aftur- valdur. Hann fekk 1110 atkveður, ella 30 færri enn var tað floksfor- Sund- blaðstjórin á Dagblaðn- um. Umframt tað egiligu framgongdina i Havn hevði Fólkaflokkurin eis- ini stóra framgongd í Klaksvík. Sum heild siga fólk, at úrslitið óvæntað. Nógv javnaðartólk roknaðu við, at sessurin var tryggur. Yvirhevur spáddu fólk, at menninir blivu teir somu. Fólkaflokkurin = hevur ikki havt mann á fólka- tingi síðan 1973, tá flokk- urin misti mannin til Tjóð- veldisflokkin, ið so misti mannin til Sambands- flokkin í 1977. var jo-mo Kommunalt sjálv- stýri — ein táta — eingin orka er at stýra við Men var rætt atborið, so høvdu Idag Birgir Mohr, bygdaráðs- formaður á Sandi vit kommunalt sjålvstyri, og harvið minni midsavning og meira bygdamenning og eitt betri demokratiskt samfelag Herfyri varð skrivað í blødunum av einum legtingslimi og einum býráðsformanni um hugtakið »kommunalt sjålvstyri«. Av eldri kommunupolitikara er mær sagt, at fyrst hann kom upp í politik fyri seinra heimsbardaga, tá var nakað av kommunalum sjálv- stýri, men ídag er lítið og einki eftir av hesum. Tá varð skatturin uppkravdur hjá hverjari kommunu sær, og umleið helvt ella meira av saml- aða skattinum, 50-60%, var kommunuskattur, restin lands- skattur. Tó tá vóru ringar tíðir til innteku, lítið av peningi millum fólk og tí lítið at bera skatt av. Í okkara landi er stórliga broytt á hesum eki fram til í dag. Peningarúgvan er munandi sterri í dag, eisini lutfalsliga, og skatt- urin er bæði í krónum og % vaks- in nógv, men tað áhugaverda er, at kommunurnar fáa lutfalsliga nógv minni skatt, tí landskassin tekur 60-70% av beinleiðis skatt- inum umframt nærum líka stóra rúgvu av óbeinleiðis skatti, sum fer 100% í landskassan, meðan kommunukassarnir ídag bert fáa 30-40% av beinleiðis skattinum og einki meira. Rímuligt er so at spyrja, um kommunurnar hava færri skyldur í dag enn fyrr? Men so er ikki — skyldurnar eru tær somu, stórt sæð, tó er okkurt eki farið undir landskassan at gjaldast, men so eru fleiri nýggj økir komin til at gjalda úr kommunu- kossunum, og fleiri av hesum út- reiðslum eru álagdar kommun- unum av Føroya Løgtingi við lóg, uttan at sama ting hevur gjørt tað minsta fyri at fáa til vega meira inntekur til kommunukass- arnar. Eg haldi ikki, tað er ábyrgdarkent. Idag vera allar avgerðir tiknar í Tórshavn, og eitt stórt tal av tænastufólkum eru sett til at um- sita okkum landsstýrisins vegna. Til domis verða avgerðirnar tikn- ar av stovnum um Landsskúla- fyrisitingin. Gjaldstovan, Lands- verkfrødingsstovnurin, Al- mannastovan o.s.fr. kommun- urnar vegna, men rokningarnar verða sendar til kommunurnar, og gjaldið verður tikið av tí lítla kommunuskattinum, ja avtikið á Foroya Gjaldstovu, áðrenn kommunuskatturin kemur til kommunurnar. So fáa bý- og bygdaráðini restina at disponera yvir, ja, um nekur rest verður? Og annars vera tey sjálvi um av- leiðingarnar. Hetta verður ikki skrivað fyri at siga nakað vána- ligt um hverki stovnar ella tæn- astufólk landsstýrisins, men bert fyri at lýsa støduna. Undir galdandi treytum skulu tað vera sterkir og djarvir borg- arar í bý- og bygdarráðum, sum tora at seta fíggjarliga krevjandi tiltøk ígongd úti kring oyggja- land okkara, tað vil siga uttan- fyri høvudsstadin, Tórshavnar tvær kommunur. Allar hinar kommunurnar hokna fíggjarliga undan — meira ella minni — undan skeivu fordeilingini av fíggjarorkuni, bæði fordeilingini millum > kommunukassar og landskassa og millum hevuðs- staðin og restina av landinum. Eg átali ikki tær báðar komm- unurnar í hevuðsstaðnum ella teirra bý- og bygdarráð, tí tað, sum hendir, er ein fylgja av centraliseraða landspolitikk- inum. Eg átali centraliserings- politikkin, at alt skal stýrast og avgerast úr/í Tórshavn. Ég átali vanbýtið millum kommunu- kassar og landskassa. Eg åtali, at fíggjarliga ábyrgdin og avgerðar- rætturin ikki betri fylgjast at. Bv- og bygdarráð eru ikki høgt í meti hjá landspolitikarum, og Kommunufelag fær Foroya sjáldan svar frá Feroya Lands- stýri, um felagið kommununar vegna skrivar og við óhepnu steðuna. Eftir míni meting er tað terv- andi logikkur, at kommunurnar hava fíggjarligu ábyrgdina, meðan landsins tænastufólk hava avgerðarrættin. Slíkt er ódemokratiskt eisini. Tað er eisini tervandi logikkur, at teir tómu kommunukassarnir fáa álagdar vaksandi ábyrgðir, meðan allur peningur fer í lands- kassan. Bý- og bygdarráðini eru ídag lítið annað enn ráðgevarar og forlongdi armurin hjá tæn- astumonnunum í Tórshavn, og tað var ikki heilt ætlanin, ella var/er tað? Beinleiðis og óbein- leiðis skatturin, sum nærum allur fer í landskassan verður so dispo- neraður av Legtingi og Lands- stýri, nakað sambært galdandi lógir, men stórur partur verður býttur eftir partapolitiskari farvu, eftir vina- og kenn- ingabondum, sum atkvødufiskari ella slætt og rætt eftir tilvild. Tað hevði verið nógv betur, um sterri partur herav var disponeraður runt um í bý- og bygdarráðunum. Tær kommunurnar, sum vóru tvingaðar út í stórar ílegur, neyð- ugar ílegur, og sum hava ella hava havt framsíggin og djerv fólk í ráðunum, knógva órímuliga hart undir fíggjarligu byrðunum, meðan aðrar kommunur valdu at gera ongar ílegur, hava tað figgj- arliga róligari, meðan fólki fer aðrar vegir at arbeiða og at búgva, flytir til Tórshavnar, har lands- og ríkiskassar gera tær stóru ílegurnar, og hvar komm- unurnar hava nóg hegt skatta- grundarlag til ct seta igongd ella gera og gjalda sín part av ollum tí, sum fólk kunnu ynskja sær fyri pening, og hvar allur tervur ger vart By- og byg daráðini eru lítið enn í dag annað ráðgevarar , og forlongdi armurin hjá tænastu monnunum Tórshaur skr B gir Mo/ 7. , armi 3 1 Kommunu } 1 verður nøktadur Imeðan steðgar ella minkar fólkatalið á bygdunum, hevuðs staðurin veksur enn meira, alt til óbótaligan skaða fyri Feroya land Við hesum landspolitikki verður einki kommunalt sjál stýri, eingin bygdamenning, eingin decentralisering. Vit flyta skjótt ell til Havnar at liva av landskassanum. Í eðrum londum rundan okkum hava politikarar innfert kommunal tilskot frá lands- kassum, kommunalar ella/og lánigrunnar, kommunalar útlíkningargrunnar Tað verður ferdur miðvísur decentra liseringspolitikkur Miðvíst verður arbeitt fyri, at flest møgu- ligar avgerðir vera tiknar lokalt av teimum, sum avgerðirnar raka ella viðkoma. Rímuligt má vera, at tey demokratiskt valdu umboðini fyri lokalekini fáa ein rímuligan part av skattinum at stýra við, og at tey sjálvi í størsta mun taka avgerðir, har tey hava fíggjarligu ábyrgdina. Tað er umráðandi í Feroyum, at vit betra um kommunala sjálv- stýri og harvið meira demokrati (ella nærdemokrati), at vit broyta skeivu fordeilingina av skatt- inum, soleiðis at kommunurnar fáa meira at ráða yvir beinleiðis, landsstýri minni, og at vilji nú verður vístur í verki at fera ein decentraliseringspolitik, ein bygdamenningarpolitik. Kemur eingin broyting í, so endar tað við, at allar avgerðir vera tiknar í Tórshavn og av tæn- astumonnum, og vit enda fleiri og fleiri við at búgva har, og tað kann ikki vera fyri Feroyar um grunnar 0.S.Y tað besta