leygardagur 11. februar 1984síða 6

— 11. februar 1984 Sitandi samgonga arvaði eitt væl útbygt samfelag tíðindablaðið við vælútbygdum fram- geoion en Oken De oomen tam Monanenogsnser | |eiðSluhjólum Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 tíðindablaðið politisk Legmaður skuldi ikki komt sær at tosa um, hvussu vánalig fíggjarliga steðan var, tá henda samgongan tók yvir, um tómar grunnar 0.s.fr. Vilhelm Joharnesen vísir í politisku viðmerk- ingini á, at samfelagið er útbygt við peningi úr grunnunum, sitandi samgonga arvaði frá undan- farnu. Men nú hevur henda samgongan temt tveir grunnar so væl, at tað mangla heilar 90 milliónir viðmerk- ing løtuni vidgjørd á tingi Har síggja vit, at meðan játtanin til Strandferðsl Fólkaflokkurin sniðgongur oddagrein TÁ TOSAÐ HEVUR verið um løgtingið Í FÓLKATINGINUM hevur nývaldi fólkatingsmaðurin hjá fólkaflokk- inum hildið sína fyrstu rødu. Brot úr hesi rødu vórðu í útvarpinum mikukveldið. FÓLKATINGSMAÐURIN skuldi seta fram uppskot á fólkatingi um at umleggja stuðulsskipanina úr ríkiskassanum til blokkstuðul. Hann skuldi eisini seta fram uppskot um, at heimasýrið skal yvirtaka loyvini til utvarpsstødir, soleidis at TWR kann fåa loyvi at byggja utvarpsstød i Føroyum. Somuleiðis skuldi hann reisa onnur mál í fólkatinginum. Eitt nú undirgrundsmálið og hernaðar- málið. HVOKKIN ER HANN — Grímur á Skóg. Kann nakar lata vera við at hugsa um orðini hjá fyrrverandi formanni fólkafloksins: Ongin yvir og ongin við síðuna av Føroya Legtingi. Nú skal sami flokkur seta uppskotini fram á fólkatingi. Og hver minnist ikki, hvussu fólkaflokkurin upp undir hvert fólkatingsval hevur sagt, at fólka- tingssessirnir eru týdningarleysir og eiga at verða avtiknir. TAÐ ER MØGULIGT AT studuls- skipanin úr ríkiskassanum skal leggjast um, men tað er ikki rætt, at hetta mál verður reist í danska fólkatinginum, áðrenn tað er við- gjørt og avgjørt á Føroya Løgtingi. Løgtingid hevur ikki ynskt at yvir- taka loyvini til útvarpssendingar. Og undirgrundsmálið og hernaðar- málið skulu heilt natúrliga viðger- ast av umboðum fyri heimastýrið og ríkisstjórnina. Ikki av fólka- flokkinum og donskum politikk- arum í danska fólkatinginum. føroysku fólkatingssessirnar, hevur spurningurin higartil verið, um føroysku fólkatingsumboðini skulu leggja seg út i innanhýsis politisk viðurskifti í Danmark ella ikki. Men nú er ødrvisi. Nú ætlar fólkaflokkurin at bera tað so í bandi, at danskir fólkatingsmenn skulu leggja seg út í innanhýsis politisk viðurskifti í Føroyum. Málini skulu takast úr hondunum á Føroya løgtingi og reisast í fólka- tinginum. NÚ SKAL ONGIN KOMA og siga at fólkatingssessirnir ongan týdn- ing hava. Øll tey mål, sum fólka- flokkurin ikki fær meiriluta fyri á løgtingi, tey skulu reisast í fólkat- inginum í tí vón, at fólkatingið skal koma uppí leikin og siga héima- stýrinum hvar skápið skal standa. Er hetta ikki at sniðganga løgting- ið? Er hetta ikki beint tvørtur ímóti ti sum fólkaflokkurin higartil hevur sagt um at fólkatingssess- irnir ongan týdning hava og tí eiga at verða avtiknir? TIL SEINAST í rødu síni umrøddi fólkatingsmaðurin spurningin um luttøku í donskum politikki. Hann segði at »frisinnad« arbeiði gongur tvørtur um landamørk. Tá vit hava sagt at javnaðarpolitikkur gongur tvørtur um landamørk, hevur hetta ongatíð verið góðtikið. STUTT SAGT MÁ niðurstaðan verða, at tá javnaðarflokkurin arbeiðir saman við danska javn- aðarflokkinum, so er hetta at leggja seg út í innanhýsis politisk viðurskifti í Danmark, meðan tað eitur »at frísinnað arbeiði gongur tvørtur um landamerka tá fólkaflokkurin ger tað sama, t.v.s. arbeiðir saman við borgarligum flokkum í Danmark!!! fyri at koma upp á null Seinastu trý árini hevur legmaður við jovnum mill- umbilum tosað og skrivað, um hvussu vánalig figg)- arsteðan hjá tí almenna var, tá hendan samgonan tók við. Tað skal ásannast, at tey seinastu tvey árini undanfarna samgonga sat, vóru stórir trupul- leikar. Okkara hevuðs- vinna var rakt av eini kreppu. Av eini fíggjarlóg uppá stívliga 600 mió. kr. var neyðugt at játta meira enn 200 mió. kr. til fiski- vinnuna. Hetta svarar til umleið ein triding av allari fíggjarlógini tað árið. Av eini fíggjarlóg uppá meira enn 1200 mió. kr. í kom- andi fíggjarári er játtanin til fiskivinnuna 250 mió. kr. ella umleið ein fimt- ingur av allari fíggjarlóg- ini. Legmaður hevur sagt, at allir kassar og allir grunnar vóru tómir, tá sit- andi samgonga tók við, og at tað var neyðugt við eini lánteku uppá nærum 500 mió. kr. fyri at fylla í aftur grunnarnar og fyri at fáa landskassan uppá 0. Men hvussu nógv hald er í hesum pástandi. Beint eftir at sitandi samgonga tók við, kom ein lýsing í bleðini frá landsstýrinum, har sagt varð, at skipaeig- arar, sum vildu hava serlán til fiskiskip, skuldu senda landsstýrinum umsókn um hetta. Ein áheitan um at sekja um pening. Og peningurin til serlánini var tekur nakað áðrenn hendan sam- gongan tók við. Nakað seinni kom eitt uppskot frá landsstýr- inum um at avtaka stutt- leikaskattin. Hesin skatt- ur fór í grunnin til bygg- ing av bygda- og ung- dómshúsum. Sjálvandi spurdu vit í javnaðar- flokkinum, hvussu landið nú skuldi útvega pening til grunnin sum letur stuðul til bygging av bygda- og ungdóms- húsum. Og svarið var, at hetta var ongin spurn- ingur ta fyrstu tíðina, tá tað var ov mikið av pen- ingi í grunninum. Her hava vit so næsta grunn- in, hendan samgongan yvirtók við nógvum peningi í. Eisini kom landsstýrið heilt skjótt í valskeiðnum við uppskoti um at stovna alment sjónvarp. Síðani eru ikki minni enn tvey hús keypt til almenna sjónvarpið. Og eisini her fáa vit at vita, at tann fíggjarliga síðan av mál- inum var greið, við tað at tað var ov mikið av pen- ingi í sjónvarpsgrunn- inum. Her hava vit so trý demir um almennar grunnar, ið vóru á tremur av peningi, tá sitandi sam- gonga tók við, og so er at spyrja, hvussu hetta sam- svarar við tað, sum leg- maður áhaldandi ferir fram um tómar kassar og tómar grunnar. Tað sam- svarar yvirhevur ikki! Sitandi samgonga fekk eitt væl útbygt samfelag og eitt væl útbygd fram- leiðslutól í arv frá undan- farnu samgongu. M.a. fekk hon eisini Smyril og Teistan. Eykafíggjarlógin fyri 1982/83 verður í una varð sett til 28 mió. kr., so er veruliga hallið bert stívar 18 mió. kr. Munurin uppá stívar 9 mió. kr. stavar frá leigu- inntekuni av Teistanum í Trinidad. Hesa upphædd hevur landsstýrið nýtt til keyp av tyrluni. Var ongin Smyril og ongin Teisti so skuldi hendan upphæddin útvegast á annan hátt. Síðani 1980 er fíggjarlógin nærum tví- faldað. Uttanlandsskuldin er meira enn tvífaldað. Hvussu stendur nú til í al- mennum kassum og almennum grunnum. Vit kunnu t.d. kaga niður í til- takskassan hjá ráfiska- grunninum. Har skuldi verið einar 40-45 mió. kr Nakað av hesum varð spart upp av undanfarnu samgongu. Men har er tómt. Vit kunnu eisini kaga niður í grunnin til endurnýgging av fiski- skipaflotanum. Har terva einar 40-45 mió. kr. fyri at fáa grunnin uppá 0. Við bert at kaga niður í tveir almennar grunnar kunnu vit longu nú sláa fast, at har resta umleið 90 mió. kr. Hjá fiskivinn- uni eru trupulleikarnir mikroskopiskir ímun til tað teir vóru í 1980. Vit seta eitt útfluttningsmet fyri og annað eftir. Hóast hetta resta 40-45 mió. kr. í tiltaksgrunninum hjá rá- fiskagrunninum og umleið sama upphædd í grunn- inum til endurnýgging av fiskiskipaflotanum. Í slíkari steðu vildi ein og hver annar legmaður kunna sær at tagt um tómar kassar og tómar grunnar hjá eðrum samgongum. Vilhelm Johannesen ÉT Hin føroyski Fólkaflokkurin v/ Jógvan Sundstein 3800 Tórshavn Sambært tíðindir í útvarpinum og blødunum ætlar fólkatingsumboðið hjá fólkaflokkinum at seta fleiri uppskot fram á fólkatingi. Talan er um at reisa spurningin um blokkstuðul á fólkatingi. Mannagongdin má sjálvandi vera tann, at legtingið fyrst tekur steðu til hendan spurning, áðrenn hann verður lagdur fyri fólkatingið. Undirgrundsmálið, sum liggur í eini nevnd hjá løgtinginum, verður eisini nevnt ímillum tey mål, sum fólkatings- maðurin ætlar at reisa á fólkatingi. Talan er eisini um fleiri onnur mál. M.a. um mál sum hoyra undir heimastýrið og feroysku kommunurnar. Mannagongdin hevur higartil verið, at slík mál annaðhvert verða reist á log- tingi ella verða tey legd fyri legtingið áðrenn tey vera legd fyri fólkatingið. Í onkrum førum verða spurningar tiknir upp og loystir við samráðingum millum heimastýrið og donsku ríkisstjórnina. Um vit skulu fara eftir tíðindunum í út- varpinum og blødunum, ætlar fólkaflokkurin nú at broyta hesa mannagongd, soleiðis at mål í summum forum verða tikin úr legtinginum (undirgrundsmálið) og legd fyri fólkatingið og í eðrum førum verða løgd fyri fólkatingið, áðrenn legtingið hevur tikið stoðu. Hetta samsvarar illa vid ta steðu fleiri flokkar á tingi — teirra millum fólka- flokkin - hava til fólkatingsumboðanina. Sagt verður jú, at fólkatingssessirnir ongan tydning hava og at føroysku fólkatingssessirnir tí eiga at verða avtiknir. Javnaðarflokkurin ynskir fegin at fáa nærri at vita frá fólkaflokkinum hvat liggur í hesum tíðindum. Feroya Javnaðarflokkur Atli P. DAm, formaður