hósdagur 16. februar 1984síða 6

gns sesíalurin Poltiskur- og fyritakeblaðstjóri: Krisjón Dahi Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen og Jóhann Mortensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 EIN av mest dýrmettu eginleikum menniskjunnar er uttan iva hetta at duga at ugga og fjálga seg við minn- unum frá farnum góðum løtum, um óvæntaðir bøklar av álvara dragast á luftina. ØLL kenna vit til trongstødur av ein- hverjum slag. Gera vit ikki tað, so verða vit at lata onnur røda um mannalívið her á foldum. Øll hava vit ella eru vís í at missa eitthvert, ið er okkum so kært, sum neyvan nakað annað. Men góðu minnini um hetta sama hava stundum stuðla víðari ferð yvir sakn og tómleikavað so við, at vit komin yvirum, tíðum hava nomið nýggjan hug til livsins strev umframt ásannað, at ávíst víðsýni aftur varð neyðugt fyri ikki heilt at renna seg fastan í einhverjum glopri, hagani ikki varð vendandi aftur til tað samfelag, vit vóru sett at liva og virka í. SUM menniskju á jørdini hava vit skyldu til í felag at evna tær sam- starvsreglur, ið galda skulu manna millum um forna frumvaldarstødan ikki skal ráða. Ikki tí, henda forna livs- skipan er ivaleyst hyggin í eitt nú djóraheiminum, men fyri okkum menniskju kann hon ikki verða annað enn áhaldandi hóttandi áminning um, at vit sambært kærleiksboðunum hava skyldu til fremjan av samfelags- viðurskiftum og livskorum hvert fyri annað soleiðis, at sigast kann, at einki av mannabørnum okkara av almanna- ávum varð sett uttanfyri tað samfelag, sum við rætti skuldi verið allra manna. Nú loysir Fólkaflokkurin Undan fólkatingsvalinum talu sagt frá, at hann bert oddagrein FREMSTA amboð okkara til varð- veitan av vunnum mannavirðum um- framt til víðari tilevnan av framtíðar ábótum fólkinum til sóma er hetta so viðbrekna hugtak, vit nevna politik. HESIN hevur síðan Syndafallið iva- leyst í nóg so stóran mun verið merktur av sjålvssøkni, hesum fyrst og fremst at sæta sær og sínum. ONKUR vil kanska halda, at slíkt er menniskjansligt og tískil einki at gera við. Harí hava tey, ið hetta siga, vissan rætt. Men verður henda nidurstøda mett sum endaliga og sum mest av- gerandi sannleiki um mannalyndið, so hava vit harvið latið fara trúnna um hin góða lut, ið mannabørn øll hóast alt eru vælsignað við. Á henda góða lut er tað, at vit skulu grunda mannasmíðaðu samflags- fyriskipanir okkara. Medvitið hver við ødrum umframt ansni fyri evnum eins væl og áneyðum mannabarnanna megu gerast tað mannsømiliga íkast, ið munabesta dygdin verður í til at evna mannafrælsar samfelagsfyri- skipanir burturúr. SAMHUGI menniskjunnar ímillum má kunna trívast heima hjá okkum eins væl og aðrastaðni. Men verður hin góði lutur ikki umsitin samsvarandi tí anda, við hvgrjum hann er okkum givin, so er fallið í durunum, og skjótt eirir eingin sínum næsta í girndar- framdum sjålvssøkni. frá ávirkan, sektin á hvat ávaraði eg Feroya folk um vandn við at velja fólka- flokkin ella tjóðveldis- flokkin. Úrslitið av val- inum gjerdist, at Fólka- flokkurin fekk tann mest harðrenda fólkafloks- mannin Óla Breckmann valdan, og beinanvegin komu míni orð til sannar. Óli hevur í skriving og hevur eina uppgávu, og er tað at halda javnaðar- flokkin frá ávirkan. Hesi orð hevur hann prógvað heima við at halda lív í eini doyggjandi borgarligari | samgongu, einum doyggjandi borgar- ligum politikki. Her ræður einans um at halda javnadarflokkinum tað kostar. At tað kostar samfelagnum, tað sakar ikki fólkaflokkin ella Óla, og við teirri álitisváttan, Óli fekk í ryggin, um tað so er av jólakortum ella eðrum, skerst ikki burtur, at sami Óli við valið legði sín egna floksformann afturum seg. Avleið- ingarnar av hesum eru nú við at koma í ljósmála. Fólkatingslimurin úr fólkaflokkinum er sam- stundis stavnamaður ver- andi samgongu og sostatt umboðandi hana á fólka- tingi. Í fyrstu reðu síni á fólkatingi krevur Óli blokktilskot; eitt blokktil- skot líknandi tí, donsku kommunurnar eru so illa kroystar av. Eitt blokktilskot, um tað kemur, verður ringt at stýra, og eitt blokktilskot kemur at ganga útyvir bygdirnar. Hvat siga løg- tingslimir, umboðandi út- jaðaran, umboðandi bygd- irnar. Hvat siga bygda- umboðini í verandi sam- gongu um útspælið frá Óla Breckmann. Blokktilskotið vil sam- stundis ganga útyvir tey veiku í samfelag okkara, tí danski staturin letur jú tilskot til einkju-, avlamis- og fólkapensión, til sjúkrahúsverkið, til teir føroysku sjúkrakassarnar og annað mangt. Hetta er tað, Óli kallar sosialisering av Feroyum. Øll minnast rødu, sum hesin sami maður helt á legtingi, har hann segði, at tað var betur fyri gomul og sjúk, at tey vóru inn- løgd á hotellir — tað var bíligari enn sjúkrahúsverk Feroya. „Um tað skuldi hent, at teir sokallaðu sjálvstýris- flokkarnir í Feroyum fáa umboðan á fólkatingi og har skapa eina so stóra misnegd við viðurskiftini Føroya og Danmarkar Nr. 21 — 16. februar 1984 ímillum kundi hent, at hesir flokkar, sum ikki í Feroyum hava meiriluta fyri LOYSING, á henda hátt kundu provokerað, um ikki loysing, so eitt meiri leyst tilknýti til Danmerk. Mín metan er, at vit við eini negativari umboðan á danska fólkatingið, kann vendast tann positiva steða, sum allar danskar stjórnir hava havt til Feroya. Vendast til tað, sum teir føroysku sjålv- stýrisflokkarnir ynskja: Eitt leysari tilknýti og harvið eitt minni økonom- iskt tilskot til Feroya. Og hetta er tað, sum nú er við at henda, við sam- bandsfloksins goðkenn- ing. Vit erukomnir til eitt vegamót i føroyskum poli- tikki. Tann føroyska rødd- in á fólkatingi fremur ágang ímóti aldargamla rætti okkara.Kunnu flokk- arnir á Feroya legtingi — og her hugsi eg um gomlu samgongufelagarnar sam- bandsflokkin, sjálvstýris- flokkin og Javnaðarflokk- in, lata hetta fara afturvið borðinum. Um henda avbjóðing Óla Breckmanns og Fólka- floksins sum heild fyri leiðarnar Paula Ellefsen, Hilmar Kass og Atla Dam ikki er skriftin á vegg- inum, so skilji eg einki. Tann feroyski veljarin má gera sær greitt, at henda tala fremur ikki framburð. Men hvat, afturstigini ganga bert út yvir tey veiku, og tað sakar jú ikki Fólkaflokkin og leiðarar hansara. Men hvat gera hinir politisku flokkarnir á tingi. Har er tøgn! Fólkatingsumboðið úr Fólkaflokkinum vísti, hvar hann stóð, og hvar hann altíð hevur staðið. Hann talar um at gera steðuna verri hjá teimum veiku — hjá teimum, sum Eilif Samuelsen lands- styrismadur brúkti alla sína talutíð uppá undir viðgerðini av fíggjarlógini við at greiða frá, hvussu nógv henda samgonga hevði gjørt fyri at betra viðurskifti teirra. Hvussu leingi høvdu hesir harrar liva av trý tusund um mánaðin við frádrátti av skatti. Í sama andadrátti, sum Óli loysir sambandið Feroya-Danmarkar ímill- um, ger hann danska for- sætismálaráðharranum greitt,at heilselumenn i Føroyum mugu tryggjast betri ágóða, betri sømdir. Jú skeggið er nær hekuni! Og meðan Óli Breck- mann loysir bandið hoyrist einki frá hinum fólkatingsumboðunum hjá sambandsflokkinum. Hes- in tigur, og tamalt er, at hann sum tigur, hann samtykkir. Er hesin politikkur sum Óli boðar frá tann, sum verandi samgonga stendur fyri? Um so er, er vandin so mikið sterri! Sverre Midjord „Tað sum ikki kann standa må falla« Samgonguflokkarnir liggja og jabba og júka innå javnadarflokkin vid ti fyri eygad at skapa eina rangvørga mynd av javn- adarflokkinum. Hetta er uttan iva ti, at javnadarflokkurin er einasti flokkur, ið hevur nakran veruligan politikk, meðan tað hvítir ikki av samgonguflokkunum poli- tiskt. Tað er tí ikki av leið at vísa á, at í okkara bygda- og oyggjasamfelag er javnaðarpolitikkur hin frægast egnaði, meðan veruligur borgarligur poli- tikkur ikki letur seg fremja í gerð. Vit hava eitt væl útbygt samfelag við nógvum ar- beiðsplássum kring landið. Tey flestu eru skapað á einum ógvuliga breiðum grundarlag. Mong eru arbeiðarafyri- tekur. Har afturat er tað so, at bæði kommunur og landið við eiga rættuliga munandi av partapeningi í hesum virkjum. Tað vóru ikki nógv virk- ir úti á bygdunum í Fer- oyum, um so var, at hesin vinnulívspolitikkur = íkki hevði haft broytt vinnu- lívsmynstrið í hesum sam- felag. Politikkurin, sum javn- aðarflokkurin stendur fyri hevur ávirkað samfelagið. Við steðugt at halda síni sjónarmið fram hevur javnaðarflokkurin åvirka teir borgarligu flokkarnar, soleiðis at teir eru hvoknir uttan rættuliga at varnast. Hesum vinnulívspoli- tikki nýta nú teir borgar- ligu eisini gott av, sum vera man. Tað sum síðan verður roynt av hesari sam- gonguni er at geva fer- oyskum vinnulívi ein legn- an borgarligan dám. Men rennistokkurin undan landskassanum hevur ongantíð verið so grefligur sum nú undir borgarliga stýrinum. Politikkur javnaðar- floksins er hann, tá um vinnulívið er at tala, fyrst av øllum at skapa fyri- treytir, soleiðis at vinnu- lívið skal hava møguleikar at mennast. Har aftur at skal loyvast tí almenna at taka lut í vinnulívinum, og vit ásanna, at mangan má hitt almenna ganga undan fyri at skapa arbeiðspláss til domis. Men í dag eru sanniliga grundir fyri, at tað verður ávarað ímóti tí politikki, sum sitandi samgonga roynir at fera. Tí ongantíð sjónskari enn júst nú kemur fram, at gamla hegravenda kósin skal haldast av fólkaflokkinum. Vert er eisini at draga fram í hesum sambandi, at lítið hoyrist til hóvliga vongin í sambandsflokk- inum, meðan hin vongurin fær meir og meiri tak á hesum flokki. Tí kann vandi gerast fyri, at tað kemur at standa á mangum góður tiltaki, og á mongum ar- beiðsplássi við, um hesir aftur fara at fópa gamla rópið: >Tað sum ikki kann standa må falla«. Tá fyrst byrjar einvísa »centralis- eringin«, og bygdirnar verða við sviðið soð. Jergen Thomsen