leygardagur 31. mars 1984síða 12

»Havnin satsaði so nógv uppá, at eg skuldi koma inn í stjórnina. Gunnar Petersen sat sum formaður. Nú tá vit koma til Havnar á fund í Føroya Arbeidarafelag, stendur Gunnar Petersen fyri okkum á kajuni og sigur við meg: >Hvat fanin hevur tú gjørt Arne, veist tú ikki av, at hatta er ólógligt<. >Tað skal eg taka fylgjurnar av sjálvur, svaraði eg«. að ólógliga, Arne á Rógvu saman við okta at upp Skipið Me namenn hevdu noktað at ssa fyri at leggja trýst á myndugleik ir. Ti fór skipið á Vestmanna. Og nenningar tóku undir við havna Het var undir krígnum. Tað varð sett bann móti at streika. Ti var avgerð- hjá bæði havnamonnum og vest nenningum ólóglig Fylgjan av hesum varð, at Arne varð valdur í stjórnina í Feroya Arbeiðara- felag tann 28. mars 19844 Mikudagin vóru við eðrum orðum 40 ár síðan hesin vestmenningurin varð valdur í stjórnina í meginfelagnum føroysku arbeidarunum Bert vid onkrum stuttum millumbili hevur hann røkt hetta ålitisstarv sidani Í dag er hann næstformaður í FA. Eisini hevur hann verið formaður eitt skifti, í 1956-1958. Harumframt situr hann sum formaður í Vestmanna Arbeiðarafelag. Og synd er at siga, at hann ikki er eld- hugaður. Tá vit í samreðuni koma inn á aktuellar spurningar, ósemjur, tvídrátt- ir — t.d. merkjamálið og nú málið við lengjaldsstovu og samtíðarskattinum - livnar hann rættuliga og leggur sínar hugsanir fram. Men hvussu komst tú uppí FA? Tá eg var komin upp í her í Vest- manna og kom til Havnar á fundir, vaks áhugurin nógv fyri hesum arbeiðnum Men tað, sum eg kom inn upp á, var henda trætan um prístalið, »eitt-oyra- stridid«. Tad var soleidis, at fyri hvørt poeng, prístalið hækkaði, hækkaði mannfólka lenin vid 0,85 oyrum og konufølkalønin vid 0,65 oyrum. Roynt hevði verið at hækka hetta upp í eitt oyra. Hetta var eg heitur talsmaður fyri Ein dagin verði eg so uppringdur av Havnini og fái at vita, at ein trolari er á veg til Vestmanna við koli, sum ein ar- beiðsgevari hevði leigað heli til her Havnarmenn hevdu lagt arbeiðið niður fyri at leggja trýst á myndugleikarnar fyri at fáa prísviðbótina hækkaða upp í yra. Teir spurdu í Havn, hvat vit erdu. Vit kallaðu so inn og fingu fult 1 mand Iran eintu, at tá havnam beiðið niður, kundu vit ikki avgreiða bátin. Hesum tók fólkið undir við. Bát urin fór so avstað aftur greiddur inni á Hulki! Eg rokni við, at hetta var grundar- lagið fyri, at eg kom uppí. Men legtingið varð samankallað og viðtók at hækka prísviðbótina. Bretar undirlentu — Hvat vóru tey átrokandi málini hjá FA um hetta mundid? — Málini vóru mong, men tað nógva Leygardagur 31. mars 1984 Hvat f.... hevur tú gjørt - hatta er ólógligt, Arne! Men hann vann sær virðing og arbeiðararnir góvu honum álit. Samrøda við Arna á Rogvu, sum hevur verið stjórnarlimur í FA í 40 ár var stríðið millum Feroya Arbeiðara- felag og eingilskmennirnar. Feroyingar arbeiddu fyri undirløn hjá teimum. Ja, á einum fundi í Havn samtyktu vit bara at telegrafera til Churchill um viður- skiftini her. Í Vágum fingu teir lítið meira enn hvat prístalið gav. Teir vildu ikki hækka lenirnar har vesturi og ar- beiðsgevararnir stuðlaðu teimum. Til endans lógu teir so lágt, at teir høvdu nærmast onga grundløn so nógv lægri lógu teir. Vit hevdu ongan meguleika at fáa lenina upp, tí vit høvdu jú ikki lov at streika. Og í staðin fyri at foroysku hækkaðu lenirnar, so eingilsmenninir góvu meira hildu teir arbeiðsmanninum niðri. Teir spardu eingilsmannin fyri pengar, sum kundi komið førovingunum til góðar arbeiðsgevararnir Harðar samráðingar MV ftir brtgorord rar rotk:ufart P Men eft krig gu arð streikuforboði: 0" sett úr gildi Ja, og tá bar aftur til at fáa veruliga samráðingar. Undir krígnum vóru bara lokalar samráðingar. Tað var stríggið at fáa samráðingarnar á landsplan, men so gingu teir við til tað. Trupulleikin var, at Fylking lá við 1,05 krónu um tíman í grundløn. Aðrastaðni lá hon nógv lægri. Onkustaðni var hon ikki meira enn 70 oyru. Arbeiðsgevararnir vildu íkki ganga við til meira enn eina krónu — teir vóru úti eftir Fylking. — Hvat segði Fylking til tað? — Teir segdu nei, men tað varð so samtykt. Men um fimm oyruni fór av, minnist eg ikki. Men teir vildu hava Fylking niður við nakkanum, tí teir lógu so nógv frammanfyri. Tær samráð- ingarnar vóru harðar og drúgvar So samráðingarnar vóru eisini harð ar tå? Hardar, samrådingarnar tå og nu tad er ikki at likna saman. Tad visti seg, sum tað var ógvuliga langt glopp ímillum okkum. At drukkið ein kaffi- munn saman tá. Nei, tað kom ikki upp á tal. Eg minnist einaferð, at semings- maðurin kom upp i. So einaferð sigur ein arbeiðsgevari: >Nú er mattíð. Eg krevji menniskjaliga behandling«. Og langaði nevan í borðið Men sýslumaðurin (Gunnar Dahl Olsen var semingsmaðu vara hvassliga: >Ég havi ikki bidid lovað meg koma higar. Tit have ð hava tit at vera her ] eg sigi til. Tad var ikki luk ir hart Hvart imrddin£ vit i Klubbanun Tær kundu vera drúgvar. men tær longstu, eg havi upplivað hevur verið seinru árini. Men tær vóru so nógv harð- ari tå, og so ringt »klima«. Nú kunnu vit hvíla okkum saman eina letu ímillum samráðingarnar, sita og práta. Men tað kom ikki fyri fyrr — at arbeiðsgev- ararnir og vit fóru at tosa saman. Nei, Orð og mynd Jóhann Mortensen nei, nei. Skeldaðust tit illa? Ja, tað meira enn hendi Men tit brustu ongatíð saman? - Nei, ikki ordiliga, flennur Arne, sum hevur verið við til allar samráð- ingarnar hvert einasta ár síðan eftir krigslok burtur sæð frá tí eina árinum, tá hann lá sjúkur. Hart hevur tað mangan verið. Men aftaná hava vit arga hvenn annan. Tá vit eru komin saman at skriva undir hevur verið prikað eitt sindur, serliga tá vit hava felt okkum at hava vunnið eitt sindur Lítil álvari í Um samráðingarnar sigur Arne, at tað verður lítið gjert fyri at samráðast av r 1A = P rad skuldi verið soleiðis, at par nir skuldu kunna tosa saman og skifta ynskini. Men tað Tað síggja vit í merkjastríðnum Hví kemur tað í dag. Jú, tí málið er feiðað av borðinum. Eg havi sagt tað og tað, at eg góðtaki ikki, at arbeiðs gevararnir seta nakað í verk í einum sáttmálaskeiði uttan at leggja tað fyri arbeiðsfólkið. Teir hava tikið merkini í brúk! Vit hava biðið um samráðingar, men teir siga nei til at samráðast um málið. Í hesum sambandi tekur Arne ein annan trupulleika fram. Hann vísir á, at