mikudagur 18. apríl 1984síða 11

Nr. 48 — 18. apríl 1984 tíðindablaðið B | S É | | | | | ] ; Síða 11 Frásogumaður okkara á Húsum Jóannes á Geil av veiðini til Argjar — helst til sjúkrahúsið. Um so var, at hetta ikki var liðugt klokkan seks, so fór øll veiðan til Argjar — so stórt halgibrot mettu teir tað vera at njóta nakað av Harrans gávum, sum ikki vóru fingnar til sættis áðrenn halguinngang. Halgidagarnar um páskini varð farið í kirkju tvær ferðir. Heilar triggjar ferðir dýra biðidag, tó ikki i minari tíð. Føstuguåstænastu mitt í viku høvdu tey gomlu eisini eins og nú víðahvar um landið, men er hetta fallið niðurfyri hjá okkum, men í Mikladali hevur siðurin hildið. Har- afturímóti er okkara langafriggja- dagslestur — guðstænasta munandi longri enn aðrar. Hvussu gamalt tað er at ganga grýla, veit eg ikki, men hetta hevur verið gjert tað eg minnist. Ikki vóru tær altíð so nossligar. Men øll tóku lut í hesum, lág eins og há, stór sum smá. Ikki vóru grýlurnar heilt sakleys- ar á at líta. Kvíslin var fastur útbúnaður hjá summum, so álvar- samt sá tað út, hóast leikur altíð endaði væl. Allastaðni var okkurt hjá teimum at fáa, hver lat eftir førimuni — mest mundi tað vera kjøt, hóast ikki var so nógv til av slíkum í ellum húsum. Tunnusláingin er heldur ikki nýggj. Hon hevur verið uppi alla mína tíð og áðrenn við. Endabrest- urin á dansivitjan úr eðrum bygdum plagdi at vera felags tunnusláing. Tá hon var bard, var til hús at venda og gloyma alt um dans og dagdvølju til komandi annað jólakveld. Húsar var fyri tað mesta jólabygd og Syðradalur var nýggjarsbygd. Blankskálamenn vitjaðu fast eina- ferð árliga, og var hetta antin á nýggjárinum ella á trettanda. Trettandi var mettur rættuliga halgur dagur ella í øllum forum sum hátíðardagur, tí fá lógu eftir heima henda dag um tey bert kundu flyta seg. “ Gamli trettandi ella tjúgundi var ikki hjá okkum sermerktur dagur sum so. Tó kom tað onkuntíð fyri, at komið varð saman at fara uppá gólv. Mariumessudagur var haraftur- ímóti hátíðardagur. Tá varð altíð lestur lisin. Somuleidis varð mikkj- alsmessudagur hildin við kirkju- gongd. Eisini varð allahalgannadag- ur og kyndilsmessa hildin við kirkju- gongd. Tó hava ikki øll messuhald við kirkjugongd hildið sær til mína tíð. Til matna í festu og stillu viku var fiskurin hin vanligasti. Útróðrartíð- in var hin frægasta. Heldur ikki bar til tá sum nú at vraka og velja. Men Við Harrans lið Lag: Lítla Guðs barn... Tú fylgdi við mær tá barna ár runnu í skundi til ungdóms var Takk kæri Jesus fyri tað tú hevur fylgt mær til hendan dag Guð havi lov. Tú fylgdi við tá burtur frá tær syndin meg førdi og ansaði mær visti mær orðsins klára ljós beindi meg aftur á beina kós Guð havi lov. Tú fylgdi við mær í ungdómsvár mangan eg hugsi nú um tey ár at eg væl vardur varð av tær má eg so ikki takka tær Guð havi lov. Tú fylgdi við í mandómsár tald vórðu øll á høvdi hár Hvar ið eg silgdi, róði, gekk signing eg altíð frá tær fekk Guð havi lov. Tú fylgdi við til lands og vatns skal eg so ei hesum geva ans Tú sum meg hevur vart so væl skal eg so ikki takka tær Guð havi lov. Tú fylgdi við í vandaferð tá ongin vón um liv var her Tá var tað tú sum hjá mær stóð so eg fekk harvið frið og ró Guð havi lov. Tú hevur fylgt mær til ellisár mátturin minkar eitt grønkandi vár. Styrki tín andi gevur mær skal eg so ikki takka tær Guð havi lov! JÓANNES Á GEIL 1983 líka nógv man tað vera tí, at tað lagaði seg so hesa árstíð, at einamest varð etið av fiski, sum tað, at hetta var festusiður sum so. Men besta krovið í bóndahúsum her á leiðini varð kókað á páskum. Kanska skuldi tað viga upp ímóti minni forkunnuga føstukostinum. Á útróðri varð kjøt etið, antin tað var festa ella ikki, og tað er ikki 6- hugsandi, at útróðrarmenninir ótu líka frægt av kjøti á báti sum á landi annars restina av árinum. Annað var ikki til viðskera og margarin varð ikki nýtt og smerið var mestsum einki. Tað sindrið sum var, fór til høgtidsbrik. Meg minnist onga serstaka pátrúgv, sum serliga var galdandi undir fiskiskapi í festu. Har ráddi um sum vanligt at vara seg fyri ikki at nevna ávísar lutir og skapningar við rettum navni, sum t.d. kúgv mátti ikki nevnast kúgv, men langhali. Roykur mátti heldur ikki nevnast, men skuldu vit siga gøv ella vesa. Heldur ikki mátti sigast kráka men topputa ella tann topp- uta. Knívur mátti heldur ikki havast á munni. Tað av slíkum, ið nú á døgum man vera eftir, er neyvan annað enn tað vanliga við, hvussu vit bera okkum at í báti likamliga og tað við ikki at peika. Í veruleikanum skuldi ongan- tíð peikast, hvorki á landi ella á floti. Slíkur atburður kundi metast sum undirvegan av persóni ella luti. Annars haldi eg, at tað katólska man hava hildið sær væl longur norðuri hjá okkum enn sunnanfyri. Meg minnist gamlan mann, ið helst mundi vera feddur í 1840-- unum, siga frá konu, kallaðari Gilja-Anna. Helst hevur hon itið Julianna, men áður í tíðini var valigt at leggja afturat gji- ella gjú-, haðani navnið. Helst hevur hon livað, tá kirkjan fór av lopinum umleið 1775. Skíriskveld skuldi hon leggja stein undir hevdið; til tess ikki at sovna, men líða saman við tí krossfesta. Hennara atburður í kirkjuni víkti eisini frá eðrum. Hvenn sunnudag legði hon seg á knæ frammanfyri stólin - ikki bara teir sterru halgidagarnar. Guðsóttin hjá teimum gomlu var meira merktur av sjálvspínslu enn hjá okkum. Eisini hevdu tey meiri avgjerda fatan enn vit av, at vit sjálvi kunnu virka fyri okkara egnu bjarging. At vit eina og aleina verða bjargaði av Guðs stóru náði, var fyri tey gomlu kanska ov gott til at vera satt. Sjálvur haldi eg, at kristindómur ikki kann gerast ov náttúrligur. Hann skal innast í tí verki, vit eru stedd — við gerðum og atburði, ið samsvara við talu og hugsan; lættur og livandi. Páskirnar vóru sterri hátíð anda- liga enn jólini. Her snúði tað seg um gleðiboðskapin og náðigávurnar sum so, meðan jólini meira vóru hátíð fyri okkum sjálvi við gávum, sum næstan altid vóru pløgg. Dýribiðidagur var mestsum burt- urfallin sum hátíðardagur í mini tíð, men helst var tað tí hann lá í vártíðini, bestu fiskitíð. Tó minnist meg tey gomlu siga frá, at tey áður fóru til kirkjugongd heilar tríggjar ferðir henda dag. Halgimennunum varð ikki gjørdur mismunur á, ella rættari ikki gjørt almikið burturúr nekrum teirra. Mariumessa og teir dagar Jesu móðir stendur fyri, vóru havdir til áminningar. Nikolaj, Mikael vóru við sviðið soð, men pætursmessa hevur helst verið hildin fyri mína tíð. Gøtu-Tréndur og onnur sega Í mínum barnaárum vóru 24 hús her í bygdini. Merkurnar eru einans 24, so jerð var ikki til hverji hús. Ognarjerðin er 16 merkur og kongsið 8 merkur. Tað var í triatiårunum, at flyt- ingin tók dik á seg. Barnaríkastu húsini fluttu nógv til Klaksvíkar. Haldi eini tíggju húski búleikast her sum er. Einki vita vit við vissu um, nær fyrsti maður settist á Húsum. Segn er um mann, ið átti tveir synir. Nevnini kenna vit ikki. Hesin skuldi eitast at býta oynna í helvt millum dreingirnar. Annar settist her á Húsum og hin í Mikladali, so forn ættarbond eru óiva bygdanna í- millum. Eg fall einaferð yvir eitt arvaskjal viðvíkjandi ognum á Húsum. Hetta varð váttað av vitnum. Eitt teirra