leygardagur 28. apríl 1984síða 8

Bilsin má ein verða, sum býr her á staðnum um, hvussu ið nú brádliga alt vil endavendast um tað, at eitt bryggjuspor skal gerast her á staðnum. Kallar og konur, ungt og gamalt seta nú hendur og fetur ímóti at nekur atlogubryggja skal gerast í Kirkjube — bítið merki í, at so at siga stersti part- urin av hesum fólki kann koma sitandi í bili til hevuðsstaðin. Er kavi niðurfallin og ikki koyrandi, gleða tel- efontræðrirnir um at fáa gravkúgv at rudda vegin. Tær koma eisini, ella eru longu á veg. Kanska ein dag á árinum, hvar fólk uttanum Havnina liggja veðurfest. Fólk, ið eru ímóti ferju- legu í Kirkjube, sigast í sama andadrátti ikki at vera ímóti at Sandoyggin fær ferjusamband við vestursiðuna av Streym- oynni, men vísa á megu- leikarnar ímillum Velba- stað og Árnanes ella á Velbastað. Henda tala teirra sigur sjálv frá, at einki verður gjørt, tí hetta verður ikki gjørt og letur seg heldur ikki gera uttan so, at mill- iónirnar ganga aftur, og ivaleyst hevði eitt mis- fostur spurst burturúr. — Var ikki skilabetri at lagt hetta pláss í Kirkjube, so at vit um somu tíð, ið her búgva, og Hestur við, kundu fingið nyttu av havnalagnum? Tað er rætt, tá tað verð- ur sagt um fornminnini í Kirkjube, at tey finna ikki sín líka her á landi, og at hetta er av so stórum týdningi fyri Feroyingar og Norðurlond, ja um tann víða heim. So her eigur at ansast eftir. Hvussu verða so hesi fornminni vard ímóti hav- ódnum og ímóti vindi og frosti, bæði av feroying- um og av Noråurlondum, A : á i hesum fólkum, sum nu alt í einum eru so góð við fornminnini í Kirkjube? Stólarnir, sum í sínari tíð vóru stolnir úr Kirkju- bear kirkju, eru vit ikki førir fyri at fáa aftur av berum áhugaloysi (munur á monnum, íslendingar fingu øll síni handrit aft- ur). Norðurhornið á múr- inum er frostsprongt úr erva og niður í grund, afturat eðrum frosts- sprungum, sum fylgja hverji aðrari eftir. Hvi hevur eingin barmað seg yvir tað? Í 1937 var slík land- synningsódn, at gluggar- nir í kirkjuni, sum nú stendur, brotnaðu inn, soleiðis at bæði tari og kongafiskur iå inni á kirkjugólvinum. Tað var eisini tá bæði laðað og stoypt undir kirkjuni. Verið vís í tí, at land- synningurin er ikki hálv- bardur enn. — Úti á lík- húsi stendur Gæsu (?) kirkja, har er laðað upp- undir og tað i mini tid. Tað eru longu nekur ár síðani, at har byrjaði at skrædna frá. Hvi barmar eingin seg yvir tað. Malagrótið norður frá núverandi bryggju liggur omaná mógvi. Har kann ein og hver stinga 2—3m stong í tann svarta mógv. (Gamalt er, at tann, ið byggir av nýggjum ella byggir gamalt neyst upp- aftur, skal flyta tað eina alin longur niðan). — Hví ger eingin nakað við tað? Inni á Árnanesleiðini, liggur Kapilhúsið; har hevur bara í mínari tíð ein favn breiður álur av velli máast burtur av brimi, so at nú er sár komið á grundina á Kapilhúsinum. Hví tveita fólk, ið eru so góð við hesi fornminni, ikki bilarnar, skoða seg væl og ganga heim eftir fornum getum, til at beta um tílík sár, tí allur bati betur. Myndugleikarnir tíðindablaðið gera tað ikki! Soleiðis kundi verið hildið fram, men lat fara um sinn, og heldur halla vanga nakrar ferðir og hyggja upp um garðarnar. Í sínari tíð lá vekur flota ímillum Hólmin og land. Á teirri fløtu sigur segnin, stóð bygdin. (Tá mest var, reyk úr 50 húsum). Tað er óvist hvert ið Kirkjubeingar tá hava verið so fegnir um henda góða múr, tí stórur og ógvusligur er hann og fellur ikki væl inn í fer- oysku náttúruna. Men eitt er vist, »mannvirki« er hetta, og mangur heilin er gingin undrandi frá, eftir at hava sæð hetta risaverk. Yvir- friðingarnevndin steðgaði ikki fullfiggjanini av múr- inum, men partur av fjøldini, sum ikki vildi ganga undir tann harða skatt, ið lagdur varð á herðar teirra, og tí stendur sum er. Men sum oman- fyri nevnt, fornminnis- gripur burturav. Hvat hava so vit føroyingar at vísa einari seinri slóð, ið kemur aftaná okkum? Man tað kanska fara at vera eitt niðurbrotið helli, her norð- anfyri Árnanes við for- bergi rundanum, og einum lítlum brúgvaskapilsi burturúr? Fer tað at verða — »mannvirki« — ið eftirkomarar okkara skulu síggja eftir okkum? Tað sum verri er, teir kunnu væntast at hava skil á streymi. Teir fara at duga at síggja eystfallið koma líka av Slættanes- tanga og innferðina vest- uri á Grunninum koma skúmandi suður fjørdin og tvíhalda um Streymoyar- land — sleppur tí ikki fyrrenn á Kirkjubønesi. — — ja, vorðið sum. Ímeðan máar havið strondina í Kirkjube og sýgur mógvin upp ímillum malagrótið og ferir tað út á hav. Enn eru ráð á hali, segði neytadrongurin á sinni og knýtti neytsbondini sam- an fyri at hjálpa manni, ið ikki slapp upp av helluni. Soleiðis er her. Vit mugu knýta neytsbondini sam- an og bjarga okkum. Brimgarður átti at verið bygdur av Líkhúsi út ímóti eystara horni á hólmanum á ta hellu og grót, sum har liggur (Syðra Sugga). Síðani av Árnanesleiðini út ímóti norðurhorni á hæélmanum, stødid liggur eisini har (Vestara Sugga). Tó hvergu meðin landfast. Sunnari garður, um 2,5 m á miðalvatni, tann norðari ikki meira enn 4 m. Verju- garðarnir skulu vera úr gróti og rundir omanå. Ryggurin á Hevdasundi er góður sum fyrimynd. Tað er áhugavert at síggja, so væl hann tekur ímóti og brýtur aldurnar, iðkoma úr Vesturhavin- um. Við hesari brimverju høvdu vit bjargað øllum fornminnunum og undir- lendi í Kirkjube fyri hav- ódnum. Vit hevdu fingið rúman og kyrran sjógv ímillum báðar suggurnar og útundir hólman, júst tað ekið, sum havódnir so dýran hava tikið frá okkum. Eg ivist ikki i, at vit, sum eru góð við fornminn- ini í Kirkjubø, her høvdu kunnað drigið tað longra stráið og tveitt avtoftað sundurlyndi fyri borð. Verið vís í tí, at sundur- lyndið fer eisini, um ikki hetta verður gjert nú, at forða fyri allari verju, líka av Líkhúsi og inn í Árna- nesvikina. Ti ein vil so, og annar hitt. Alt ímeðan gripirnir bíða eftir teirri betandi hond, sum aldri kom. Fyri at fáa hesa brim- verju, mugu vit lata. Tað ið tað kostar er: At ein ferja nakrar ferðir um dagin sleppur at flyta sandoyingar, skúvoying- ar, hest- og koltursmenn henda vegin. Men so inneftir bakkanum. Hann náði meg — heim í bygdina mugu teir ikki koma, hverki fólk ella bil- ar — tí her koma ikki bilar ella bussar! Eg fari at loyva mær at spyrja, hví hest- og koltursmenn aldri hava verið nevndir, tá talan hevur verið um ferjulegu í Kirkjube? Eg veit ið hvussu er, at hestmenn bíða í spenningi eftir, hvat ið fer at spyrjast burturúr. Tað skilji eg væl, tí í Hesi er so at siga bert útróður, ið gevur av sær. Men teir treingja, so raskir teir eru, eisini til at kunna leggja bátarnar tryggar uttan at vera drignir upp. Og ikki dugi eg at síggja nakað lýti á, um so nakrir bátar lógu her í ringum veðri. So sanniliga heldur tað, enn tann berserkargongd á hesum leiðum bæði av tómum bilum og bussum, tí tað eru teir sum oftast. Frammanfyri minnti eg á tosið um ferjulegu norð- anfyri Árnanes. -ÆFólk eru samd um, at kostn- Nr. 50 — 28. apríl 1984 aðurin verður fleiri ferðir sterri, enn um hon varð bygd í Kirkjube. Greitt átti tað at ligið í hverjum mannseyga, at lagt bryggjuna í Kirkjubø, fingið verjugarðar upp har fyri havinum, og fyri tann pening, ið hitt hevði kostað meira, at umvælt fornminnini so dyggiliga, at tað gjørdi mun, og ikki sum nú eina bótina her og aðra bótina har. Vóru verndargarðar lagdir sunnanfyri og norðanfyri, alt úr gróti, hevði eitt seinri ættarlið eisini kunn- að sæð „mannvirki frá okkara døgum, og at vit hevdu verið hygnir menn, ið vildu verja tað undir- lendi, ið eftir var. Á landnyrðingi settu í sínari tíð Getuskeggjar upp í Sugguni í Kirkjubø. Tað man hava verið vest- ara Sugga (millum Árna- nes og Hólmin). Teir gingu sum vituligt var, tigandi at húsum. Har hevur tá verið ein fleta, alt sum tað var. Kanska um 100 ár hava eftirkomarar okkara fingið vallað lendið, hálva leið út í hólman. Hevði tað verið vandal- isma? Hålendingurin sigur, >Guð skapti landið, vit hava skapt strondina« Sverri Patursson, Kirkjubø