hósdagur 3. mai 1984síða 2

Síða 2 tíðindablaðið Hevur tú ein spurning ella onkran trupulleika, sum tú kundi ynskt tær at fingið vidgjørdan í hesum teiginum, Sosialin« Sosialrådgev- arin: Figur ein einkja ikki altid rætt til einkjupensión? Spurin haldsskyldu yvir einum fleiri bornum undir 18 ir, hevur rætt til einkju Einkjur, ið i ella born, ið eru yvir ongi børn 18 ár, kunnu fáa forsorgar- hjálp, tá tær onga inntøku hava Einkjur og aðrar einsa- mallar kvinnur, sum eru fyltar 50 år, ella kvinnur, ) fyr: hava fingið einkju- ensión, kunnu hendinga- rå játtast einkjupension ftir umsókn, tá ring ilsa ella adrar umstødur fyrr tí :- Spyr Sosialin Skriva til: Sosialurin, postsmoga 76. 3800 Argir Merk brævbjálvan >Spyr Einkjupensiónin varð broytt 1/11-1977. Framm- anundan vóru ymisk aldursmørk ið skuldu uppfyllast fyri at fáa pension, men hesar re glur eru burtur, og omanfyri- neundu eru í gildi nú. Upphæddin, ið ein fær í einkjupensión er samsvar- andi upphæddini til fólka- pensionistar. Harumframt fær einkjupensionisturin uppiskoytsveiting til einkjur, sum i løtuni er kr. 1.179 um månadin Hevur ein inntøku sam- tidis, sum ein fær einkju pension, verður pensiónin skerd eftir somu reglum sum fyri fólkape nston istal Minna Virdismet at folk hava sinnisbrek — Tá tú kemur heimaftur eftir at hava verið á psyki- atrisku deild, er tað umráðandi, at fólk ikki láta sum einki. Heldur skulu tey spyrja hvussu livst. Dylja vit og med- menniskju okkara fyri hverjum eðrum, at tú hevur verið innlegd og fingið psykiatriska viðgerð, so kennist tað sum hevur tú havt spetalsku- sjúku! Hetta kom m.a. fram á pallborðs- fundinum, har um- boð fyri sjúkling- arnar segði frá við- urskiftunum hjá sinnisbrekaðum í samfelag okkara Mánakveldið skipaði fel- agið Sinnisbati fyri pan- elfundi í Norðurlandahús- inum. Evnið var sinnisbrekaði og viðurskifti teirra í Feroyum. Í panelinum sótu: Selvi Winther Olsen, komm- unulækni, Sigrun Nolsøe, avvarandi, Terese Søren- sen, umboð fyri sjúkling- ar, Katrin Dahl, sjúkra- systir, Árni Olsen, yvir- lækni og Eyðun Joensen, sálarfreðingur, báðir á psykiatrisku deild.Jógvan Sundstein var orðstýrari. Í innlegginum, sum panelluttakararnir = hver sær greiddu frá, kom fram, at trongligt var á teimum fýra psykiatrisku deildunum, eins og fólk í ymsum aldri og við ymsum brekum vóru sam- an á deildunum og at hetta sjálvsagt ikki hevði gagnliga ávirkan á, hvussu væl ella skjótt fólk gjørdust frísk. Tó at tað fyrr í tíðini var soleiðis, at fólk við sinnisbrekum vóru koyrd av landinum, so eru umsteðurnar hjá sinnisbrekaðum í Feroy- um ikki so nógv betri í dag — eitt nú tí fólk uttanfyri stovnin hava so torfert við at skilja stoðuna hjá sjúk- lingum, sum einaferð hava verið innlegd á psyk- iatrisku deild. Um hvussu skipast kundi fyri, at sinnisbrek- aðir sjúklingar kundu fáa betri umsteður var m.a. nevnt, at seta á stovn psykiatriska heimasjúkra- systraskipan, sum kundi stuðla sjúklingum heima Henda skipan kundi bett um viðurskiftini, at sinn- isbrekið ikki kom aftur í so stóum týttleika, eitt nú ti tað vísir seg, at sjúk- lingar sum byrja at kenna seg væl, halda uppat við at taka heilivág. Hetta ferir oftast við sær, at tey gerast sjúk aftur og nýggj innlegging stendur tá fyri durum. At fáa sálarligt brek ella sinnisbrek verður av teim- um flestu mett sum nakað ið ikki kann takast fram í ljósmála. Hevur ein sjúk- lingur einaferð verið inn- lagdur, so kann tað skapa trupulieikar heima so væl sum á arbeiðsplássi. Ser- liga áhugavert var tað tí, at panelið hevði umboð fyri sjúklingarnar. Tað var Terese Serensen, sum uttan himpr greiddi frá hesi steðu. Hon segði m.a. — Tað at hava verið innlagdur á psykiatrisku deild er nakað av tí tor- førasta ið hugsast kann. Ikki bert hevur tú verið innlegd á psykiatrisku deild, men „úti hjá Årna«. Tað vil siga, at tú ert gag gag, ella svek, og fólk lát- ast sum einki, tá tú kemur útaftur. Tey spyrja ikki, hvussu tú hevur tað ella hvussu livst. Hetta fær ein at kenna seg, sum hev- rfroðingur ir. so ur ein havt spetalsku- sjúku! Annar vansi hjá sinnis brekaðum sjúklingum er, at sjálvt læknar hava tor- fort við at góðtaka, at tú eisini kann hava likam- ligar sjúkur. Sigrun Nols- ve, avvarandi segði m.a.: Torferast hjá avvarandi er at vitja á psykiatrisku deild, har sinnisbrekaði, alkoholikarar, senil gomul fólk, — øll eru á somu deild. Tað hevði verið ynskiligt, um t.d. deild 2 burturav varð nýtt til psykiatriskar sjúklingar. Sigrun Nolsee vísti eisini á, hvussu heilivág ávirkar sjúklingin, so hann í persónleika verður niðurbrotin og ikki líkist sær sjálvum, men sýnist eftir stuttari tíð sum ólukkudýr. Hon helt, at starvsfólkið á deildunum kundu eygleitt sjúklingin, sc hann ikki fekk sterri mongd av slíkari heilivág, enn hægst neyðugt Eisini eftirlýsti Sigrun Nolsee, at so lítið varð gjørt fyri, at sjúklingarnir fingu nakað at takast við, í tíðini teir eru innlagdir, og hon helt, at tað hevði bøtt um støduna um meiri ergoterapi og samreðu terapi varð latin sum til- boð til sjúklingin. At enda nevndi Sigrun Nolsøe fyribrigdið »kur- atorskipanina«, sum merkir, at eftirlit er vid sjúklinginum, tå hann verður sendur heim eftir innlegging, eitt nú at sjúklingurin tekur tann heilivág, sum er neyðugur fyri at hann ikki gerst sjúkur aftur. Sigrun Nolsøe nevndi eisini eitt hugskot: At nyta eina hædd å Lands- sjúkrahúsekinum til vard- ar íbúðir, har nøkur fast- búgvandi fólk á psyk- iatrisku = deild kundu búgva, undir eftirliti av tveimum, trimum starvs- fólkum. Eyðun Joensen, sálar- frødingur, nevndi, at fimti hver sjúklingur, sum leit- ar sær læknahjålp, verður vístur til psykiatriska við- gerð, so ta er ikki so 6- vanligt, sum vit annars vilja verða við. Eyðun Joensen nevndi eisini, at tað er sam- felagið, sum skal stuðla tann sjúka við t.d. at geva honum arbeiði og meguleika at virka, so- statt eitt politiskt mál. Eyðun Joensen nevndi eisini tervin á barna- psykiatriskari deild eins og eina fyri hálvvaksin. Selvi Winther Olsen segði Marjun Sigurdsdott stalráðgevi Marner lækni m.a., at hann ikki so ofta hevði sjúklingar við sinn- isbrekum og helt, at tølini hjá Eyðun (fimti hver okkara) var nakað hogt sett. Hann nevndi eisini tervin á barnapsykiatrisk- ari deild í Feroyum, eins og hann nam við spurn- ingin um ellisbrek, sum ofta ikki verða viðgjerd, har tað hevði verið gagn- ligt fyri eldri fólk — Mest positivt upplivi eg kortini í mínum arbeiði sum kommunulækni, hvussu nógv tey avvar- andi taka sær av sínum við sinnisbrekum segði Sølvi Winther Olsen. Hann helt, at tørvur var å einum stovni, har sjúk lingar kundu venda sær til áðrenn og aftaná inn- legging á psykiatrisku deild Aftaná var meguleiki hjá áhoyrarunum at seta fram spurningar, men striltið gekk í byrjanini Um sinnisbrek og arbeiði var ein spurningur, Selvi Winther Olsen svaraði, at Simonsen Pallbordsfundir eru oftast orkymlandi men eisi Nr. 52 — 3. maí 1984 Fríða Patursson, log froðingur tað í åvisum førum var torfert, um t.d ein kommunulækni var manio depressivur, og skuldi sita og skriva heilivág út til fólk. Hinvegin, so kundi ein listamaður í síni manisku periodu kanska gera stór listaverk, sum væl betri kundi góðtakast enn um t.d. starv hansara var at virka sum lækni. Hetta fekk Teresu Ser- ensen at spyrja um ikk manio depressiv kundu fáa loyvi at útbúgva seg til læknar, men um tað var lættari at góðtaka eitt listarfólk, tí hesi betri hevdu loyvi at vera eitt sindur svek? Sølvi Winther Olsen visti aftur, at hann hevði meint tað soleiðis, men bert hevði hann viljað víst eitt demi, har tað í tið- arbilum ikki var hóskandi við sinnisbreki, ti eisini læknar skulu hava viðgerð um teir fáa sinnisbrek, og sum veruliga eisini er Vísti bert á munin, har Framhald á baksíðuni PS upplýsandi fyri tann, sum ikki veit so nógu um evnid ið verður umrett. Bestu innleggini í hesum føri komu avgjørt frá sjúklingi og umboði fyri av- varðandi ni |