hósdagur 10. mai 1984síða 7

Nr. 55 — 10. maí 1984 Tað skulu breiðir herðar at bera góðar tíðir, sigur orðatakið og munnu hesi orð kunna sannast av nógvum fólkaslegum, eins og av einstak- lingum. Hetta orðatak er sagt okkum, so væl sum eðrum til ávaringar, og rennur einum til hugs, tí júst í hesum tíðum geva peningastovnar og aðrir frágreiðing, og siga sína hugsan um fíggjarsteð- una í samfelagnum. Mangur man tí ógvast yvir, at í hesum fongríku tíðum mála teir eina dapra mynd av fíggjar- støduni, og spyrja seg sjálvan, hvussu vildi sæð út, um hetta var eitt av teimum sjey rak- árunum, sum lisið verður um. Hetta má haldast at vera legið, tí vit hava havt sterstu gullár í Feroya segu. Gullár, sum eru fruktir av skilagóðum ílegum og fíggjarpolitikki undan- farin ár, tað vil siga undir leiðslu javnaðar- floksins. Eftir ellum at dema, so hoyknaðu borgarligu herðarnir í polittiskari ómegd, og harvið er alt Thomsen, Eystur- Jergen tingmaður í oynni, skrivar reypið jarðlagt. Mong eru tey samfeleg, sum avskeplaðust, tá ið fræg- ast skuldi staðið til. Tá misti fólkið mangan tamarhaldið á nýtsluni, og hitt sokallaða fræg- ara slagið gjørdi sær dalt av steðuni. Um ikki stýrið tå við fastari hond heldur í teymarnar, ja so fer alt av lagi, henda fasta hondin saknast í stórum í dag, tí er tað, at so dúgliga verður ávarað. Broytingin í feroyska samfelagnum ferdi okkum burtur úr einari fátæksligari tíð — einum fátækdemi, sum eingin Stødugt fleiri ávaringar ímóti borgarliga politikkinum ynskir aftur. Vit hava sokallaðar góðar tíðir, og tá er terv- urin eins stórur fyri sterkum politiskum herðum, sum í teimum tíðum, tá ið fíggjar- kreppur gera vart við seg. Sum ellum kunnugt, so hava teir ráðandi innan samgonguna roynt at ímynda eina frægari fíggjargongd, men vert er at býta merki í, at hverki teir fíggjarkenu, ella pen- ingastovnar, sum alment hava sagt sína hugsan, hava somu metan sum teir. Har- afturímóti verður ávarað ímóti ferda fíggjar- og ílegupolitikkinum, og um ikki verður traðkað á bremsurnar, verður neyvan góður endi Nakað soleiðis er niður- steðan hjá teimum. Harafturat verður hildið, at peningurin meiri enn nakrantíð verður sogin úr almenna kassanum, fyri síðan at fara yvir í ovurnýtsluna. Hetta eru fruktir av tí fíggjarpolitikki, sum ferdur verður av teimum borgarligu, og sum teir eru blivnir ávaraðir ímóti frá fleiri síðum, eisini frá teimum trimum vísu »Det rádgi- vende udvalg«. hesum styrinum. Hesum verður ímóti. Vert er at bíta merki í, at hesar ávaringar verða skrivaðar, borgarlig stjórnar eisini ávarað meðan ein samgonga samfelagnum, og meðan tað hava verið framúr fongríkar tíðir. Hetta veðrur sagt og skrivað, meðan teir ráð- andi innan samgonguna royna at frægari figgjarstødu Samanumtikið má alt vísa á eina viðgerast og síggjast út Steðan er hon, at fólk- ið verður blindað av hesi »kunstigu« vælsteðu. Hetta eru lántir fjaðrar, sum gera at politisku eyguni daprast, so at torfert er at fáa eyga á ferda figgjarpolitikkin. Tí verður so álvarsliga ávarað, áður enn koyrt verður útav, sum tikið verður til. Upplýst verður at undir borgarliga stýr- inum er almenna nýtslan ekt ímillum 70-80%. Hendan eking verður fíggjað við sterri skatta- og toll trýsti á vanliga fólkið í hesum samfelag. Uttanlandsskuldin = er meir enn tvifaldad undir frå, at føroyska samfel- agið hevur havt størstu inntøkuår, størstu gullår i søguni. Tað er serstakliga í teimum fongríku tíðum, ið tað krevjast breiðir politiskir herðar, annars endar alt í óferi. Ikki spurninginum: Hvussu vildið føroyska húsarhaldið sæð út, um tað vóru fallandi prísir og miðal ár til fiskiskap? slepst undan lands- Jergen Thomsen Fiskimenn á feskfiska- trolarum við sviðið soð Skipini fáa meðan fiskimenn hægri ikki hægri manningarstudning Feroya Fiskimannafel- Feroya eitt bræv, har felagið ger vart við steðuna hjá fiskimonnum, nú leg- tingsmálini um studn- ing til fiskivinnuna verða viðgjerd. Brævið er soljóðandi: Í samband við legtings- málini um studning til fiskivinnuna fara vit fyrst at takka fyri tað sum gingið er fiskimonnum á meti fyrst í uppskoti landsstýrisins og síðan í álitinum frå figgjarnevnd- ini. Tað er nú so, at tá vit venda okkum til tingið í málum sum hesum er tað ikki bert fyri okkara egnu skuld. Tað er eisini fyri at kunna leiðbeina tingið, so tað sum verður samtykt verður so rætt sum gjerligt. Vit arbeiða jú ø,4.0,6,4,9,0.0, 2% SYS Óli Jacobsen, formaður i Føroya Fiskimannafelag hevur undirskrivad brævid dagliga við hesum málum, og halda tí at okkara til- mælir eru so mikið væl undirbygd, at tey eiga at vera tikin við í málsvið- gerðini í fullum álvara. Viðvíkjandi hesum málunum sum so kunn: NE rakstrarstudning, fåa tilsvarandi vit vísa til tað bræv, sum vit sendu tinginum i sam- band við 1. viðgerð, og síðan tað bræv og tey sjónarmið vit hava sett fram undir viðgerðini í fíggjarnevndini. Tað er serstakliga eitt mál, sum vit vilja taka í aftur, og er tað málið um manningarstudning til fiskimenn á feskfiskatrol- arum. Her er jú skotin upp ein hækking av rakstrar- studninginum til skipini, meðan einki er ætlað fiski- monnum. Vit fara at geva fylgjandi grundgevingar fyri at vit halda hetta vera skeivt, og tí eigur at verða broytt: a. Sum víst hevur verið á fyrr vóru inntekurnar í hesi vinnu í fjer góðar. Men í ár er lutvíst hent tað. at avreiðingarprís- irnir eru munandi lægri enn i fjør, og afturat hesum er veiðan mun- andi minni. Vit hava áður víst á, at fyri fyrsta partin av árinum vóru inntek- urnar við teimum smærru trolarunum um 30% lægri enn tilsvarandi tíðarskeið í ár. Í figgjarnevndini løgdu vit eisini fram tøl, sum bendu á, at sjálvt i mun til 1982 er talan um eitt fall fyri teir smærru trolararnar. Og her mugu vit minnast til, at sjålvt óbroytt inntøka í krónum er í veruleikanum eitt fail uppá 15%, tá hugsað verður um lenar- og prís- veksturin í samfelagnum annars. Vit vita sjálvsagt ikki enn hvussu árið kann fara at roynast. Men vit vita, at veiðumeguleikarnir verða minni enn árini frammanundan. Lutvíst eru fleiri trolarar, lutvíst er minkað um ekini, har teir kunnu veiða, og ætlaða markið fyri toski og hýsu í veiðuni kann eisini bert minka um inn- tekumeguleikarnar. b. Tá rakstrarstudning- urin bert verður veittur åvisum »bfligum« fiska- slegum, og av hesum er upsi tað týdningar- mesta, er tað uttan iva fyri at elva til at veiða hesi fiskasleg, soleiðis at mink- ast kann um veiðutrýstið á toski og hýsu. Tað er uttan iva rætt, at tervur er á eini slíkari broyting í veiðusamanset- ingini, sum bæði legmaður og fiskimálaráðharri hava sagt seg vera hugaðar fyri. Við galdandi prísum og studningum er tað vist ov attraktivt at veiða okkara dyrastu fiskasløg, og tørvur er at benda veið- uni eftir eðrum fiskasleg- um. Nevnast kann í hesum sambandi, at so nógv er veitt av toski í mun til av upsa og eðrum bíligum fiskaslegum, at virkini yvirhevur gjalda inn til grunnin, og skylda ráfiskagrunninum pening í mun til sum tað plagar at munandi fer úr grunn- inum. Men hetta uppskot broytir = avgjert einki veiðumynstur. Skal veiðu- mynstrið broytast er neyðugt at tað loysir seg hjá teimum, sum eru við skipunum, at veiða ávís fiskasleg. At tað meguliga loysir seg hjá reiðaranum hevur sera lítla ávirkan. Vil landsstýrið elva monnum at veiða t.d. upsa er neyðugt at tað skal loysa seg hjá fiski- monnum at veiða hetta fiskaslag, og tað gerst bert við at veita ein prís v.m., so tað loysir seg. Og eftir ellum at dema er ikki eitt slíkt lutfall millum tað sum kann fáast burturúr at veiða t.d. upsa og tosk og hýsu, at hetta elvir til at veiða hetta fyrra fiska- slagið. c. Har sum ein hevur størstu trupulleikar at síggja samanhang í hesum uppskotum er, at hildið verður neyðugt bert í tveir mánaðar, nevniliga februar og marts, at veita fiskimonnum endurgjald fyri tann lækkaða avreið- ingarprísin. Hesum taka vit sjálvsagt undir við, men vit hava trupulleikar við at síggja hver grund- geving kann vera fyri at veita endurgjald bert fyri tveir mánaðar, sum van- liga eru teir bestu í árinum, men púra einki at veita fyri restina av árinum, har royndirnar vísa bæði undanfarin ár og í ár, at inntekan er mun- andi lægri. Vit meta sjálv- sagt tørvin at vera størri t.d. fyri restina av årinum Framhald å sidu 8