leygardagur 12. mai 1984síða 4

Síða 4 NA) S0SÍ lurin Nr. 56 — 12. maí 1984 USA hevur bygt og rekur »loyniligu« forward-scatter stoðina: — Vóru journalistarnir ikki við okkum, høvdu vit einki fingið at vita. Segði ein av legtings- monnunum eftir at ovast- in á Flyvestation Tórs- havn, Mogens Johnsen, oberstløjtnantur, og G. Jacobsen, materiel-kap- teinur, hevdu givið eina frágreiðing um sokallaðu „Forward Scatter- stødina« á Sornfelli og svara spurningum frá tíð- indatænastuni. Men tá Útvarp Feroya sama dag spurði legtings- menninar, um teir høvdu hoyrt ella sæð nakað, sum teir einki vistu nakað um frammanundan, so høvdu teir hvørki hoyrt eua sæð — í hvussu so er ikki hoyrt — nakað sum teir ikki vistu frammanundan !!! Men tað var rættuliga avmarkað, hvat tíðinda- menninir fingu at vita, tí tá ovastin endaði frágreið- ing sína segði hann um seg sjálvan og allar sínar medarbeiðarar: „Er — bortset fra de civile teknikkere pá For- ward Scatter stationen — soldater, beordret her til for at gøre tjeneste kor- tere eller længere tid. Vi har bestemte opgaver, som vi skal løse i fredstid, i en krisesituation eller under krig. Det er vi ud- dannede til, og ingen af os er i tvivl om vores opgaver og vore pligter. Hvad vi derimod ikke skal beskæf- tige os med, og hvad vi ikke har indflydelse på, er de politiske aspekter i til- stedeværelsen af statio- nerne her på Færøerne og dermed vores egen til- stedeværelse. Dette kun for at orientere, at even- tuelle spørgsmål, der måtte handle om sådanne forhold, ikke kan besvares af mig og mine medarbej- dere«. Ogn hjá og goldin av USA Sosialurin: — Hver hevur latið byggjað og goldið NARS-útbúnaðin (Natio- nal Agency Radio Service — ella Forward Scatter steðin)? Johnsen: — Vit mugu siga, at USA hevur bygt og goldið NARS. Men steðin verður brúkt í felags Nato-kommunikati- óns-skipanini av teimum tveimum pertunum av Nato, partvíst í USA og partvíst í Europa. Sosialurin: — Vil tað siga tað sama sum, at USA ber raksturin av NARS? Johnsen: — USA ber raksturin av NARS, og NARS skal partvíst brúk- ast av inter-amerikansk- um, men eisini av eðrum pertum, t.d. okkum og Marinusteðini, og hetta er Nato-parturin. Politikkararnir høvdu einki at spyrja um Eftir fundin segði onkur teirra, at teir einki hevdu fingið at vita um forward scatter- steðina, um journalistarnir ikki vóru við. Á kunnandi fundinum varð upplýst, at foroyskir myndugleikar altíð hava vitað av amerikonsku forward scatter-steðini, ið einki beinleiðis samband hevur við Nato-steð- ina, uttan tað at hon sendir víðari fyri Nato-steðina. Men tá danska tíðarritið Forsvar kom við avdúkandi greinum um amerikansku steð- ina, var líkt til at hetta kom óvart á foroyska almenningin og politikkarar. Og tá segdu fyrrverandi politikkarar í samreðu við útvarpið, at teir ikki vistu nakað um hesa amerikansku steðina, ið varð bygd samstundis sum Nato-steðin varð bygd i árunum 1959-62. Såttmålin um forward scatter-steðina varð gjørdur i 1963. Útvarpið: — Hver er ovasti fyri NARS her í Feroyum? — Johnsen: — Fyri tann partin av skipanini, For- ward Scatter-skipanini, vit hava her, eri eg óbein- leiðis tann ovasti leiðarin, við tað at eg havi ein sam- vinnumann í tí ameri- kansku fyritskuni, ið heldur steðina viðlíka. Hesin vendir sær til mín í ellum viðurskiftum og er undir mær. Kennur ikki inni- haldið Útvarpið: — Nú varð nevnt (undir frágreið- ingini, blaðm.), at telefon- samband til Ongland í neyðsteðu. Hava tit nakra kreppuætlan? Johnsen: — Eg kann einki nevna um, hvat finst av ætlanum. Vit hava verið úti fyri, at Telefon- verk Feroya vegna brek hevur fingið flutt samtal- ur til Onglands gjøgnum útbúnaðin haruppi. Harafturat segði John- sen, at um hann varð spurdur, hverjar samtalur fóru gjøgnum Forward Scatter-útbúnaðin á Sorn- felli, kundi hann svara spurningin við einum mót- spurningi — um stjórin á TFL visti, hverji orð vórðu segd í teimum 100.000 tals samtalunum, ið fara um steðina í Tórs- havn. — Tað haldi eg ikki. Og ikki veit eg, hverji orð, fara gjøgnum hesa steðina. Vanligir skatta- borgarar Útvarpið: — Er tað nakað samband millum feroysku steðirnar her og teir før- oysku myndugleikarnar? Johnsen: — Flogsteðin sum so hevur samband við foroyskar myndugleikar, við tað at vit eru her sum feroyskir skattaborgarar, og vit gjalda skatt á líka føti við føroyingar. Vit gjalda toll og avgjøld av allari okkara útgerð. Ti kann eg siga, at vit hava nógv samband við før- oyska samfelagið. Og vit leggja nógvar krónur til foroyska samfelagið — uttan at hetta skal mis- skiljast. Týðing fyri verjuna Sosialurin: — Hverjar in- formatiónir fara gjøgnum Forward Scatter-steðina og hvenn týdning hava hesar fyri feroyska sam- felagið? Johnsen: — Tað hevur týdning fyri verjuna av foroyska samfelagnum, við tað at hevuðslinjan millum Nato-europa og tey tvey Nato-londini å amerikanska meginland- inum hongur saman. Tað er eingin loyna, at kom Vestur-europa í eina kreppusteðu, fyri ikki at siga krígssteðu, kunnu vit halda ímóti í eina avmark- aða tíð, men so er „ved at være sket med det materi- elle«, vit skulu brúka til at byrgja upp fyri einum meguligum fíggindaligum álopi. Tað er avgjørt neyð- ugt, at hetta tilfarið kemur úr Amerika, tí tað er har, at resursirnar eru. Er ikki samband við Europa og norðurameri- kanska meginlandið er ikki meguligt at verja Vestureuropa, og tí eisini samfelegini í Norðurat- lantshavi, í rættiliga langa tíð. Útvarpið: — Verður for- ward-scatter-steðin hildin at vera ein hernaðarlig stød. Hernadarlig stød — eitt ålopsmål Johnsen: — Hon er av- Reportasja år Mjørkadali: Jéhann Mortensen og Jan Miiller gjørt ein hernadarlig stød og hon er avgjørt eisini ein Nato-steð. Men sum uttanríkisráðharrin, Uffe Elleman-Jensen, hevur svarað í Fólkatinginum fyri stuttum, er hon eitt av dømunum um, at sumt av Nato-útbúnaðinum eisini í vissum ferum rekir uppgávur fyri einstek lond innan fyri sam- gonguna (Nato, blaðm.). Og henda steðin er eitt dømi um ein slíkan út- búnað. Utvarpid:— Halda tygum stødina vera eitt ålopsmål i eini kreppu? Johnsen: — Stødin er eitt ålopsmål, soleidis at skilja at eitt og hvørt her- naðarligt fyribrigdi altíð er eitt meguligt álopsmál. Ein krígsins doktrin er, at kanst tú forða fíggind- anum í at hava samband, er lættari »at komme om- kring med ham«, um teir einstøku partanir íkki hava samband sínámill- um, soleiðis at skilagóðar avgerðir kunnu takast. Offensiv-defensiv Sosialurin: — Sambært tíðarritinum Forsvar verður pástaðið, at steðin her ber meira á at vera offensiv (ålopsmål) enn defensiv (verjukend). Hava tygum nakra við- merking til tað? Johnsen: — Eg havi sjálvandi studerað tað sum stendur í tíðarrit- inum Forsvar. Ting kunnu útleggjast ymiskt — og nú koma vit inn á tað sum eg segði seinast í frágreið- ingini, at eg kann ikki gera viðmerkingar til politisk sjónarmið. Tidsskriftet Forsvar hevur ta fatan av »offensiv«, sum vit hava greitt frá um steðina. Mín fatan av eini radio-relésteð er, at hon í hvussu er ikki er offensiv. Hon bindir nakrar endar saman. Og henda bindir Nato-londini í Europa við tey á norður- amerikanska meginland- inum. Nú fáa tit at síggja, tá tit koma niðan. Eg kann ikki síggja nakað offensiv har. Um nakar roknar við — sum hatta tíðarritið hevur roknað við — at nakrir sita við oyra- telefonum og pláss er til tað — vit kundu kanska havt burturbeint hesa út- gerðina henda dagin í dag, men tað hava vit ikki — so finnast slík slettis ikki. Steðin koyrir bert mekan- iskt og hon er bert mannað við teknikkarum, ið skulu halda viðlíka henda teknikkin, soleiðis at tað sum kemur úr Europa, kann styrkjast her og fara víðari.