leygardagur 12. mai 1984síða 5

Nr. 56 — í2. maí 1984 Ovastin á hersteðini á Sornfelli, Johnsen, greiðir buðmanni Sosialsins frá, at forward scatter-stødin bert er mekanisk og hevur bert tekniska manning. Hann sigur seg einki kenna til informatiónirnar, ið fara um stødina frá Nato-londum í Europa og til USA. Men teir kunnu fara inn. Radarstødin, vit oll kenna, er undir Nato-myndugleika, men Johnsen svaraði ikki greitt, hvorjum myndugleika forward scatter-stødin er undir, men at talan er um avtalu millum Nato, donsku og amerikonsku stjørnina frå 1963 Ikki teknisk fram- komin Sosialurin: Hvussu kunnu vit við okkara oyr- um og eygum tryggja okkum, at steðin ikki er offensiv, tá teknikkurin, steðin er grundað á, er á so hegum steði? Johnsen: Nú liggur teknikkurin ikki á so hegum steði. Hann var langt frammi fyri tjúgu árum síðan, men longu síðst í 60-unum og fyrst í 70-unum kom 'satelitt- kommunikatión fram. Steðin er ein reserva-steð og koyrir við nógv minni kapasiteti enn satelittar nú á degum arbeiða við. Útvarpið: — Feroyski almenningurin og fer- oysku myndugleikarnir hava ikki havt kunnleika um at steðin fanst fyrr enn nú. Hví hevur verið roynt at halda steðina loyniliga? Einki loyniligt — tigandi pressa Johnsen: — Feroyska samfelagið hevur í 21 ár koyrt eftir Oyggjavegnum og teir fýra skermarnir hava staðið í hesum tíðar- bilinum. Og skattakassin í Tórshavn hevur í hvussu er fingið skattapening frá hasi steðini og tollvaldið hevur tikið móti tolli í stóran mun fyri eykalutir Hví ikki pressan hevur veitt upplýsingar um, at ein slík steð liggur her, dugi eg ikki at siga Niels Bentzen, ríkisum- boðsmaður: Danir hava ikki ynskt at halda loyni- ligt, at ein slik stød er her Eg veit eisini, at vit hava havt kunnandi fundir um stødina, i Mjørkadali, tå tað eisini er greitt frå um steðina. Eg havi eisini upplivað, at føroyskir poli- tikkarar hava sett ågang- andi spurningar um just forward-scatter-stødina og virksemi hennara, so tað kundi ikki koma heilt óvart. Men tað er møgu- ligt, at pressan ikki hevur havt áhuga fyri steðini. Eg haldi ikki, at donsku myndugleikarnir hava skyldina í hesum Feroyskir myndug- leikar havt kunn- leika Útvarpið siga, at føroysku myndug leikarnir hava havt kunn- leika til steðina? Niels Bentzen Ja Utvarpið Vilja tygum við hesum siga, at tey fólkini, sum nevndini, ið viðgjerdi spurningin, tá steðirnar her á Sornfelli komu, alla tíðina hava havt kunn- leika til, hvat fór fram her? Niels Bentzen: — Tað er ikki uppgáva hjá donsk- um myndugleikum at samráðast við eina løg- tingsnevnd. Landsstýrið er kommunikatiónsliður Sosialurin Halda donsku myndugleikarnir NARS vera ein natúrligan part av Nato-verjuni? Kunnu vit so sótu í Johnsen: Eg kann ikki svara fyri donsku myndugleikarnar Men persónliga haldi eg, at ein og hver kommunikatións- liður, ið er við í samlaðu kommunikationsskipanini, er neyðugur, fyri at alt Nato kann hanga saman, og haldi NARS vera part av Nato. Undir USA? Sosialurin: — Henda stød- in, radarstødin, er undir Nato-myndugleika, men hvørjum myndugleika er forward-scatterstødin un dir? Johnsen: — Secatter- stødin liggur undir myn- dugleika ...lat meg venda aftur til frágreiðingina, har eg vísti á, at 9. apríl 1963 varð gjørd avtala millum Nato-hevuðssteð- ina, ið tá lå i París, ameri- kansku stjórnina og donsku stjórnina um stød- ina, og at hon rekur erindi fyri Nato og at Amerika hevur í teimum eyka kan alunum samband við (eina ávísa skipan! í Onglandi, Grenlandi og USA Vil einki siga um, russarnar á Skála Sosialurin: Nú hevur nógv verið skrivað í fer- oyskum blødum um russ- arar í Feroyum. Hugsað verður um fiskiskipini, ið liggja á Skála. Skrivingin hevur líka sum verið ein hetz móti russisku fisk- arunum. Halda tygum, at skipini á Skála eru njósn- araskip fyri hernaðar- myndugleikar í Sovjet? Johnsen Vit eru her- menn, og eru sendir til Føroya fyri at loysa eina uppgávu, uppgávu sum vit kenna til fulnar, og vit hava triggjar skyldur, ávikavíst í friðar- tíð, í eini kreppu og í krigs- steðu. Politisk viðurskifti gera vit ikki viðmerkingar til. Eg haldi, at í hesum er talan um politisk viður- skifti, við tað at avtalur eru millum Feroyar og Sovjetsamveldið um fiski- eima M. Johnsen, ovasti á Flyvestation Tórshavn: — Vit eru hermenn. Tað eru vit útbúnir til. Spurningar, ið eru tengdir at politiskum viðurskiftum í samband við stoðirnar her, kunnu vit ikki svara. Á myndini síggjast eisini G. Jacobsen, materiel-kapteinur og Roger Jensen, sum er knýttur at forward scatter- steðini. Hann er ikki hermaður leiðir, -kvotur og onnur viðurskifti. So eg vil ikki gera nakra viðmerking. Sosialurin: — Vil tað siga tað sama sum,at Nato hevur ikki víst myndug- leikunum á, at meguliga finst njósnaraútgerð umborð á russisku fiski- skipunum? Johnsen: — Eg kann ikki siga nakað um russisk fiskiskip, ið eru í fer oyskum farvatni, men eg kann vísa á líknandi viður- skifti í donskum iarvatni, og sum hevur verið tikið otta á rættuliga reðarapalli ráð hvat fram fólkatingsins Fólkatingsmenn og harrar hava víst á liggur steðugt runt kring Danmark Eisini her naðarliga kritiska tíðarrit ið Forsvar hevur greitt frá. hvar teir (russar, blaðm.) liggja. og hverja útgerð, teir haldast at hava Fyribils radari komin Sosialurin: Steðin her skal nýmótansgerast. Er nýggi radarin komin? Johnsen: — Vit fara ikki beinleiðis frá hesum rad- aranum, vit hava nú, og til tann endaliga radaran. Tí endaligi radarin kemur ikki fyrr enn komandi ár Men í hesi umbyggingini er komin ein fyribils rad- ið kann sum skal uppgávur, vit sum tann nýggi skal rekja, meðan vit pilka tann gamla niður. Tann nýggi skal setast upp í kuplinum, har tann gamli stendur. Um vit skuldu havt pilkað tann gamla sundur, og so seta tann flytast, og rekja tær hava, og arl, nyggja upp, gingu seks til niggju mánaðir uttan nekur ávaringarsteð var Tí er ein radari komin við konteynara. Hesin er settur upp í hinum kupl- inum og skal standa har, til tann nýggi er liðugur Luftrúmið má eyg- leiðast Sosialurin Hvussu týdning leggur Nato í steðina í Feroyun stóran ti satelittar o.a. er komið fram Johnsen Eg kanr ) ikki siga nakað un hvussu stóran ; leiðslan Nat leggur i, at vit eru her Men sun g í hvussu er ovasta leikmaður kann siga, Sjáivt um vit hava fingið sate littar, ið eru rættiliga sár barir. at tað er neyðugt at vit kunnu eygleiða rúmið millum Grenland og Norðuramerika og millum Skandinavia og Bretland Vit kunnu ikki góðtaka, at hetta luftrúmið ikki verður rekt at vit einki vita um, hvat gongur fyri seg. Tað hevur týdning, at hesar útbúningarlinj- urnar, ið ganga millum Norðuramerika og Europa, og sum eru lívs- neyðugar, altíð hava ein meguleika at kunna virka ikki bert í friðartíð, men eisini í eðrum ferum. Og vita vit einki um, hvat fer fram í luftrúminum og á havinum í umráðnum, er meguleikin at brúka hesar kommu- nikatiónslinjur lítil, um vit ikki í friðartíð nekur- lunda kenna ferðsluna á hesum stóra sjónum, í sjónum og í luftriuminum Sosialurin - Hvat hendir, um Føroyar verða tiknar ut úr skipanini Hvussu størt umrådi fær Nato so ikki røkt? Johnsen: — Eg kann ikki fara inn å spurningin, um vit taka hatta ella hatta úr. Men privat kann eg siga, at vit hava sæð, hvussu tað gongst aðra- staðni í heiminum — at taka vit okkurt petti út, eru aðrir til reiðar at seta okkurt ístaðin. Undir donsku verjuni Sosialurin: — Hvat bein- leiðis samband hevur steð- in til donsku verjumynd- ugleikarnar? Johnsen: — Danska verjan er okkara ovasti myndugleiki. Manningin er frá donsku verjuni. Og danska verjan letur, ella sum millummaður, alt til- far, vit brúka. Danska verjan rindar lenir okkara Ovastin hjá mær er verju ovastin Framhald á siðu 15