leygardagur 16. juni 1984síða 12

Ila Anna í Kvívík: tíðindablaðið Hon var hørd men gav góða løn og góðan mat Sámal Johansen endar her fråsøgn sína um bygdirnar í Norðstreymi. Hann skrivar um Kvívík, Stykkið, Leynar, Skæling og síðani um Vál og Nes Kvivíkar kommuna Í Kvívíkar sókn eru seks bygdir, tær eru: Valur, Nesið. Kvivik, Stykkid, Leynar og Skælingur. Vålur og Nesið eru á sudursiduni á Vestmanna, men hoyra til Kvivikar sókn, ti sum nevnt undir umrøduni av Vestmanna, eiga kvivikingar lika no dur til ánna Heljareyga, ið rennur á sjógv Inni á Fjerð í Vestmanna. Kvívík er mitt á vestursíðuni á Streymoy, út móti Vestmannasundi, men so sunnarlaga, at Vágoyggin ikki verjir nóg væl, so Kvivik må sigast at vera ókyrrupláss. Norðan fyri Kvivikar kommunu eru Vestmanna og Hvalvíkar komm- unur, eystanfyri er Kollafjarðar sókn. móti landsynningi er Kald- baks kommuna og sunnanfyri er Tórshavnar uttanbiggja kommuna, Nordadalshagi. Hertil er at siga. at síðani Kaldbak fór upp i Tórshavnar kommunu, er tad væl einki, sum eitur Kaldbaks kommuna, so grann- in hjá Kvivik móti landsynningi må sigast at vera Tørshavnar komm- una. Kvivik er o.u. 6 km sunnan fyri Vestmanna, har er, sum sagt, ókyrrupláss, ring lending vid urðar- gróti — »tå ið hann kom í urðina oman« — stendur í »Brokatåtti«, nakað er vælt um lendingina, men brimpláss er har framvegis. Annars kann tað sigast um alla strondina hjá kvivikingum, at hon er illa atkomandi. Tað, ið teir eiga í Vest- manna. er kyrt, men undirlendi er einki. Í Kvivik eru 48 merkur, 4 haga- partar við tólv merkum í hverjum hagaparti. 1) Junkarahagin er 12 merkur alt 12 merkur, harav eru 9 merkur og 14 gyllin ogn. i mørk og 10 gyllin kongsjørd og 1/2 mørk benifiserad til prestin, Presthagin er 12 merkur, harav ? eru 3 merkur og 12 gyllin ogn, 1 mørk og 4 gyllin kongsjørd, og 7 merkur benifiserad til prestin, tj Uti í Haga er 12 merkur, allar 12 merkur eru kongsjørd. Av hesum 12 mørkum hevur Niðristovubóndin í Vestmanna 3 merkur og 12 gyllin í ” 2) Ognarhagin er festi. tær sonevndu ur«. Vidvikjandi »Kviviksmørkum« er at siga. at eingin við vissu kann siga. hvussu tað ber til, at tær eru farnar til Heygafestið í Vestmanna og nær tær eru farnar hagar, men nekulunda vist er, at tær eru farnar frá »Uti í Haga< (Hellugarði) í Kvívík, tí beurin, sum hoyrir til hesar »Kviviksmerkur« er framvegis i Kvivik og liggur — sumt av honum — mitt gjøgnum Hellube og sumt fram við Hellubø. »Kviviksmerkur« eru farnar frå Kvivik til Vestmanna ådrenn 1584. Hetta år vóru »Kviviksmerkur« 4 festir (1 mk. + I 1/4 mk. + 1/2 mk. + 1 mk.). Av hesum 4 festunum hevði Heygsbóndin 1 festi 1 1/4 mk., meðan 3 aðrir festarar høvdu hinar partarnar, men tå id Heyga- festið 1655 varð býtt í tvey, fingu Hevgabondurnir í felag festibræv uppá oll 4 festini, t.v.s. »Kviviks- merkur (3 merkur og 12 gyllin) vórðu Kirkjan i Kvivik Nr. 69 - 16. juni 1984 eitt festi, sum bådir Heygabøndurnir høvdu í felag. E. A. Bjork sigur, at 1684 vórðu »Kviviksmerkur býttar i tvey festi millum báðar Heyga- bøndurnar, »og denne ordning har siden været opretholdt«. Hetta er vist ikki beint, ti i dag er tad bara bóndin í Nidristovu á Heygum, sum hevur »Kviviksmerkur«. Royndir hava verið gjørdar at fáa »Kviviksmerkur« frá aftur Heyga- festinum i Vestmanna til Kvivikar, men hetta hevur ikki borið til. Undir umtaluni av Kollafirði nevndi eg tvær prestaeinkjur, Onnu Greg- ersdatter og Johanne Marie Bohm. Eg havi her hug at siga eitt sindur meir um aðra av teimum, Onnu Gregersdatter, »illu Onnu«. Sum nevnt budi hon å »Eystaru Hellu«, hetta plåss var so seint sum i seinnu helvt av nitjandu øld kallad »Prestakonuhella«. Anna Gregers- datter skuldi vera ógvuliga rådarik og trætin, hesi lýti skuldi hon hava eftir pápanum, Gregers Hansen Varde. Í bønum í Kvivik er eitt jarðarstykki, sum verður nevnt »Træta«, navnið sigst at koma av, at Anna trættist so nógv um ognar- rættin til hetta jarðarstykkið. Annars munnu trætustykki vera so nógvastaðni í Føroyum. Anna Gregersdatter átti eina dóttur. sum æt Anna Maria. Henda Anna Maria búði á einkjugarðinum í Norðradali. Tá ið móðir hennara kom at ferðast, mátti hin yngra krógva kríatúrini burtur, ti sá »illa Anna« eitt kriatúr, sum henni líktist væl á. so fór hon bara av stað við ti. da Anna Maria var, sum sagt. dóttir Onnu Gregersdatter, »illu Onnu« og prestin Christoffer Larsen Miiller. hon hevði verið gift við prestinum og rektaranum Peder Pedersen (Follerup), ið var sonur prestin á Sandoy. Peder Clement sen, sum var sonur Clement Laugesen Follerup (harra Clæmint). Anna Maria bar orð fyri at vera minst líka harðrend sum móðirin. il Krambakallarnir vid haj Havn ræddust hana sum hin versta=. og handilsforvaltarin, Claus Poulsen, skrivar: »Den handelskarl, jeg har for hosernes annammelse, har hun sat sádan skræk i, at han ønsker den dag, hun Med et ord at sige, det synes af hendes opførsel. kommer. var forbi hu ve loresat sig at agere ondskaben selv« Tær hava óivað tvær sjáldsamar konur. hesar báðar meðgurnar, men henda góða Anna Gregersdatter man hava v.rið eitt satt konubrot. 19 ferðir var hon á verið tingi við ymiskum søkum, og hon