hósdagur 26. september 2002síða 5

8 Nr. 184 - 26. september 2002 Nr. 184 - 26. september 2002 9 MÓTTØKA Vilmund Jacobsen Í samband við, at Fiska- marknaður Føroya hevði 10 ára stovningardag, týsdag- in, 24. september, skipaði felagið fyri stórari móttøku í hølum felagsins á Toftum. Ein hópur av fólki nýttu høvi at støkka inn á gólvið millum kl. 15 og 17 at heilsa felagnum á degnum. Starvsfólkið var í góðum hýri at taka ímóti mongu gestunum, ið fingu pinna- mat, sum Verner Olsen hevði gjørt og okkurt at leska sær við. Fólk høvdu høvi at síggja Fiskamarknaðin, ið semja er um hevur havt so ómeta- liga stóran týdning fyri føroyska fiskivinnu, bæði á sjógvi og landi. Inni á gólvinum møtti tú fyrst og fremst starvsfólk- unum, bæði á Toftum og aðrastaðni, sum hava sam- starv við Fiskamarknaðin, tú møtti reiðarum og skipa- eigarum, og tú møtti eisini fiskakeyparum og seljar- um. Umboð vóru eisini fyri fíggingarstovnar og fyri- tøkur, sum framleiða útgerð til fiskivinnuna. Móttøkan byrjaði við hornatónleiki, ið altíð setir ein serstakan dám á, tá ið hann ljóðar. Í krepputíð Fiskamarknaður Føroya byrjaði sítt virksemi umleið hálvt ár eftir, at hann var stovnaður. Hetta var, með- an alt tað føroyska sam- felagið var í svárari kreppu. Tað var heldur ikki lætt at reka fyritøkuna tey fyrstu árini, men seinni hevur hetta nýskapandi fyritaks- semi í føroyskari fiskivinnu fótað sær og er í dag eitt rímiliga stórt og vælvirk- andi arbeiðspláss. Sosialurin fer at venda aftur til, hvønn týdning Fiskamarknaður Føroya hevur havt fyri Nes komm- unu. Hópur av fólki heilsaði Fiskamarknaði Føroya Aftast frá vinstru, standandi: Høgni Hansen, Thomas Hansen, Oskar Joensen, Kim Olsen, Pauli Poulsen, Kaj Jacobsen, Eyðfinn Olsen, Vinjard Joensen, John Nielsen og Kári Debes. Fremst frá vinstru: Malan Kjærbo, Laura Olsen, Elin Mikkelsen, Oddma Isaksen og Oddva Kristiansdóttir. Tey, sum vanta á myndini, eru Niclas Davidsen og Kristian Fr. Olsen Kristian Fr. Olsen, sum leiðir Fiskamarknaðin í Klaksvík og John Nielsen, stjóri. Mynd: Vilmund Jacobsen Ragnar og Olaf Olsen, sonur og faðir. Olaf er nevndarformaður í Fiskamarknaði Føroya. Mynd: Vilmund Jacobsen Niclas Davidsen, sum vegna Fiskamarknaðin hevur ábyrgdina av landingunum. Mynd: Vilmund Jacobsen Anfinn Olsen, reiðari á Akrabergi Mynd: Vilmund Jacobsen Laura Olsen við blómusamling. Mynd: Vilmund Jacobsen – Eg eri ímóti at gera moralskan mun á hvali. Gera vit tað, eru vit úti á vandasjógvi í grundgevingum okkara um at drepa og gagnnýta hval, sigur Kate Sanderson HVALAVEIÐA Vilmund Jacobsen Á fundinum hjá Heimsráði Hvalaveiðimanna, sum er í Norðurlandahúsinum í dag og í morgin, verður ivaleyst eisini gjørt nakað burtur úr spurninginum, um rætt er at drepa springarar ella ikki. Kate Sanderson, sum starvast á Løgmansskriv- stovuni, leggur dent á, at tað eru ikki bara føroying- ar, sum drepa og eta spring- arar. – Fleiri sløg eru av springarum, og allastaðni kring um í heiminum verð- ur hesin hvalur dripin og etin. Í eitt nú Taiji í Japan fer beinleiðis veiða fram eftir springarum, og í øðr- um førum er hesin hvalur ein partur av hjáveiðini hjá fiski- og útróðrarmonnum. Kate sigur seg ikki vita ítøkiliga, hvussu japanesar- ar gera í Taiji, men sigur seg hava skilt, at springar- arnir verða riknir inn í eina bukt í landslagnum síðan stongdir inni við neti. – Eg havi skilt, at tað er ikki altíð, at allir springar- arnir verða dripnir í senn, soleiðis sum vit kenna grindadrápið í Føroyum, men verða dripnir so við og við. Hon vísir tó á, at tað er ikki ókent í Føroyum at »goyma« grindina, til lík- indi eru at halda henni til. Orsøkin til, at grindin ikki verður hildin til bein- anvegin, kann vera myrkur ella streymviðurskifti, sum bíðað verður eftir. – Jú, springarar verða dripnir og etnir aðrastaðni í heiminum í nógv størri mun, enn føroyingar halda. Fleiri strandafólk veiða springara, og hetta er t.d. eisini kent í Suðurameriku. Tað, eg veit um, verður springarin mest nýttur av teimum, sum veiða hann og ikki sum søluvøra. Kate Sanderson sigur, at í Danmark doyggja eisini nógvar nísur í gørnunum hjá donskum fiski- og út- róðrarmonnum, tí torført kann vera at halda teimum burtur. – Eg veit um, at danir eta nísur, sum soleiðis doyggja í gørnunum, sigur hon. Á vandasjógvi Kate heldur lítið um at gera moralskan mun á springar- um og øðrum hvali. – Fara føroyingar nú at gera slíkan mun á hvalum, eru vit úti á vandasjógvi, tí hetta samsvarar ikki við tær grundgevingar, vit hava fyri at gagnnýta hval. Eitt annað er so tað, hel- dur hon, at vit eiga at lúka somu krøv til dráp og gagn- nýtslu av springarum sum av grindahvali. – Henda veiða skal kunna forsvarast, bæði umsiting- arliga og sambært djóra- verndarlógini. Hvalurin skal gagnnýtast, og spring- arar eiga at verða dripnir líka skjótt sum grindahval- ur. Kate Sanderson sigur, at eru tað hinvegin aðrar rationellar grundir fyri at halda aftur við veiðini, eitt nú við atliti til stovnsmet- ing av springarum, so er tað ein annar spurningur, ið vit kunnu kjakast um. Áhugaverd skrá Fundurin hjá Heimsráði Hvalaveiðimanna í Norður- landahúsinum byrjar við, at umboðini fyri ymisku lond- ini í stuttum fara at greiða frá sínari veiði. Seinnapart- in í dag verður tosað um heilsu, og her verða fram- løgur um dálkingarinnihald í hvali. Eisini verður greitt frá heilsugóðu sjófitini, sum ikki minst er góð fyri barnakonur. Fríggjadagin verða tvey høvuðsevni. Fyrrapartin verður tosað um millum- landasamstarv, umsiting og vernd av stovnum. Her verður spurt, um tað er gjørligt at umsita hvala- stovnin globalt – ella, um hann eigur at verða umsitin regionalt. Seinnapartin fríggjadagin verður tosað um millumlanda handil, innflutning og útflutning. Her verður eisini tosað um, hvørt upprunafólk ikki eiga at sleppa at selja ymiskt úr beini frá strandaðum hval- um. Sum er, sleppa hesi fólk eitt nú ikki at selja hvalabein. Kate Sanderson verður orðstýrari á fundinum fyrrapartin fríggjadagin. – Eg vóni, at vit á fundin- um hjá Heimsráði Hvala- veiðimanna fara at hoyra nógv góð innlegg, og at gevandi kjak verður um ymisku spurningarnar, sum verða frammi, sigur hon at enda. Springarar verða dripnir og etnir um allan heim HVALAFUNDUR Vilmund Jacobsen Í dag og í morgin er Grindamannafelagið vertur fyri ráðstevnu í Heimsráði Hvalaveiði- manna (World of Wha- lers/WCW) í Norður- landahúsinum í Havn. WCW er ein alheims áhugafelagsskapur fyri hvalaveiðifólk, sum hev- ur til endamáls at virka fyri og verja rætt lim- anna til mentunarliga, samfelagsliga og bú- skaparliga menning, sum byggir á framhald- andi burðardygga nýtslu av havsins tilfeingi. »Whaling for the Future« er yvirskriftin til ráðstevnuna um hvalaveiði. Ólavur Sjúrðarberg, sum er formaður í Grindamannafelagnum, sigur, at einir 70 út- lendskir luttakarar verða við, og hesir eru úr Kan- ada, USA, Japan, Eyst- urkaribisku londunum, Ný Sælandi, Grønlandi, Noregi og Íslandi. – Hetta er ein altjóða pallur, sum viðger mál, ið snúgva seg um burð- ardygga nýtslu av havs- ins súgdjórum. Her fáa veiðifólk høvi at skifta orð um síni viðurskifti og royndir, og fyrilestrar og kjak verða um evni, ið hava felags áhuga og týdning, sigur formaður- in. Veitsludøgurði Í samband við ráðstevn- una, verður í annað- kvøld kl. 20 skipað fyri veitsludøgurða í Mullers Pakkhúsi. – Tað verður at síggja í matarskránni, at fólk koma úr ymsum heraðs- hornum. Kokkar úr Føroyum, Íslandi, Grønlandi, Jap- an og St. Lusia í Kari- biska havinum fara at gera alskyns rættir úr hvali. Hesir rættir verða borðreiddir fyri teimum 120 innbodnu gestun- um, ið koma til døgurð- an, sigur Ólavur. Hetta stóra matartiltak verður samskipað av kokkunum á Hotel Hafnia, Guðmundi Guð- mundsson og Kristini B. Jacobsen. – Veitsludøgurðin samantvinnar tað heim- liga og tað fremmanda, siðvenju og nýskapan innan matgerð, sigur Ólavur Sjúrðarberg. Altjóða ráðstevna og veitsludøgurði – Moralskt eiga vit ikki at gera mun á springarum og grindahvali, men vit eiga at lúka somu krøv til dráp og gagnnýtslu, sigur Kate Sanderson. – Føroyingar skulu ikki halda, at tað bara eru vit, sum drepa springarar. Strandafólk um allan heim drepa og eta springarar. Í fleiri londum eru springarar og nísur stór hjáveiða, sigur Kate Sanderson C M Y K 9 8