hósdagur 26. september 2002síða 6

10 Nr. 184 - 26. september 2002 Nr. 184 - 26. september 2002 11 Í hesum døgum verður dúgliga sligið á krígstrummurnar og leiðin tykist ósvitandi at bera móti kríggj millum USA /Bretland og Iraq. Orsøkirnar sigast vera, at Iraq hevur hópoyðingarvápn, og at Saddam Hussein kúgar sítt egna fólk. Eisini verður hann lagdur undir at stuðla terrorismu og teimum, sum gjørdu seg inn á USA 11. september í fjør. At Saddam Hussein er ein ráður og harðrendur eina- ræðisharri, ið kúgar sítt egna fólk er als eingin ivi um, at hann hevur byrjað tvey kríggj er alkunnugt, og er hann tískil ikki heimsins mest álítandi statsleiðari, men er hann førur fyri at hótta vesturheimin ella heimsfriðin? Tað er ein stórur spurningur, og var hann smettin betri, tá hann var i samgongu við USA? Tað er jú ikki stórt meira enn 10 ár síðan, at Saddam var kelivætti vesturheimsins í Miðeystri. Hann var í kríggj við erkafíggindan, ið tá var Iran. Hann varð undirdíktur í pengum og vápnahjálp. Men so gjørdi hann tað dáraverk at herseta Kuwait, ið var uppaftur betri sameindi hjá USA, enn Saddam hevði verið, og so fall hamarin. Restina av søguni kenna vit. Spuringurin er bert, um trupulleikarnir í Miðeystri verða loystir við at lopið verður á Iraq. Vit ivast. Eitt álop á Iraq fer at loypa ólag á alt Miðeystur. Harnæst fer tað at seta ilt millum kristna og muslimska heimin og at gera skilnaðin millum hesar uppaftur størri. At fara í kríggj er altíð ein sera álvarsom avgerð – tað kann seta alt Miðeystur í brand. Størsti trupulleikin í Miðeystri er ikki Iraq, men óloysta stríðið millum Ísrael og palestinensar. Fyrr enn hetta stríð er av, verður eingin friður, uttan mun til hvat USA annars ger við Iraq. USA hevur sum heimsins sterkasta land stóra ábyrgd og skyldu mótvegis heiminum. USA kann ikki loyva sær at loysa uttanríkis- og trygdarpolitiskar spurningar bert út frá sínum egnu áhugamálum og við hermegi. Soleiðis sum gongdin hevur verið eru alt fleiri, ið eru farin at ivast, um Bush er nóg búgvin at leiða eitt so stórt og sterkt land sum USA. Málbrúk og atburður hansara týðir ikki uppá búnaðskap og fatan av heiminum, sum hann veruliga er samansettur, men heldur sum Bush og hansara ráðgevar vilja síggja hann. Ráðgevarnir eru frá faðirsins tíð. Teir tykjast ikki at kunna liva uttan fíggindar, og tí freistast man at hugsa, at ein orsøk til krígsøsingina eru vaksandi heimligu trupulleikarnir. Tað gongur av skriðuni við búskapinum, prísirnir falla í keypsskálunum og mið- skeiðisval stendur fyri durum. Veljarakanningarnar eru ikki bjartar fyri Bush og flokk hansara, tí ræður um at avleiða huga veljarans frá trupulleikunum á heimavølli. Tí ber hann seg at sum ein cowboy í einum vánaligum westernfilmi, sum Al Gore tók til. Heldur enn at elva til krígsøsing áttu USA og Bretland at stuðla ST í vápnaeftirlitsloysnini. Hon stendur og fellur við, at hesi stórveldi stuðla hesi av fullum huga. Harnæst átti USA av fullum huga at farið inn í friðartilgongdina í Palæstina. Einki annað land megnar at skapa frið uttan USA. Clinton var komin væl á leið við eini friðarætlæn, tá Bush kom til valdið. Bush átti at tikið henda trupulleika í álvara. Við friði millum Ísrael og palæstinensar hevði friður fallið yvir Miðeystur og Saddam og aðrir einaræðisharrar høvdu hvorvið so at siga av sær sjálvum. DAGSINS MEINING Sosialurin Krígsøsing VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Rúnar Reistrup runar@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliassen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Páll H. Johannesen pall@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Finnur Justinussen finnur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 4449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Rullandi redaktionin: tel. 220507 Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Ingi Kirke Hatur: Sat ein dagin og las í sosialinum. Og har vóru minst 3. greinar um sam- kynd, ella sum í innihald- inum komu inn á hetta evni. Og tað sum eg fekk burturúr hesum greinum var, at trúgvandi, sum fordøma henda livimáta, tey »hata« tey, sum liva á henda hátt. Trúgvandi hatur Eg vil tí hervið siga, at ein trúgvandi hatar ikki menn- iskju! Og um hann hatar menniskju, so hevur hann líka stórar, um ikki størri, trupulleikar yvir fyri Gudi, enn tey sum eru samkynd! Meira hatur Orsøkin til at trúgvandi menniskju skriva um sam- kynd og teirra livimáta er, at tey elska! Tey elska sín næsta. Og tað er hesin kærleikin, sum fær tey at skriva. Tí kærleikin vil ikki, at nakar skal fortapast! Trúgvandi menniskju eru av tí sannføring, at livi- mátin hjá samkyndum er skeivur. Og tey, sum so liva, fara fortapt. Og tí vil hesin kærleikin ávara hesi menniskju móti fortapilsin- um. Um so var, at trúgvandi hataðu samkynd menn- iskju, so var eingin orsøk til at ávara ella at siga, at tað er skeivt at liva upp á henda mátan. Men nú elska vit, og tað er tí vit ávara! A og B Samkyndur livimáti er skeivur sambart Guds Orði! Og so lesur ein, at kirkjan skal vælsigna samkynd eins væl og hon signar øll onnur. Og eisini lesur ein, at samfelagið er demo- kratist, bla bla bla… tað er ikki átrúnarligt. Osf. Men alt hetta er at fara skeivur! Kirkjan kann signa ein og hvønn. Men um Gud ikki er við, hvat nyttar tá signingin? Er kirkjan ikki tænari Guds? Hví vilja menniskju hava signing kirkjunnar, tá tey ikki vilja vita av gudsótta? Og at taka átrúnaðin burtur úr tí føroyska sam- felagnum, tað veit ein og hvør, at tað er vónleyst! Hetta land hevur bygt á Gud og Bíbliuna gjøgnum mong 100 ár! Vit kalla okkum enn fyri eina kristna tjóð! Og so var eitt aftart. Tað var Høgni Hoydal, sum skrivaði, at lógin um skrá- sett parlag var bara til, fyri at tryggja teimum somu rættindi, sum øll onnur í samfelagnum, tá tað snýr seg um arv v.m. Men vit vita øll, at aftan á A, kemur B! Og vit vita eisini øll, at um tú fyrst gevur einum lítlafingur, so tekur hann allan armin fyrr ella seinni! Og menniskjan hevur ein ótúligan hug til, at fara longur og longur út í synd! Gud, hvør er tað? Men veruleikin er tann, at fleiri og fleiri føroyingar gerast gudloysingar! Vit vilja ikki hava nakran Gud! Vit vilja vera »frí« menn- iskju, sum eru bundin í synd! Bárður Nielsen Løgtingsmaður Nú árið er farið at líða, skal tað aftur sparast á Lands- sjúkrahúsinum, tí at játt- anin ikki heldur. Leiðslan hevur meldað út, at hetta kemur at merkjast fyri sjúk- lingarnar við tað, at virk- semið verður skert, og tað merkir, at færri sjúklingar fara at verða viðgjørdir og at harvið verða bíðilistarnir enn longri. Fyri samfelagið merkir hetta, at sjúk fólk, ið kundu fingið viðgerð og farið aft- ur á arbeiðsmarknaðin, í- staðin verða sjúkrameldað longri enn neyðugt og hervið økjast útreiðslurnar hjá almannastovuni til dag- pening. Orsakað av spar- ingum eru nakrar deildir stongdar partar av árinum og her eru dømir um, at viðgerðir eru útsettar, ið viðføra, at sjúklingar ganga sjúkrameldaðir fleiri mán- aðar longri enn neyðugt. Hetta er tað, vit í dag hava at bjóða okkara borg- arum, tí at játtanin hjá sjúkrahúsinum skal hald- ast, men tað at vit brúka peningin til sjúkradag- pening ístaðin, verður tað góðtikið. Men álvaratos, um sjúk- lingarnir ikki fáa neyðugu viðgerðina nú, so koma teir aftur seinni, eftir at hava gingið sjúkir óneyðuga leingi, so her má sigast, at fyri samfelagið verður spart eftir reyv. Vit mugu finna eina virðiliga loysn fyri allar partar, tí hetta er ikki tað, vit kunnu bjóða borgarun- um í einum vælferðasam- felag, ið vit vilja verða ein partur av. Skrásett parlag? Sparingar á Landssjúkrahúsinum - eykaútreiðslur fyri samfelagið Skótahjálpin 2002 Hvørt ár ganga skótar runt til hús í Føroy- um og bjóða seg til at gera eitt hvørt fyri fólk, sum tey so fáa ein samsýning aftur- fyri. Peningurin, sum kemur inn frá Skóta- hjálpini fer til góðger- andi endamál SKÓTAHJÁLP Solby A. Eliasen Skótahjálpin í ár byrjaði seinasta leygardag og endar nú leygardagin. Skótarnir ganga runt og bjóða seg til at hjálpa fólki við einum og hvørjum. Tað kann vera alt frá at rudda tún til at gera ørindir. Skótarnir hava eitt kort við sær, tá tey ganga runt, sum fólk kunnu skriva á, hvat skótin hevur gjørt og samsýningina. Tað er nevndin fyri Skótahjálpini, sum avger, hvar peningurin skal fara. Í henni sita tvey umboð fyri KFUM skótarnar, tvey fyri KFUK skótarnar, tvey fyri Skótasamskipan Føroya og tvey umboð fyri Frelsens Hær. Vanligt er, at peningurin, sum kemur inn verður býtt- ur sundur í tvey. Annar parturin fer til eina før- oyska verkætlan, og hin fer til eina útlendska verkætl- an. Í ár verður tað leikahug- skotsavnið á Sernámsdepli- num, sum fær tann før- oyska partin, meðan hin parturin fer til eitt dagsent- ur fyri gøtubørn í Kiev í Ukraina. Símun Michael Sørensen frá nevndini fyri Skóta- hjálpini sigur, at í fjør komu 110.000 krónur inn. Tá fóru 40.000 krónur til føroyskar ljóðbøkur, og aðrar 40.000 krónur til eitt barnaheim hjá Frelsens Hær. Restin varð so sett í grunn. Hann sigur eisini, at til ta útlendsku verkætlanina royna tey at leggja seg eftir, at tað er ein føroyskur mót- takari, sum syrgir fyri, at peningurin kemur upp á pláss. - Tað gera vit, tí tað kann vera so skjótt, at um vit lata peningin fara til eitt hvørt útlendskt við ókendum móttakara, at peningurin so bert endar í eini stórari pulju. Og tað vilja vit ikki, sigur Símun Michael Sør- ensen. Í Kiev hava tey so fingið fatur á eini kvinnu, sum eitur Jórun Fonsdal. Hon er send til Kiev at arbeiða av Heimamissiónini. Hann dugir ikki at siga heilt greitt, hvussu Skóta- hjálpin verður móttikin í dag. Men peningurin talar kanska fyri seg. Hann held- ur tó, at boðskapurin um hjálp ikki verður nóg væl seldur. - Um hann hevði verið tað, so kundi roknast við, at undirtøkan fyri hjálpini hevði verið uppaftur betri, heldur Símin Michael Sørensen. Teir eldru gulu skót- arnir í Klaksvík skipa fyri loppu- marknað leygardag- in í sambandi við, at Skótahjálpin endar tann dagin SKÓTAHJÁLP Solby A. Eliasen Gunhild Dahl Niclasen er ein av rovarunum hjá Skótaliðinum Nólsoyar Páls, sum skipar fyri loppumarknaðinum. Hon sigur, at tey hava nú í nøk- ur ár skipað fyri tiltøkum heldur enn at ganga hús úr húsi. - Vit tíma ikki so væl at ganga runt longur, tað kunnu tey yngru heldur gera. So hava vit valt held- ur at skipa fyri onkrum til- taki. Vit hava vanliga havt køkutombola og so bil- vask. Men í ár verður tað so loppumarknaður, greiðir hon frá. Hon sigur, at tað sum heild hevur verið tikið væl undir við teirra tiltøkum undanfarin ár. Hóast veðr- ið so avgjørt ikki altíð hevur verið við teimum. - Tað eina árið noyddust vit at avlýsa, tí tað var stormur úti, so hugsingur var ikki um at vaska nakr- an bil, sigur Gunhild. Men í ár verður veðrið so ikki nakar trupulleiki, tí loppumarknaðurin verður inni í skótahúsinum, Uppistova, leygardagin. Tað verða einans lutir og ikki klæðir á loppumarkn- aðinum, og Gunhild sigur, at um fólk hava lutir at lata, so kunnu tey koma í Uppistovu við teimum fríggjakvøldið millum klokkan 19 og 21. Loppumarknaðurin verður frá 10 til 14 leygar- dagin. Tann útlendska verk- ætlanin, sum fær pening frá Skóta- hjálpini í ár, er eitt dagsentur fyri gøtu- børn í Kiev SKÓTAHJÁLP Solby A. Eliasen Sosialurin hevur tosað við Jóannes Fonsdal úr Vest- manna. Dóttir hansara Jórun Fonsdal er stødd í Kiev. Hann greiðir frá, at tað er eitt sentur har millum fýra og seks børn koma antin hvønn ella annan- hvønn dag. Hetta eru børn hvørs foreldur av ymiskum orsøkum ikki hava um- støður til at hava tey heima, so tey fara kanska bert til hús at sova og ganga so og reika í gøtun- um allan dagin. Ofta eru foreldrini misnýtarar av ymsum slag, og ofta er tað talan um einligar mammur eisini, sum ikki hava um- støður til at hava teirra barn heima um dagin. Jóannes veit at siga frá dóttrini, at í Kiev er tað sanniliga ikki sum her í Føroyum. Tað vil siga, at um eitt barn ikki er í skúla, so eru tað ongir myndugleikar, sum taka sær av tí. Og tískil kann eitt barn saktans ganga og mala og ongantíð koma í skúla. Á dagsentrinum royna tey at geva børnunum ein hugnaligan og so heimlig- an dag sum møguligt. Tað eru ofta tey somu børnini, sum koma aftur hvønn dag. Har fáa tey mat, tey hava møguleika til at fara í bað og at fáa klæðini vaskaði. Tað verður eisini spælt við børnini á sentri- num. Sjálvandi verður tað eis- ini roynt at fáa børnini í skúla. Jóannes sigur, at eftir sum hann skilir á dóttrini, so eru ongir myndugleik- ar, sum hava eyguni eftir børnunum, og tí ganga tey og mala fyri vág og vind. Hann er ikki greiður yvir, um tað er undirvísingar- skylda í Ukraina, men eitt er vist, og tað er, at um eitt barn dettur niður ímillum og onga skúlagongd fær, so er ongin myndugleiki, sum tekur sær av tí. Jórun Fonsdal er send út av Heimamissiónini til dagsentrið í Kiev. Um- framt hana er eisini ein annar har á dagsentrinum. Hann er ættaður úr Kirgi- stan. Tey lesa Bíbliusøgur við børnunum akkurát líka sum tað verður gjørt her í Føroyum. Tað er líka sum tann andaliga síðan av hesum arbeiðinum hjá teimum í Kiev. Tann føroyska verk- ætlanin, sum fær pengar frá Skóta- hjálpini, er leika- hugskotsavnið hjá Sernámsdeplinum SKÓTAHJÁLP Solby A. Eliasen Jórun Ellefsen, serlærari á Sernámsdeplinum sigur, at leikahugskotsavnið er eitt stað, har møguleiki er at læna leikur til menning- artarnaði børn og børn við serligum tørvi. Foreldur, stuðlar og onnur fakfólk kunnu koma til depilin og síggja og royna ymsar leikur, fyri at vita, um tað er tað rætta til teirra barn. Eisini hava tey á Ser- námsdeplinum roynt at savna lesi tilfar saman, sum tey so kunnu vísa á. Hetta tilfar er alt eitthvørt, sum hevur við sernámsøk- ið at gera. Tað eru tvær, sum taka sær av hesum. Jórun Ellefsen, serlærari og Au- gusta Mikkelsen, fysio- terapeutur. Jórun sigur, at leikahug- skotsavnið snýr seg í stuttum um hjálpiamboð til spæl ella skriving og annað tílíkt. Eisini hava tey tekniska útgerð. Til dømis um tað er so at eitt barn ikki kann nýta eina teldu uttan eina ávísa kon- takt, so hevur leikahug- skotsavnið eisini tað. Men tað verður ikki lænt út, tí tað er sera kostnaðarmikil útgerð. Men her hava for- eldur og onnur møguleika til at royna tað, so kunna tey finna útav, um tað er tað rætta. Loppumarknað ístaðin fyri Skótahjálp Dagsentur fyri gøtubørn í Kiev Leikahugskotsavnið í Sernámsdeplinum Tvær barnastjørnur í Mentunarhúsinum í Fuglafirði Leygarkvøldið klokk- an átta verður kon- sert við Brandi Enni og íslendsku Johanne Gúðrum í mentanar- húsinum í Fuglafirði. Tey fara at framføra sangir hvør í sínum lagi umframt, at tey eisini fara at syngja saman KONSERT Solby A. Eliasen Johanne Gúðrum, sum er tólv ára gomul, er líka kend í Íslandi, sum Brandur er í Føroyum. Hon hevur givið fleiri fløgur út í Íslandi. Brandur hevur verið í Ís- landi fleiri ferðir og nú fáa føroyingar høvi til at síggja og hoyra hann og Johanne á palli í Fuglafirði leygar- kvøldið. C M Y K 11 10