leygardagur 18. august 1984síða 10

Síða 10 tíðindablaðið Nr. 96 — 18. august 1984 Ein Noregsferð Tað var ein rúgva av fólki inni í kirkjuni henda morgun. eg ætli, tað mundi vera minst trihundrad, og sami ungi maður. sum hevði sagt frá kirkjuni uttan, stóð á kórsgáttini og greiddi frá. Hann fyrst frá segu kirkjunnar og síðani frá endur- reisingini. Eg skal ikki taka upp aft- ur. tað sum hesin maður segði. Ann- ars segði hann, at vit kundu keypa okkum bókling um kirkjuna. og í honum lesa tað. sum hann segði fyri segði okkum. Henda bókling hevdu vit keypt okkum, tað er: >August Al- bertsen: Ferer for Nidaros dom- kirke«. Tann. sum las blaðið »Gluggan«, kundi i nr. 10, desember 1969. lesa um seguna hjá Nidaros dómkirkju, tí har hevur Janus Mohr týtt úr nevnda bóklingi alt tað søguliga tilfar, sum er har um kirkjuna, og saman við teimum frá- líku myndunum fekst har eitt stutt men gott seguligt yvirlit Saman við manninum, greiddi frá, gingu vit runt í kirkjuni Vit komu til santa Olavs keldu. Henda kelda — ella brunnur. ella hvussu vit skulu nevna tað — er um 12 m djúp. í henni er einki vatn nu, men einaferð hevði verið vatn har og slitið á grótvegginum rundan um kelduna av mannahondum tigandi vitnisburður um tey mongu trúgvandi menniskju, sum gjøgnum eldir hevdu leitað til kelduna til at royna at fáa sær heilsubót sum var ein Vit hava ikki verið so nógvastaðni og hava ti ikki havt høvi til at siggja stórar kirkjur. inni í teimum donsku dómkirkjunum hava vit verið. og tað munnu ikki mong lond. ið eiga so nógvar stásis- nogvar men vera ligar gamlar kirkjur sum Danmark. í dómkirkjuni í Lund. sum er gomul donsk kirkja hava vit verið. eisini í dómkirkjuni í Uppsala. Kelnerdóm- kirkjuni og í Pæturskirkjuni í Rom hava vit verið. men tá Kelnerdóm- kirkjan og sjálvsagt Pæturskirkjan eru undantiknar, hildu vit ikki. at nekur av teimum kirkjunum. vit hevdu sæð. kundi metast við Nidarosdómkirjuna. Tó hildu vit. at dómkirkjan í Køln var um eg so má siga meira stív ella keld á at lita enn kirkjan í Nidarósa. tí meðan kirkjan i Køln er bygd í reinum gotiskum stili, so er kirkia i Nidar- ósa ein blandingur av stílum. líka frá rómanskum. nor- manskum. gotiskum og enskum stil- um og er tí ófriðalig ella — um eg so má siga — meira livandi at hvggja at. Kl. eitt korter til eitt var orgul- konsert í kirkjuni. har var ein rúgva av fólki, sum lurtaði eftir. og tá ið konsertin var liðug. fóru vit at hyggja at býnum. Vit høvdu einki á- vist mål, men fóru oman til Nidar- ánna og tvørtur um ánna eftir Elge- seterbrúnni og síðani eftir Højskole- vejen. Vollebakken og Øvre Bakke- landet til Brubakken. Her å leid eru sum ymsum nógv gomul, fagurlitt viðahús. Tað sást, at fólk her i! Trondheimi ikki smæast fyri at brúka sterkar litir. Vit fóru niðan eftir Brubakken og Kristiansstenbakken niðan til Krist- iansten kastala. Vegurin niðan til kastalan var bara ein smøl rás. og hon var brøtt, men vit komu niðaná ' øllum góðum. Inn í kastalan sluppu vit ikki, tí har var læst, men tað gjordi minni. ti har uppi var almikið at síggja Utsýnið út yvir býin var frálíka vakurt har uppi. Meðan vit sótu har. komu vit at hugsa um gamlar dagar. tá ið óbygt var fram við Nidaránni Tað kann vera ivingarsamt. hvussu ålitandi tann gamla segan er. tað vóru í mongum førum stór skald. sum skrivaðu hana. og hjá teimum hevur tað lætt at Osøguligt tilfar upp í frásegnirnar men vit kundu ikki lata vera við at Sigmund og verið blanda hugsa um Tór. komu henda vegin norður til Hákun- ar jalls á Lødum. Tá var óbvygt her sum um leið. Seinni er tað. at Olavur Trvgvason bvggir hús á Nidar- bakka tekur ;Ólavur kongur fór við liði sínum út Snorri soleiðis til til Nidaránna. har lat hann reisa hús á Nidarbakka og skipaði fyri. at har skuldi monnun vera kevpstadur. hann ga sinum toftir at gera hús á og lat gera kongsgarð upp frá skipa kroki« Tá var ikki so fjølment i Trond heimi sum nú. men her um leið búði fólk. bæði stórmenn og smámenn J litið hjá søguskriv arunum. Um småmannin hovra vit teimum gomlu hann verður — um eg so má siga — ikki tikin upp á tunguna, og hetta er helst einki at siga til. ti húskallar og arbeiðskonur vóru ikki mett oðrvísi enn onnur innistoða. nevt og seyðir. á einum garði. Trælir høvdu allir stórmenn tá á bæði stórmenn. Hetta var einki undarligt soleiðis var siður tá á degum. og tann kristna læran heldur tað vera so rimiligt. at stórmenn hava trælir. vit kunnu t.d. hvat Paulus heldur um hetta Sum nevnt siga teir gomlu søgu- skrivararnir lítið um smámannin uttan so er. at teir vilja seta stór- mannin í eina glæsiliga rammu. Um Erling Skjalgson sigur Snorri soleið- is: >Erlingur hevði altíð tríati trælir heima hjá sær umframt annað tæn- astufólk. hann setti trælum sínum dagsverk fyri. og tá ið teir høvdu gjort tað. høvdu teir fri, teir. sum tá vildu arbeiða um kveldið ella um nåttina, fingu markir frá honum at såa sær korn i, grødina skuldu teir hava sjálvir. Á hvenn træl setti hann loysipening eftir virði. og mangir loysti seg tað fyrsta hálvárið ella annað. og allir teir. sum nakar stirðil var í. loystu seg eftir trimum vetrum. Við hesum fæ keypti Erlingur sær aðrar trælir«. døgum. kristnir og heidnir lesa. 3. partur Såmal Johansen held- | ur fram vid sini åhuga- „ÁÐ verdu fråsøgn frá ein- hu um Noregstúri í 1969. Mynd: Tove Guttesen = pp" 2 re Va = —— Men siga teir gomlu soguskrivar- arnir litið um fátækramannin. sigur norska skaldið Johan Falkberget so mikið manninum. sum o.u. 600 ár meir frá livinum hiå smá Ólav Trvgvason livdi her norðuri í Trondheimi Sum vit sita her upp á hevgnum við kasta.an Kristiansten og líta út vvir býin Trondheim og landslagið uttan um býin. komu vit til at hugsa um bekurnar hjá Falkberget »Christianus Sextus« og »Nattens Brød«, sum henda bókin eitur á donskum. Vit minnast til nevdar- barnið An-Margritt, sum abbin helt lív í við at renna frá einum garði til annan har sum hann visti, at brósta- børn vóru. Falkberget tekur soleiðis til: >Eina nátt, tá ið summarið var á halli. vaknaði konan á Hovi við. at gamli maðurin stóð í mánalýsinum innan duragáttina og rætti An-Margritt ímóti henni. >Guð eigi teg. vælsignað<, segði hann lág- mæltur. >legg An-Margritt at bróst- um tínum og lat hana sleppa at sugva tey — bara eina lotu — bara eina lotu, annars missi eg hana, hon doyr av svelti. Lat hana sleppa at súgva bara eina lítla letu, bara eina lítla løtu«, banaði og bað gamli maðurin og legði seg á knæ. Hvønn dag allan veturin sást gamli maðurin, ið var ein kempa til stødd og styrki, renna frá garði til garðs við An-Margritt i føvningin- um. Hann bar hana í einari stórari svintu. Og allastaðni, har sum fyri Í bråstabørn vóru, bønadi og bað hann