leygardagur 28. september 2002síða 4

6 Nr. 186 - 28. september 2002 Nr. 186 - 28. september 2002 7 Sveinaroyndin hjá samgonguni Eit nýtt samgongu- skjal, har búskapar- ligi málsetingurin er at yvirkskotið skal vaksa á hvørjum ári, umframt at nakrar fáar íløgur, sum longu eru í gongd, fara av- stað við stórum parti av íløgukarminum. Hesar eru fortreytir- nar til fíggjarlógina næsta ár. – Tað er ein spurningur um at raðfesta, og vit mugu gera okkum greitt, at av somu orsøk verða fleiri aðrar smærri íløgur raðfestar lægri, sigur Anfinn Kalls- berg, løgmaður. Stutta skotbráið til fíggjarlógararbeiðið, orsakað løgtingsvalið og skipan av nýggari samgongu, fer at merkja viðgerðina í Løgtinginum, sum helst verður truplari enn undanfarin ár, væntar løgmaður. FÍGGJARLÓG Jón Brian Hvidtfeldt Mánadagin verður uppskot- ið til fíggjarlóg fyri næsta ár lagt fram. Eftir av fíggj- armálaráðharrin í eina tíð hevur roynt at fáa kabalina at ganga upp, hava teir fýra samgonguflokkarnir nú formliga góðkent fíggjar- lógaruppskotið, sum er tað fyrsta hjá hesi samgonguni, ið sá dagsins ljós 6.juni. At løgtingsval var í vár og ein nýggj samgonga er skipað við einum nýggjum samgonguskjali sum grundarsteini undir sínum arbeiði, fer at merkja fíggj- arlógina, og kanska serliga fíggjarlógarviðgerðina, metir Anfinn Kallsberg, løgmaður. Drúgvu samráð- ingarnar um at skipa nýggja samgongu gjørdu, at fíggjarlógararbeiði byrj- aði ikki fyrr enn einaferð í juni. Sjálvt um landsstýris- maðurin í fíggjarmálum setti 5.august sum evsta- mark fyri, nær landsstýris- menninir skulu koma við teirra tølum og ynskjum, so komu síðstu tølini ikki fyrr enn beint áðrenn fíggjar- lógaruppskotið skuldi til prentingar, og tað er sera óheppið og als ikki nøkt- andi, metir Anfinn Kalls- berg. - Av tí at skotbráið hevur verið so stutt, kunnu vit vænta, at partar av tí við- gerðini, sum átti at farið fram innanhýsis í sam- gonguni, áðrenn fíggjarlóg- aruppskotið fór niðan í Tingið, nú í staðin fer fram í løgtinginum og millum viðgerðirnar, vísir løgmað- ur á. Samgongan er í høv- uðsheitum samd um fíggj- arlógaruppskotið, men tað slepst helst ikki undan, at nakrar broytingar verða gjørdar, leggur hann aftur- at. Byggir á herðarnar Løgmaður metir annars ikki, at hetta fíggjarlógar- uppskotið er so nógv merkt av, at ein nýggj samgonga er skipað. - Ein fíggjarlóg vil altíð byggja á ta undanfarnu, og í fíggjarlógini fyri 2003 eru harumframt nógvar bind- ingar, sum ger "rásarúmið", har pláss er til broytingar, trongt. Á íløgusíðuni hevur undanfarna samgonga bundið seg til fleiri stórar íløgur, t.d. Suðuroyarskip- ið, samferðsluhavn í Suður- oynni og játtanir til Vága- tunnilin og Norðoyatunnil- in. Her er talan um stórar íløgur, sum avmarka møgu- leikarnar hjá samgonguni, og sum gera, at neyðugt verður at raðfesta aðrar íløgur lægri, vísir løgmaður á. Tí verður ikki pláss til nógv av ynskjunum, sum landsstýrismenninir hvør í sínum lagi kundu hugsað sær at fingið framt í verki. Løgmaður vil tó ikki siga, hvørt krøvini frá landsstýr- isfólkunum, harav fleiri eru nýggj, eru størri í ár enn undanfarin ár. Eisini tá verður havt í huga, at árið í ár hevur verið merkt av ein- um langum valstríði, og einum løgtingsvali. - Krøvini eru altíð stór til eina fíggjarlóg, serliga í uppgangandi tíðum. Tað er greitt, at nógv liggur fram- vegis á láni síðan kreppuár- ini fyrst í nítiárunum, og síðan tað fór at ganga betri í samfelagnum, hevur verið trýst á fyri at fáa ymiskt gjørt, t.d. vegir og havnir, skúlar, heilsuverk, eldraøk- ið osv. Men vit mugu hava í huga, at tað ber ikki til at gera alt í senn. Tað er aftur ein spurningur um at rað- festa. Harumframt má ans- ast eftir, at tað almenna ikki tekur alla arbeiðsorkuna í landinum, sigur løgmaður og vísir á, at longu í dag eru fleiri fløskuhálsar, t.d. í byggivinnuni, har trupult er at fáa fólk at gera ymisk arbeiði. - Undanfarna samgonga setti sær fyri at fáa gjørt nakrar stórar íløgur, sum vit mettu vóru neyðugar. Til dømis verða nýggja Suður- oyarskipið og samferðslu- havnin í Suðuroynni tungir postar á fíggjarlógini, bæði næsta ár og í 2004. Men tá eru íløgurnar eisini goldn- ar, og pláss verður aftur til aðrar íløgur, vísir løgmaður á. Yvirskot og skattalætti Løgmaður kann bara stað- festa orðini hjá Karsteni Hansen, landsstýrismanni í fíggjarmálum, um at fíggj- arlógin fyri 2003 fer at geva yvirskot. Hann vísir á, at í samgonguskjalinum hava flokkarnir í samgonguni bundið seg til, at munurin millum inntøkur og út- reiðslur skal vaksa positivt á hvørjum ári, tvs. at bud- getteraða yvirskotið skal vaksa á hvørjum ári. Og henda málsetning livir fíggjarlógaruppskotið fyri 2003 upp til, sigur Anfinn Kallsberg. Ein annar av yvirordnaðu málsetningunum í sam- gonguskjalinum er, at skatt- urin skal lækka. Og skattur- in fer at lækka næsta ár, lovar løgmaður. Men í fíggjarlógaruppskotinum fyri næsta ár er hædd ikki tikin fyri skattalættanum. - Tað er vanligt, at fíggj- arlógaruppskotið verður snikkað til eftir teimum for- treytum, sum eru galdandi, tá uppskotið verður gjørt. Skal skatturin lækka, so er neyðugt við lógarbroyting- um, og arbeitt verður í løt- uni við at fáa hesar framd- ar, sigur Anfinn Kallsberg. Hann vísir á, at skattalættin verður roknaður inn í fíggj- arlógina millum viðgerðir- nar í løgtinginum í heyst, og verður klárur, tá fíggjar- lógin skal samtykkjast einaferð í desember. Anfinn Kallsberg vil ikki gera viðmerkingar til, at fíggjarlógin næsta ár hækk- ar, møguliga við eini 100- 150 milliónum krónum. Men greitt er, at stóru løn- arhækkingarnar fara at síggjast aftur á fíggjarlóg- ini. Anfinn Kallsberg vísir á, at samgongan hevur sett sær fyri at fáa skattin niður, heldur enn lønirnar upp, næstu árini. Men tað skal gerast í samráð við partar- nar á arbeiðsmarknaðinum, leggur hann afturat. - Tað er bara ein vinnari, tá talan er um lønarhækk- ingar. Tað er ikki løntakar- in, tað er ikki vinnan, men tað eru teir almennu kassar- nir. Tí við lønarhækkingum gerast tað fleiri sum koma at gjalda høga marginal- skattin, og tað gevur fleiri krónur í landskassan og kommunukassarnar. Har- afturímóti merkir borgarin lítið og einki til sína lønar- hækkan, samtíðis sum kappingarførið hjá vinnuni versnar. Tí er rættari at fáa skattin niður, vísir løgmað- ur á. Eldraøkið raðfestast Anfinn Kallsberg metir, at tann parturin av málsetn- ingunum í samgonguskjali- num, sum sæst best aftur í fíggjarlógaruppskotinum, er eldraøkið. - Í valstríðnum vóru allir flokkar samdir um, at tørv- urin er stórur á eldraøki- num, og tað er eisini felt niður í samgonguskjalið, at nakað skal gerast við økið. So um eg skal taka nakað ávíst burturúr, so má tað vera eldraøkið, sum sam- gongan hevur valt at rað- festa høgt næsta ár, sigur Anfinn Kallsberg, løgmað- ur. Løgmaður metir ikki, at hetta fíggjarlógaruppskotið er so nógv merkt av, at ein nýggj samgonga er skipað Í Mentunarhúsinum í Fuglafirði ber til at hoyra 12 ymiskar útsetingar kingosálmi KONSERT Eirikur Lindenskov Í morgin, sunnudagin, kl 20 hava »Teir tríggir kingo- menninir og Eivør« konsert í Mentunarhúsinum í Fuglafirði. Teir tríggir kingomenn- inir eru Hans J. Hansen, Petur J. Eliassen og Niels Midjord, og tað sermerkta við teirra framførslu hesa- ferð er, at teir hava bert ein sálm á skránni, nevniliga morgunsálmin »Jeg står nu op i Herrens navn« eftir norska prestinum, Samuel Olsen Bruun. Fýra tey síðstu versini av hesum sálminum vóru nógv nýtt í Føroyum sum sjósálmur, tað finnast heili 18 ymiskar upptekningar frá átta ymiskum bygdum, og eru hesi løgini ógvuliga ymisk, bæði í dámi, rútmu og longd. Kingomenninir syngja 12 av hesum løgunum, so á konsertini fæst hylling á, hvussu fjølbroyttur kongo- sangurin í Føroyum veru- liga var. Eivør er Eivør Pálsdóttir, og henni nýtist kanska ikki serliga umtalu, soleiðis sum hon hevur gjørt vart við seg bæði sum forsang- ari hjá Prix Føroyar vinn- aranum, Clickhaze, við bólki sínum Ivory og sum kingosangari. Á konsertini fer Eivør at syngja egin løg við gittar- fylgispæli, eisini fara øll fýra at syngja saman. Úr Tjørnuvík eru seks upptekningar av áður nevnda sálmi. Fyri at geva eina hylling av, hvussu sálmasangurin í Tjørnu- víkar kirkju kann hava ljóð- að, syngja øll fýra millum annað hvør sína av hesum upptekningumsaman og samstundis. Tríggir Kingomenn og Eivør Tann nógv umrøddi bakmaðurin í stóra narkomálinum varð av Eystara landsrætti dømdur 3 ára fongsulsrevsing. Dómurin í Føroya rætti varð í høvuðs- heitum staðfestur, men smá frávik vórðu gjørd í mongdunum. Talan er um harðastu revsingina av sínum slag í Føroyum NARKOMÀLIÐ Heri á Rógvi Kl. 8. 45 fríggjamorgunin kunngjørdu teir tríggir landsrættardómararnir, Knud Knudsen, Kaspar Linkis og Sanne Kolmos, dómin fyri tann 36 ára gamla, ið verður mettur av vera tann høvuðsákærdi í tí stóra narkomálinm. Dóm- urin gjørdist 3 ár. Hetta eru tveir mánaðir meira enn tann 36 ára gamli fekk í Føroya rætti. Revsingin liggur millum krøvini frá verjanum og ákæranum, sum kravdu ávíkavíst 20 mánaðir 45 mánaðir. Tað var tann 36 ára gamli, ið valdi kæra dómin fyri Eystara landsrætti. Síð- ani hevur ákæruvaldið aftur kært til Eystara landsrætt fyri nøkur punkt í dóminum í Føroya rætti. Sjálv ákær- an, ið dómurin frá Føroya rætti er grundaður á, er í 33 punktum. Tað vóru tó ikki øll punktini, ið vórðu kærd til landsrættin. Tann 36 ára gamli kravdi frídøming í nøkrum punktum, og hann kravdi í fleiri førum linari revsing. í flestu førum stað- festi Eystari landsrættur dómin hjá Føroya rætti. Mongdir eru tó eitt sindur størri, og hetta hevur mest- ur merkt dómin, soleiðis at talan gjørdist um økta revs- ing. Munurin á báðum dóm- unum eru mongdirnar. Í Føroya rætti varð dømt fyri innsmugling av 2 kg av hassji, harumframt sølu av 10,74 kg afturat, viðvirkan til innsmugling av 54 koka- in og sølu av 60 g og sølu av 25 g amfetamin og roynd at útvega sær 10 g haraftur- at. Í dóminum frá Eystara landsrætti stendur soleiðis at lesa: »Mongdin av euforise- rende (dusandi) evnum, sum tann ákærdi er dømdur eftir, eru umleið 14 kg av hassj, umleið 133 g av kokain og 55 g amfet- amin.« Bæði í Føroya rætti og í landsrættinum varð dentur lagdur á, at somu mongdir kunnu koma fyri í fleiri før- um. Samanumtikið ber til at siga, at Eystari landsrættur hevur í sínum dómi tikið munandi størri nøgdir við. Talan kann eisini vera um ymsar samaleggingar. Í tílíkum málum verður harðasti straffurin vanliga givin fyri innsmugling. Tann 36 ára gamli skal gjalda 550.000 kr. fyri sína inntøku av rúsevnasøluni. Hetta tal var 650.000 í Før- oya rætti. Í dóminum frá Eystara landsrætti stendur at lesa, at ein stór óvissa valdar um prís, og tí verður ein mett upphædd løgd hald á. Afturat teimu 550.000 túsund krónum skyldar tann 36 ára gamli sakar- málskostnaðin fyri bæði rættargongdina í Føroya rætti og Eystara landsrætti. í Føroya rætti gjørdist kostnaðurin fyri rættarmál- ið 140.000 kr., umframt Mvg. Tað hevur tó ikki eydnast løgreglu ella ákæruvaldið at funnið nakrar pengar hjá tí 36 ára gamla. Tað verður sostatt staturin, sum kemur at gjalda kostnaðin fyri tann 36 ára gamla, til hann aftur fær fatur á peningi ella løgreglan finnur pen- ing hjá honum. Hin 36 ára gamli fer væntandi til Danmarkar at sita. Umstøður eru ikki til at sita so leingi í Føroyum, og tí fer tann 36 ára gamli mest sannlíkt til Danmark- ar. Hann verður verandi varðhaldsfongslaður til sjálv revsingin byrjar. Hann hevur sitið varðhalds- fongslaður síðani 17. janu- ar í ár. Frá 17, januar til 25. apríl hevur hann sitið av- byrgdir (isolatiónsfongsl- aður). Hetta kemur mest sannlíkt honum til góðar, tí revsingin í Danmark verður niðursett við einum degi fyri hvørjar tríggar, ið ein situr varðhaldsfongslaður. Tað merkirs sostatt, at tann 36 ára gamli sleppur undan umleið einum mánaði handan rimar. Savnandi leiklut Ein munur á dóminum í Føroya rætti og honum í Eystara landrætti er tann, at Eystari landsrættur gevur ákæruvaldinum viðhald í, at tann 36 ára gamli hevur spælt ein stóran og mið- savnandi leiklut í smugl- ingini og søluni av rúsevn- um í Føroyum. Soljóðandi stendur at lesa í dóminum: »Der lægges ved strafud- målingen tillige vægt på sagens omfattende karak- ter, både i tidsmæssige ud- strækning og med hensyn til mængden af euforiseren- de stoffer. Fer lægges end- videre vægt på, at det efter bevisførelsen, herunder de foretagne aflytninger, kan lægges til grund, at tiltalte har indtaget en meget cen- tral og overordnet rolle både med hensyn til at skaffe stofferne til Færøer- ne og med hensyn til distri- bution og videresalg til Færøerne.« Væl nøgd Dorthe Møller Andersen, ið hevur verið ákæri í málin- um, sigur, at hon er væl nøgd við dómin. Hon sigur, at arbeiðið hevur verið sera umfatandi, og hetta hevur kravt nógva tíð og orku frá ákærumyndugleikanum og løgregluni. Málið er nógv tað størsta málið av sínum slag í Før- oyum. Enn eru persónar eftir, sum skulu fyri rættin í sambandi við stóra atsókn- ina móti rúsevnamarknað- inum í Føroyum, ið løgregl- an gjørdi alment kenda í januar eftir drúgvar og um- fatandi kanningar. Tað eydnaðist ikki at fáa eina viðmerking frá tí 36 ára gamla manninum. Nógv umrødda Vísinda siðsemis- nevndin hevur nú havt sín fyrsta fund. Greitt er, at Høgni Djurhuus heldur fram sum formaður SIÐSEMISNEVNDIN Heri á Rógvi Vísinda Siðsemisnevnd- in hevði hósdagin sín fyrsta fund. Teir sjey limirnir hittust fyri fyrstu ferð síðani nevnd- in varð skipað av nýggj- um. Á fyrsta fundinum skipaði nevndin seg við Høgna Djurhuus sum formanni. Tað er sostatt verandi formaður, ið heldur fram í sessinum. Siðsemisnevndin hev- ur rættiliga verið í and- glettinum, síðani Bill Justinussen sum nýggjur landsstýrismaður valdi nýggj umboð í nevnd- ina. Nevndarvalið hevur verið á ovasta politiska stigið og vent, tí ivi er sáddur um tey fólk, ið Bill Justinussen hevur valt í nevndini. Eisini á tingi hava atfinningarn- ar verið nógvar móti teimum, ið Bill Justin- ussen hevur valt í nevndina. Tað er Læknafelagið og landsstýrismaðurin í heilsumálum, ið velja limirnar í nevndina. Teir tríggir nevndar- limirnir, sum Læknafel- agið valdi í nevndina, eru Høgni Djurhuus, Annika Olsen og Eliesar Olsen, sum øll eru lækn- ar. Hinir fýra nevndar- limirnir eru: Anne-Lene Olofson, lektari úr Klaksvík, Eydna Háberg, sjúkra- systir úr Havn, Dánjal á Dul Jacobsen, fyristøðu- maður úr Havn og Jens Vang, løgfrøðingur úr Havn. Siðsemisnevndin havt fyrsta fundin Narkomálið: Trý ára fongsulsrevsing Dorthe Møller Andersen, ákæri, letur væl at dóminum hjá Eystara landsrætti Tann høvuðsákærdi í narkomálinum varð dømdur 3 ára fongsulsrevsing fyri samskipan, sølu og viðvirkan til smugling av rúsevnum. Hann fær mestur eitt ára rabat fyri tíðina, hann var arbyrgdur Siðsemisnevndin hevði sín fyrsta fund eftir umskipanina hósdagin. Formaðurin í nevndini verður tann sami sum áður. Mynd: Jens Kristian Vang. C M Y K 7 6