hósdagur 25. oktober 1984síða 7

Nr. 125 — 25. oktober 1984 Ferdsludråp — ferðsluvanlukka Seinastu tíðina eru hend- ar nógvar ferðsluvanlukk- ur. Hesar vanlukkur hava í fleiri forum kravt manna- lív. Vit hava hoyrt og lisið um hesar í útvarpi, sjón- varpi og blødunum. Mun- ur er tå å, hvussu hesi tidindi eru framborin. I flestu førum verður varis- liga sagt frá. Aðrastaðni, og her verður serliga hugsað um Sosialin og 14 Sept., fylgir ein álvarslig ákæra vid fråsøgnini. A- kæra um manndráp. Tað, eg hugsi um, er orðið ferð- sludråp, og vendingin „dripin i feråsluni«. Hver er dripin? Hvør hevur dripið? Í greinastubbanum í Sosialinum nr. 118, ið verður nevndur »Aftur eitt ferðsludráp= stendur: Poltiið upplýsir, at frá- boðanin um vanlukkuna kom kl. 02.11«. Hesin málburður er á góðari leið. Um orðið ferðsludráp skal nýtast, átti at staðið: Poli- tiið upplýsir, at fráboðan- in um drápið kom kl. 02.11«. Hetta gevur eina heilt aðra meining. Nýtið tí heldur orðið >ferðslu- vanlukka«. At tad so at siga bert er Sosialurin, ið nýtir orðið ferðsludráp tykist heldur legið. Svenning Tausen hevur í longri tíð skrivað frálíkar málteigar í blaðið. Ein teirra hevur heitið „Deyður í ferðsluni — dripin?«. Um so er, at blaðið ikki eigur bókina Orð um orð, sendi eg eitt kopi av hesum teigi, og heiti vinarliga á tykkum um at prenta hana saman við hesum fáu orðum. lesari 54 Deyður í ferðsluni — dripin? it fólk tala um ferðsludráp. og at Onkuntið hoyra y fólk eru dripin í ferðsluni Hetta navnorðið, feråsludråp, er hava vit hoyrt tað sagt og sæð tað skrivað nú í væntadu, at álvum: men so tykist ikki at vera nøkur år. Nogv hvørva av sær S) Navnordid dråp og sagnorðið at drep saman: grindadráp nytt hetta orðið fór í at drepa grind Ferðsla á vegunum I Feroyum er so ung, og eiga vit at bera saman málbrú málbrúk um annað, sum vit eru von við - 9 Hvussu siga vit um vanlukkur á sjónum Vit siga. at menn doyðu á sjónum. so fóru. Soleiðis hevur verið sagt: ein sló út. ein varð ásigldur, ein allir doyðu teir á sjónum doyðu á sjónum. doyði av krigsávum - Í einum blaði stóð soleiðis skrivað: Lutfalsliga liggja Føroyingar a odda. tá ið talan er um dripin fólk í ferðsluni Hugsa vit um sjógvin og siga soleið una. so høvdu vit ikki ivast, devå í ferðsluni At siga dripin I feråsluni, man vera tað danska, bt i trafikken, og sum verður umsett til dripin; ferðsluni dræ men á føroyskum máli eitur tað deyður í Fyrr søgdu fólk. og onkur sigur soleiðis men sagt orð. to a standa k um ferðslu við hvussu teir Allir breðurnir is um ferðsl- enn, at H.H PP tapt Hetta málbrúkið fyri donskum er stevndur fyri mu YKIS málbrúki: H.!1 inndrap t at hvørva fyri morðið á P. P. (mordet pá P.P Latuin dráp og dripin i ferðs skriva okkum hvørki siga ella SKrIVa juni og de Javnaðarflokkurin kann har aðrir svíkja Skjótt fer tíðin, nú skulu vit aftur kjósa okkum fólk at umboða okkum á tingi. Javnaðarflokkurin bjóðar seg eisini fram hesaferð til val. Tað er sum umboð og valevni fyri henda flokk, at eg eftir bestu sannfør- ing fari at vísa á, at tað er mangt, ið talar fyri, at javnaðarflokkurin hevur hin frægast hóskiliga poli- tikkin fyri okkara bygda- og oyggjasamfelag. Eg haldi tað eisini vera vert at vísa á, at borgar- ligi politikkurin, sum varð útstungin fyri fýra árum síðani — ikki rakk tað mát, sum hann varð sagdur at gera, og tað so langt í frá. Tað er sjón fyri søgn. Sitandi samgonga hevur alla somlu tíðina gjørt metingar av ti poli- tikki, sum tå varð rikin. Roynt verdur at leggja skuldina fyri miseydnada borgarliga politikkin á undanfarnu | samgongu. Hetta mátti verið nóg so neyðarsligt. Tað er soleiðis, at tá ið vit skulu gera politiskar metingar, so má alt síggjast og viðgerast út frá teimum fyritreytum og teimum umsteðum, sum eru og taka seg upp í lond- um umkring okkum. Hetta má hava stórt árin á okkara samfelag. Seinast í sjeytiárunum gjerdi álvar- som kreppa vart við seg allastaðni. Eisini her hjá okkum rakti henda kreppa meint, serstakliga høv- udsvinnu okkara. Fyri at koma igjøgnum hesa kreppu, so mátti undanfarna samgonga seta í verk búskaparlig til- tøk.. Við hesum tiltøkum varð eins og lagt eitt nýtt steði undir fiskivinnuna, so hon aftur kundi menn- ast. Okkara samfelag er soleiðis háttað, at tað má alla tíðina lóggevast og fylgjast við tí útviklingi, sum er innan fiskivinnu- na. Hetta hevur sitandi samgonga ikki gjort. Skulu vit umreða poli- tikkin hjá sitandi sam- gongu, so má alt síggjast og viðgerast útfrá tí, at vit hava havt bestu og størstu samfelagsligu inn- tøku i Føroya søgu. Vit hava sett met bæði i útflutningsvirði og nøgd av fiskavørum. Vit hava vid ødrum orð- um havt størstu gullår i søguni, so væl skuldi staðið til á øllum økjum. Men stødan er so synd- arlig, at vit uppliva just tað øvugta. — Skuldin er alsamt vaksandi, sum so gevur útslag í einari sam- felagskreppu, sum stutt síðan varð vidgjørd í ting- inum. Tá ið løgmansrødan var til viðgerðar varð reypað um góða og positiva figg)- arsteðu. Bert fáar dagar aftaná varð kunngjert fyri al- menninginum, at foroyska samfelagið var í kreppu. Landsstýrismaður fólka- floksins segði:>Man má nokk siga at føroyiska samfelagið er í kreppu!< Landsstýrismaður sam- bandsfloksins segði: >Hini best rikni flakavirkini eru ikki før fyri at gjalda hverjum sítt, og skipini hava einki at standa av Tað er mangt ið bendir á, at politikkurin hevur ikki fylgt við ti utviklingi, sum hevur verið innan høvuåsvinnuna Men vandamálini verða skugv- aði út í framtíðina til eftir- komararnar — Til tess at finna skilagóðar loysnir á hes- um trupulleikum má svarið verða gíivið:Ein sterkan javnaðarflokk á ting. Gott val. Avreidingarprisir byggja á fullgott grundarlag Feroya Fiskimannafelag hevur sent kæru yvir av- reiðingarprísirnar, sum nevndin fyri Ráfiska- grunnin hevur ásett fyri tíðarskeiðið 1. oktober 1984 til 31. januar 1985. Í viðgerðini í kæru- nevndini hava hesir limir tikið lut: Frits Olsen, skipari, Árni Absalonsen, grannskoðari, Sofus Ol- sen, cand. polit., Carl Vil- helm Weihe, statsaut. grannskodari og Klaus Hermann, almannastjóri (formaður). Kærunevndin hevur havt fundir við formannin í nevndini fyri Ráfiska- grunnin og við umboð fyri Føroya Fiskimannafelag. Sambært $7.2. stk, í logtingslóg nr. 15 frá 5. mai 1975 um råfiska- grunn, sum broytt við logtingslóg nr. 73 frá 18. juli 1983, ger kærunevnd- in bindandi av, um priså- setingin byggir å fullgott grundarlag, og um so er ikki, hevur nevndin fyri Råfiskagrunnin skyldu at taka nýggja avgerð. Kæran er í tveimum pørtum. Annar snýr seg um prísirnar og tá serliga um upsaprísin. Hin part- urin snýr seg um, at stoddarmarkið fyri upsa er broytt frá 55 cm til 60 cm. Fiskimannafelagið førir fram, at útlit eru nú fyri sølu av fimmpunds toska- biokki til U.S.A, og at útlit eisini er fyri. at nýggj framleiðsla, sum kallast „deep-skinned< upsi, kann seljast i U.S.A. fyri góðan pris. Haraftrat kemur, at prísirnir á vanligum upsa- úrdráttum eru hækkandi, og at sama er galdandi fyri saltfisk og brosmu. Eftir hesum heldur Fiskimannafelagið, at grundarlag hevur ikki ver- ið fyri lækkingini í avreið- ingarprísinum. Nevndin fyri Ráfiska- grunnin hevur tikið tey betru søluutlitini fyri fimmpunds toskablokk og hækkaðu prisirnar av upsa við i útrokningar- grundarlagnum. Nevndin fyri Ráfiskagrunnin held- ur. at stór óvissa enn er viðvíkjandi selu av „deep-skinned< upsa, og at tað tí ikki enn ber til at taka slíka framleiðslu við í útrokningargrundarlagn- um. Við teimum ásettu prísunum og óbroyttu við- urskiftunum verður at kalla einki nýtt av tiltaks- grunninum hjá Ráfiska- grunninum. Ymiskir prísir eru fyri upsa 1 og upsa 2, og hevur upsi 1 verið upsi yvir 55 cm, og upsi 2 verið upsi millum 45 og 55 cm. Nú er hetta broytt soleiðis, at upsi 1 er upsi yvir 60 cm, og upsi 2 er upsi millum 45 og 60 cm. Fiskimannafelagið held- ur, at stovnsverndartiltøk bert skulu kunna setast i verk av nevndini fyri Ráfiskagrunnin, um landsstýrið ynskir tað, og at meguligar sterri tilvirk- ingarútreiðslur fyri upsa millum 55 og 60 cm ikki geva grundarlag fyri hesi broyting. Nevndin fyri Ráfiska- grunnin ferir fram, at ups- in í ár er væl smærri enn undanfarin ár, og hetta hevur við sær sterri til- virkingarútreiðslur. So- muleiðis verður fert fram, at tað sambært fiskifrød- ingar ikki er forsvarligt at uppfiska tann stóra 1980- árgangin av upsa, áðrenn hann hevur nátt eina með- alstødd uppá umleið 65-70 cm. Kærunevndin er samd vid nevndini fyri Råfiska- grunnin i, at utlitini fyri sølu av »deep-skinned« upsa eru ov óviss til, at tey kunnu nýtast sum útrokningargrundarlag. Kærinevndin heldur, at nevndin fyri Ráfiska- grunnin ikki tørvar áheit- an frá landsstýrinum fyri at nýta heimildina í $4,3. stk, í lógini um Ráfiska- grunn (sum broytt við lóg frá 18. juli 1983) til at áseta prísir við ti endamåli at varðveita fiskastovnar. Kærunevndin tekur ann- ars undir við, at grundar- lag hevur verið fyri broyt- ingini av steddarmarki- num. Kærunevndin tekur tí ta avgerð, at avreiðingar- prísirnir fyri tíðarskeiðið 1. oktober 1984 til 31. januar 1985 byggja á full- gott grundarlag. Tórshavn, 12. okt. 1984. Kærunevndin fyri Ráfiskagrunnin Kiaus Herman formaður