leygardagur 12. oktober 2002síða 6

10 Nr. 196 - 12. oktober 2002 Nr. 196 - 12. oktober 2002 11 Bólturin liggur nú í Fíggjarnevndini Eftir røður og við- merkingar í nærum eitt samdøgur er løg- tingið liðugt við 1. viðgerð av fíggjarlóg- aruppskotinum fyri 2003. Eftir 1. viðgerð er greitt, at arbeiðið í Fíggjarnevndini verð- ur sera umfatandi, og fyri fyrstu ferð síðan kreppuna miðskeiðis í nítiárunum verður neyðugt aftur av álv- ara at at hava spari- knívin á lofti, skal málið um yvirskot á fíggjarlógini haldast, samtíðis sum skatta- lætti skal veitast fyri 50 milliónir krónur, sigur formaðurin í Fíggjarnevndini, Óli Breckmann FÍGGJARLÓG Jón Brian Hvidtfeldt Seint hóskvøldið komu tinglimir á mál við 1.viðgerð av uppskotinum til fíggjarlóg fyri 2003. Fíggjarlógaruppskotið er nú beint í Fíggjarnevndina, og har verður tað liggjandi til einaferð í desember, tá uppskotið kemur aftur í Løgtingið til 2.viðgerð. - Fíggjarlógin fyri 2003 er at meta sum sveinastykki hjá samgonguni, og allir samgonguflokkar mugu tí gera sær greitt, at verður ikki táttað í longu nú, með- an samgonguskeiðið enn er ungt, so verður sera trupult, fyri ikki at siga ógjørligt, at koma aftur í aftur seinni, sigur formaðurin í Fíggjar- nevndini, Óli Breckmann. Hann vísir á, at nógv arb- eiði liggur fyri framman, skal roknistykkið ganga upp, so tey bæði høvuðs- málini hjá samgonguni - eitt vaksandi yvirskot á fíggjarlógini, og eitt link- andi skattatrýst, kunnu røkkast. Óli Breckmann vísir enn einaferð á, at fíggjarlógar- uppskotið, sum varð lagt fram fyri góðari hálvari aðrari viku síðan, bara hev- ur eitt yvirskot upp á tvær milliónir krónur, tá avdrátt- irnir eru goldnir. Og síðan tá hava tinglimir, bæði í samgongu og andstøðu, víst á nógvar útreiðslur, sum ikki eru tiknar við í fíggjarlógaruppskotið. Hetta hendir, samtíðis sum almennu útreiðslurnar eru øktar nógv, sammett við í ár. Formaðurin í Fíggjar- nevndini segði í síni sein- astu viðmerking av tingsins røðarapalli hóskvøldið, at neyðugt verður at gera stór- ar og umfatandi broytingar í fíggjarlógaruppskotinum, og nógvar stórar avgerðir skulu takast komandi vik- urnar. Hann vísti á, at nógv av pengunum, sum eru nevndir í ymsu postunum í fíggjarlógaruppskotinum fyri næsta ár, er ikki komið út í samfelagið enn. Óli Breckmann sigur, at við hesum sipaði hann til, at skal roknistykkið ganga upp, so mugu landsstýris- fólkini ásanna, at neyðugt verður at skera burtur part- ar av teimum játtanum, sum í dag standa á prenti í fíggj- arlógaruppskotinum fyri 2003. Sparingar skulu finnast Fíggjarlógaruppskotið skal komandi dagarnar viðger- ast í Fíggjarnevndini, men eisini verða hinar løgtings- nevndinar tiknar við í arb- eiðið. Eisini er vanlig mannagongd, at limirnir í fíggjarnevndini seta seg niður at kanna hvør sítt málsøki, og í hesum sam- bandi verður dentur lagdur á, at teir ymsu limirnir ikki kanna málsøki hjá sínum egna partamanni í lands- stýrinum, men í staðin málsøkið hjá einum lands- stýrismanni úr øðrum sam- gonguflokki. Óli Breck- mann sigur, at av tí at tað er samgongan, sum hevur smíðað fíggjarlógarupp- skotið, so er tað eisini fyrst og fremst ábyrgdin hjá samgonguni at finna tær sparingar, sum skulu ger- ast. Hann vónar tó, at and- støðan vil taka lut í hesum arbeiði. - Hetta er fyrstu ferð síð- an kreppuárini tíðliga í níti- árunum, at spariknívurin av álvara skal havast á lofti. Men tað er neyðugt at skerja útreiðslurnar mun- andi, skal fíggjarlógin hanga saman, serliga tá havt verður í huga, at yvir- skotið er alt ov lítið, og tí lættliga kann venda til eitt undirskot, kemur okkurt óvart á, sigur Óli Breck- mann. Hóast tinglimir hava víst á nógvar íløgur, sum ikki eru við í fíggjarlógarupp- skotinum fyri næsta ár, so heldur formaðurin í Fíggj- arnevndini, at íløguloftið upp á 260 milliónir krónur skal haldast. Hann vísir samtíðis á, almennu rakstr- arútreiðslurnar eru alt ov høgar, og tí verður neyðugt at skera av útreiðslusíðini, so ella so. Fíggjarnevndin fer nú at heita á tær ymsu nevndirnar í Løgtinginum um at við- gera sítt øki av fíggjarlóg- aruppskotinum. Hetta arb- eiði fer væntandi at taka umleið tvær vikur, og úrs- litið verður síðan savnað í Fíggjarnevndini. Uppskotið til fíggjarlóg fyri 2003 kemur vanliga til 2.viðgerð fyrst í desember mánað. Anne Grethe Mikkelsen, læknastjóri: Landssjúkrahúsið noyðist at spara - Vit hava biðið kommunulæknarnar hava støðuna á Landssjúkrahúsinum í huga, áðrenn teir leggja sjúklingar inn, og hava eisini gjørt teimum greitt, at sjúklingarnir verða útskrivaðir skjótari enn higartil. Tað sigur Anne Grethe Mikkel- sen, læknastjóri, sum ásannar, at nýggjasta sparitiltakið á Lands- sjúkrahúsinum fer at merkja longri bíði- røðir, har tað ikki er átrokandi at fáa við- gerð. HEILSUVERK Jón Brian Hvidtfeldt Landssjúkrahúsið hevur brúkt millum seks og sjey milliónir krónur ov nógv higartil í ár, og verður einki gjørt, kemur meirnýtslan, tá árið er av, upp í níggju milliónir krónur. Hesi turru tøl hava fingið leiðsluna á Landssjúkrahúsinum at trýsta á sparibremsuna, so meirnýtslan í hvussu so er kann halda sær niðan fyri sjey milliónir. Uppskriftin er færri seingjarpláss og minni yvirtíð. Í hesum sambandi hevur Anne Grethe Mikkelsen, læknastjóri, í brævi heitt á kommunulæknarnar um at halda aftur við innlegging- unum, har tað ikki er átrok- andi. Og samtíðis hevur læknastjórin gjørt komm- unulæknunum greitt, at sjúklingarnir mugu vænta at verða útskrivaðir aftur skjótari enn higartil. - Tað einasta vit vilja við brævinum er at heita á kommunulæknarnar um at hava støðuna á landssjúkra- húsinum í huga, áðrenn teir skriva innleggingarseðilin, sigur Anne Grethe Mikkel- sen. Hon leggur dent á, at læknar mugu ikki aftra seg við at senda fólk á Lands- sjúkrahúsið, har tað er bráðneyðugt, men at bræv- ið heldur er ein áheitan á teir um at bíða við at senda fólk á sjúkrahúsið, har við- gerðin ikki er so átrokandi. Longri bíðirøðir Læknastjórin ásannar, at nýggjasta sparitiltakið fer at merkja, at bíðilistarnir til tær minni átrokandi við- gerðirnar gerast longri. - Tað er greitt, at tá vit skerja seingjatalið, bæði á medicinska- og røktarøki- num, við tilsamans 10 sengrum, umframt at yvir- tíð verður spard burtur, so fer tað at merkjast, sigur Anne Grethe Mikkelsen. Hon vísir tó á, at ein liður í sparingunum er at fáa fleiri sjúklingar gjøgnum »syst- emið« upp á styttri tíð. Læknastjórin sigur, at í flesu grannalondum okkara verður arbeitt við at stytta tíðina, sjúklingarnir liggja á sjúkrahúsinum, og hesar broytingar er eisini neyðugt at fremja á Landssjúkra- húsinum. Hon vísir á, at leiðslan á landssjúkrahúsi- num í eina tíð hevur arbeitt við at umleggja fleiri við- gerðir, fyri á tann hátt at stytta innleggingartíðina, og eisini at fáa so nógvar viðgerðir framdar á tann hátt, at sjúklingurin møtir til viðgerð um morgunin og sleppur heim aftur sama dag. Anne Grethe Mikkel- sen leggur afturat, at spari- tiltøkini, sum nú verða sett í verk á Landssjúkrahúsi- num, í fyrstu atløgu bara eru galdandi í ár, men at hetta er ein gongd, sum kann væntast at fara at halda fram, og er í tráð við tær umleggingar, sum skulu gerast á Landssjúkrahúsi- num. Men verandi støða, har leiðslan skal royna at halda játtanina, tað ið eftir er av árinum, ger, at bíðilistarnir til minni átrokandi viðgerð- ir verða longri. Læknastjór- in dugir tó ikki at meta um, hvussu nógv bíðitíðin til at fáa viðgerð á Landssjúkra- húsinum fer at økjast. Útskrivast skjótari Í brævinum, sum Anne Grethe Mikkelsen hevur sent øllum kommunulækn- um, biður hon kommunu- læknarnar vísa forstáilsi fyri at sjúklingarnir verða sendir heim aftur skjótari enn higartil. - Hóast vit miða ímóti at stytta um innleggingartíð- ina, so verður tað framvegis fagliga metingin hjá lækna og sjúkrasystrum, sum verður avgerandi fyri, nær sjúklingar verða sendir heim, kann læknastjórin veita vissu fyri. Hon metir tí ikki, at læknar og sjúkra- systrar kunnu kom í eina tvístøðu, har trupult kann vera at sameina yvirordn- aða spariætlanina hjá leiðsluni við tey atlit til sjúklingin, sum eiga at tak- ast. Tað sama kann gera seg galdandi fyri kommunu- læknarnar, sum nú skulu til at hugsa seg um tvær ferðir, áðrenn teir skriva innlegg- ingarseðilin til sínar sjúk- lingar. - Læknarnir vita, at tá tað er átrokandi, so skulu teir sjálvsagt senda sínar sjúk- lingar á Landssjúkrahúsið. Sparitiltøkini fevna um við- gerðir, sum ikki eru átrok- andi, og har heita vit á læknarnar um at hava trongu, fíggjarligu støðuna á Landssjúkrahúsinum í huga, sigur Anne Grethe Mikkelsen. Hon ásannar, at gongdin á Landssjúkra- húsinum kann økja um arb- eiðið aðrastaðni í heilsu- verkinum, millum annað í Heimarøktini. Í hesum sambandi hevur leiðslan á Landssjúkrahúsi- num havt fund við Heima- røktina. Jákup Foldbo, leið- ari av Heimarøktini, metir, at sparitiltøkini á Lands- sjúkrahúsinum fara at økja um arbeiðsbyrðuna innan Heimarøktina. Hann vísir á, at talan bæði verður um økta arbeiðsbyrðu hjá heimahjálpini og heima- sjúkrasystrum, verður tíðin, fólk sleppa at liggja á sjúkrahúsi, stytt. - Tað er eingin meining í, bara at senda rokningina víðari til Heimarøktina, og tí hava vit eisini havt fund við leiðsluna á Lands- sjúkrahúsinum, fyri at finna eina skilagóða loysn, sum báðir partar kunnu liva við, sigur Jákup Foldbo. Hann sigur, at enn er spari- ætlanin hjá Landssjúkra- húsinum so nýggj, at hann dugir illa at meta um, hvønn týdning tað fer at hava fyri Heimarøktina. Hann vísir tó á, at gongdin innan heilsuverkið er, at innleggingartíðin á sjúkra- húsi verður stytt, meðan meira og meiria verður flutt yvir á heimarøktina. - Tað er greitt, at tað má vera forsvarligt mótvegis sjúklingunum, og harum- framt má tað vera samfel- agsliga bíligari, sigur Jákup Foldbo og leggur afturat, at í síðsta enda snýr tað seg um at definera nakrar arb- eiðsuppgávur millum sjúkrahúsverkið og Heima- røktina, og síðan mugu pengar fylgja við. - Bólturin liggur nú í Fíggj- arnevndini, og tað verður okkara uppgáva at fáa fíggj- arlógaruppskotið at hanga saman, og at fremja tær sparingar, sum eru neyðugar, sigur Óli Breckmann, for- maður í Fíggjarnevndini. Sunnudagin verður konfirmatión í Svínoyar kirkju fyri fyrstu ferð í 71 ár. Tað verður Heri Joensen, prestur sum fer at hava konfirmatión- ina. Tveir konfirm- antar verða sunnu- dagin, og tað er lagt upp til stóran dag í oynni KONFIRMATIÓN Solby A. Eliasen Tað sigst, at tað eru 71 ár síðani, at konfirmatión seinast var í Svínoyar kirkju. Men nú verður tað so aftur í morgin. Tveir konfirmantar verða og Heri Joensen verður prestur. Hann sigur, at tað hevur verið vanligt at svínoyar konfirmantar eru vorðnir fermdir á Viðareiði, tí Svínoy hoyrir undir Norð- oyaeystara prestagjald. Eisini eru fleiri svínoyar- børn vorðin fermd í Klaks- vík. Men tað verða hesir báðir dreingirnir so ikki. Elsa Funding er prestur á Viðareiði, men tað verður sum sagt Heri Joensen, prestur í Suðurstreymoyar- vestara prestagjaldi, sum fer at hava konfirmatiónina í Svínoy sunnudagin. Hann er føddur og upp- vaksin í Svínoy, men flutti av oynni longu sum 13 ára gamal til Havnar at ganga í realskúla. Men hann hevur havt tætt tilknýti til oynna kortini, og hevur havt allar vanligar kirkjuhandlingar í oynni. Tað vil siga, brúðarvígslur, jarðarferðir, barnadóp og gudstænastu. Men sjálvur sigur hann, at hann hevði ikki væntað, at hann nak- rantíð fór at fáa høvi til at hava konfirmatión. – So sunnudagin havi eg havt allar vanliga kirkju- handlingar í kirkjuni í Svínoy, so tað má sigast, at tað er nakað serligt fyri meg, heldur hann. Konfirmantarnir lesa Konfirmatiónin kemur at ganga fyri seg sum ein vanlig konfirmatión ger. Men tað verður ikki nøkur drúgv løta í kirkjuni, tí tað eru bert tveir konfirmantar. Men eitt sindur øðrvísi verður tað kortini, tí mill- um annað verða tað teir, sum fara at lesa inngangs- og útgangsbønina. Haraftur at fara teir eisini at lesa onkrar av tekstunum til dagin. Ein hugsar so um, hvussu tað hevur gingið fyri seg, meðan teir hava gingið til prest. Heri greiðir frá, at hann hevur sent tilfarið til teir at lesa. Og so hava teir verið í Havn nakrar ferðir til tímar. Eisini hava dreingirnir báðir verið á konfirmantalegu á Selatrað saman við konfirmant- unum í Suðurstreymoyar- vestara prestagjaldi. Um helvtin av teimum konfirm- antunum vórðu fermd sein- asta sunnudag og restin verða so fermd um eina góða viku í Havn. Og í morgin verða so teir báðir fermdir í Svínoyar kirkju. Heri sigur eisini, at tá konfirmatión skal verða á bygd, so noyðist ein at hugsa um, at tað er á bygd. – Tað vil siga, at ein má tilpassa seg. Eg tosaði við dreingirnar í kirkjuni her hósdagin og avtalaði við teir, at vit skuldu hittast aftur fríggjadagin, men tá vóru teir á fjalli. So vit hava bara sagt, at vit hittast aftur, tá teir ikki eru á fjalli. Og tað er bara so. Okkum manglar ikki so nógv, tað er bert tað allarseinasta, sum skal fáast upp á pláss, sigur hann. – Hetta er jú »the land of maybe«, tað er sanniliga eisini galdandi í Svínoy, skemtar prestur. Hann vónar, at tað kemur eitt sindur av fólki til oynna sunnudagin. Men sum altíð so hevur veðrið nógv at siga. – Hann kemur av lands- synningi beint nú, og tað gevur nógv brim í víkini, men tá er gott á Eiðini, sigur Heri og vísir á, hvussu hent tað er við tveimum lendingum. – So tað kann ikki væntast, at tað fara at verða nakrir trupulleikar at sleppa út til oynna í morgin, sigur Heri Joensen, prestur at enda. Í heiminum hjá konfirm- antunum báðum verður stákast til stóra dagin. Kommunan hevur lagt høli til. So dagurin verður hildin í skúlanum. Rakul Guðjónsson, mamman, veit ikki at siga, um tað koma nógvir gestir, men hon hevur longu fing- ið vitjan av gestum, sum eru komnir úr Danmark. – Fleiri hava eisini boðað frá, at tey koma, men eg veit ikki, hvussu nógv koma. Men tað verður spennandi sunnudagin undir øllum umstøðum, sigur Rakul. Fyrsta konfirmatión í 71 ár Fyri fyrstu ferð í 71 ár verður konfirmatión í Svínoyar kirkju sunnudagin. Tveir konfirmantar og Heri Joensen verður prestur Mikudagin 9. oktobur skrúvaði Steinbjørn Jacobsen, borgarstjóri í Klaksvík kránan til tann seinna vatn- brunnin við Ánagjógv frá VATN Solby A. Eliasen Klaksvík: Tað at tann seinni goymslubrunnurin nú er tikin í nýtslu, hevur við sær, at goymslan við Ánagjógv nú er tvífaldað, samstundis sum tryggleikin móti vatn neyð er munandi størri, tá eitt nú drúgt turr – ella frostveður er. Og hetta er alt sóttreinsað vatn, talan er um. Ikki øll hús í Klaksvík fáa sóttreinsað vatn sum er, og bygdirnar undir Klaks- víkar Kommunu, Árna- fjørður, Norðoyri og Ánirn- ar eru eisini eftir. – Men kommunan ar- beiðir miðvíst víðari við at útvega øllum borgarunum í kommununi sóttreinsað vatn, sigur Steinbjørn Jac- obsen, borgarstjóri í Klaks- vík. Hann fegnast um at tað gongur so væl við arbeiðin- um at reinsa vatnið. Men tað er ein sera kostnaðar- mikil verkætlan, og tá borg- arstjórin hevði skrúvað kránan frá, var ein kaffi- munnur at fáa. Hesa løtuna varð spurningurin um vatn- avgjald reistur. Millum annað varð tosað um, at í øllum førum virk- ini áttu at fingið eitt mark fyri nýtslu, og um tey so fara upp um tað, so skulu tey gjalda fyri tað. Eisini vísti onkur á, at tað eru fleiri staðir í býnum at vatnslangur bert liggja og renna, og alt vatnið fer bert til spillis. Tað harmaðust bæði býar verkfrøðingurin, borgarstjórin og aðrir um. Á býráðsfundi í seinastu viku tosaði Hilmar Daniel- sen, býráðslimur um at eitt avgjald fyri vatnið bleiv sett. Alt hetta prátið hesa løtuna norðuri við Ána- gjógv var leysatos, men meiningarnar vóru nógvar og tað treyt ikki við hug- skotum til møguligar loysn- ir. Men eitt vóru øll samd um, og tað er, at tað verður oyðslað alt ov nógv við vatninum sum er. Avtala við SEV Rávatnið til reinsiverkið við Ánagjógv kemur van- liga úr tveimum støðum, úr Svartadali og við Ána- gjógv. Fyri at gagnnýta allar verandi vatngoymslur í økinum, gjørdi kommunan í 1997 avtalu við SEV um samskipan av vatntøku millum Ánagjógv og Svartadal. Meginreglan í hesi avtalu er, at SEV nýtir sum mest av vatninum til el-fram- leiðslu, samstundis sum Klaksvíkar Kommuna fær trygd fyri, at vatntørvurin í kommununi verður nøktað- ur. – Hetta er ein ógvuliga gagnlig avtala fyri Klaks- vík, sigur Steinbjørn Jacob- sen. Sambært nevndu avtalu hevur Klaksvíkar Komm- una lagt eina leiðing í mill- um SEV-goymsluna í Strandadali og rávatns- brunnarnar við Ánagjógv. Við hesi leiðing fær komm- unan vatn úr Strandadali í turr og frostveðri. Somuleiðis hevur SEV lagt eina leiðing millum Svartadal og SEV goymsl- una í Strandadali. Goymslubrunnurin er gjørdur úr betong og tekur 1800 rúmmetrar. Tískil er samlaða vatngoymslan við Ánagjógv nú 3600 rúm- metrar. Seinni vatnbrunnurin við Ánagjógv tikin í nýtslu Steinbjørn Jacobsen, borgarstjóri í Klaksvík skrúvaði vatnkrán- an frá og reinsaða vatnið fossaði inn í nýggja goymslubrunnin við Ánagjógv C M Y K 11 10