hósdagur 29. november 1984síða 10

Síða 10 Framhald av síðu 9 inger af Arbejdere og Fiskere, som er de rette Indehavere af Værkerne og saa- ledes bestemmende over disses Virk- maade. I forste Tilfælde kommer Fiskerne til at staa som de afhængige Arbejdere, der maa sælge til den Pris, der bydes Dem. Í sidste Tilfælde tager de den fulde Mar- kedspris for deres Arbejdsudbytte, kun med fradrag af de nødvendige Omkostn- inger. I første Tilfælde er Fiskerne nødt til at underholde en lang Række mellemhandl- ere, i sidste undgaar de al unødvendig Mellemhandel. Derfor ser den færøske Fiskerorganis- ation med Bekymring paa, at de Idéer, som er opstaaet dels hos >Skipafelagið Føroyar« og dels hos Fisker- og Ar- bejderorganisationerne paa Færøerne, overgives til og gennemføres af »Det for- enede Dampskibsselskab«. For Føroya Fiskimannafelag R. Rasmussen Sekretær.« Hin 23. desember fær »Føroya Social Demokrat« aftur fjarrit úr Keypmanna- havn: „Handelsminister Slebsager har offentliggjort en længere Erklæring í Anledning af hans Afslag overfor de færøske Fiskere. Erklæringen skal være et Forsvar, men er blevet noget ganske andet. Statslaan til en Køledamper kan Fær- ingerne godt faa, men kun hvis de helt eller delvis vil opgive det aarlige Stats- tilskud. Med andre Ord: De skulde om- gaaende opgive »Tjaldur« — altsaa, lade sig spille i Hænderne paa »Det forenede«. Men eftir at bræv Fiskimannafelags- ins er komið fram, reisir danski Javnað- arflokkurin málið á ríkisdegi, og skjýtur upp at lata 300 tús. kr. sum stuðul til foroysku fiskivinnuna. Tá hetta kemur fram, broytir stjórnin hugsan og leggur fram uppskot um at lata 650 tús. kr. í fiskivinnuláni til Feroyar. tíðindablaðið Sosialurin Nr. 141 — 29. november 1984 EEE Av hesum játtar so Legtingið Skipa- felagnum eitt lán uppá 20.000 kr. til út- gjaldan av »Havhestur«, sum var keypt- ur til at sigla millum Ongland og Før- oyar. Tó vóru tað ikki allir føroyingar, sum mettu tað hava so stóran týdning, um tað vóru feroyingar sjálvir, ella tað vóru aðrir, sum fluttu fiskin av landinum. T. d. skrivar FeroyaTíðindi m. a.: „Spergsmaalet om Muligheden at etablere en lennende eksport af iset fær- ask Baadfisk, er vedblivende meget akt- uelt. Efter alt hvad foreligger, synes der at være god mulighed for at faa oprettet en fast Rute mellem Færeerne og Eng- land ved „Det Forenede Dampskibs Selskab«s hjælp, men med denne mulig- hed, synes tankens ivrigste forkæmpere ikke at være synderlig tilfreds, í det man hævder, at ogsaa selve Rutesejladsen ber forbeholdes færesk Foretagsom- hed... Ísvirkið á Løgtingi Ísvirkisætlanin kostaði nógvar pengar, og tað var ógjerligt hjá »Enigheden« at fáa hesar tilvega bert við partapeningi limanna. Tí setti felagið seg í samband við Legtingið og donsku stjórnina við áheitan um at stuðla fyritekuni við lánum 0. 9. Hin 2. august 1928 hevur Legtingið fyrstu viðgerð av umsókn »Enig- heden<s. P. M. Dam greiddi tingmonn- unum frá ætlanunum, og vísti m.a. á týdningin, ið hendan fyritøkan kann koma at hava fyri landið, nú steðan í landinum var so vánalig. Víðari greiðir hann frá, at ikki bert statur og komm- una, men eisini aðrir, t.d. >Frysnings Compagniet< eru sera hugaðir í mál- inum, men metir hann, at Føroya Løg- ting eigur avgjørt eisini at vera vid, ti hetta er »ein landasak, har takast allir við, fiskarar, reiðarar og keypmenn: Ísur og agn til sluppirnar og meguleiki fyri at kunna fiska, eisini um heystið og veturin við sluppunum og annars somu vilkor sum fyri fiskararnar«. Hann mælti til, at málið fór í fíggjar- nevndina. Effersøe segði seg hava ar- beitt nógv við sakini, og metti, at her var so ómetaliga nógv at taka í »be- tragtning«, t.d. um fiskur var at fáa, hvussu hann skuldi hagreiðast, og hvussu tað fór at verða við seluni. Hann visti ikki, um tað var rætt at leggja á »kooperationsgrundarlag«, sum í fleiri forum hevur roynst væl í Danmark, men metti, at »ein forretningsmaður må til at standa å odda«. Annars vildi hann gera tad hann kundi fyri sakina. J. H. Poulsen helt ikki, at sluppirnar kundu nytast i samband vid ætlanina, men at tað fór mest at vera »install- eradir« bátar, sum komu at taka lut í hesum. Hann tók undir við tankanum, men helt tað vera betur, um virkið at byrja við varð lagt í Havn, so lá tað meira »centralt«. P. M. Dam tók aftur orðið, og takkaði teimum báðum framsegumonnunum fyri, at teir sum heild tóku undir við mál- inum. Hann vildi tryggja tingmonnum, at allar neyðugar kanningar vóru gjerd- ar, og at »Frysnings compagniet«, sum var við í ætlanini, hevði gott innlit í fesk- fiskasølu, og metti hann hetta sum reitt veldugt pluss og fyrimun«. Hann metti tad vera betur at byrja å Tvøroyri enn i Havn, ti »suduroyingar fiska 1/3 av øllum feskum fiski i Før- oyum og júst um ta tíðina, um heystið og veturin, tá feskfiskaprísirnir eru bestir, har eru flestir motorbátar og sluppir, har er sakin reist og fyrireikað bæði viðvíkjandi havnarviðurskiftum og felagsskipan. Í Havn, segði Dam, var ongin havn, eins og heldur ongin felags- skipan var at reisa hesa sak á >kooperat- ionsgrundarlagnum«. Hann upplýsti, at ætlanin var, at bátur skuldi sigla til tær ymisku bygdirnar eftir fiski, so tað hevði ikki so nógv at týða, um virkið ikki lá miðskeiðis í landinum«. Í samband við umsókn Enighedens um lán til ísvirkið, verður Raschou-Niel- sen verkfrødingur hjá »Det danske frysningskompagni< boðin at greiða tingmonnum frá hvussu hann, sum ser- freðingur innan ekið, metir møguleikar foroyinga at fara undir frysting af fiski. Hann greiðir frå, at tann háttur før- oyingar vanliga nýta at turka fiskin, er ikki so heppin, tá hugsað verður um at fáa góða vekt. Umleið 60—80% av ein- um fiski eru vatn, og tá fiskurin verður turkaður, fer vætan úr honum, og metir Raschou-Nielsen, at føroyingar á henda hátt missa um 60% av vektini árliga. Fert verður fram, at fólkið í teimum katólsku londunum eru farin at eta fesk- an fisk, men eins og prísurin og eftir- spurningurin eru góðir, so eru krevini tað eisini. Víst verður m. a., at ameriku- menn og canadiarar útflyta frystan laks fyri 4 kr. kilo. Orsakað tann hega prísin kemur laksurin bert á >luksusmarknað- in«, og tí ynskir fólkið í idnadarøkjunum kring londini í Europa at fáa tosk, kalva og onnur fiskasleg til keyps, og geva góðan prís, um fiskurin er frískur. Vanligt hevur eisini verið at lakafrysta fisk, men hetta verður heldur ikki mett sum nekur góð loysn. Fert verður fram, at serliga eingilskmenn ganga hegt uppí útsjóndina av fiskinum — hvussu eyguni, lippurnar o.s.fr. síggja út, og um skræðan er blonk. Raschou-Nielsen metir ikki, at føroyski fiskurin lúkar tey krev, ið keypararnir seta, og tí verður prísurin nógv minni enn hann kundi verið, um rætt varð farið fram. Hann vísti á, at í Barcelona góvu menn uppí 16 pesetas (1 pes.=2/2 kr.) pr. kilo av fyrsta floks fiski, og at prís- urin á feskum fiski ongantíð var farin niður um tveir pesetas — bert hann var etandi. (Framhald leygardag) Tað verður neyðugt eru opnað og góðkenning fyriliggur. Hetta vóru nekur stórmál, ast skal undir, og nær í valskeiðinum, fremjast. Tað verður al- Hevur tú áhuga fyri, at hesi mál verða loyst, so hevur Javnaðarfelagið tey skulu at prioritera Upp undir valið fyri 4 árum síðani var longu greitt, at fíggjarsteða kommunurnar var alt annað enn góð. Ikki so at skilja, at hetta er nekur beinleiðis ábreið- sla til tá fráfarandi bráð, men kommunan hevði åtikid sær ógvuliga stórar arbeiðsbyrðar, ið kostaðu hópin av peningi, samtidis sum ikki nóg mikið var gjert fyri at útvega figgjarligt grundarlag fyri Tað var tí eyðsæð, at hevuðsuppggáva távalda býráðsins var at finna fram til hverjir meguleik- ar vóru fyri at útvega eina skipaða fígging. sum kommunan var fer fyri at yvirhalda, - tá hetta var gjert, hverjir meguleikar tá vóru fyri víðari útbygg- ing á komunala økinum. Út frá millum annað eydnaðist at skipa býráð og nevndir við meiriluta av sambands- og javnað- arumboðunum í býráð- num (3 + 2 av 9). Farið var beinanvegin til verka, og gekk samarbeið- ið rættuliga væl fyrstu tíðina. Komið var eisini væl áleiðis, tá tað fór at bila við samstarvinum eins og partur av minni lutanum fór rættuliga her- ferð móti åvisum býráðs- limum. Hetta ferdi við sær, at stødgur kom i býráðs- arbeiðið, og lítið fekst av skafti eina lutfalsliga langa tíð. Men so við og við fekst hjálp frá meira at sær komna partinum av and- støduni, og var mal- setningurin um skipað figgjarviðurskifti so nekunlunda í ljósmála, so farast kundi undir at fyrireika loysnir av átrok- andi stórmálum. Eisini fleiri = minni, men to týdningarmiklar uppgáv- ur eru loystar í hesum tidarskeidi. Av stórmálum, ið eru komin undir land, eru umvæling og nutimans- gerð av gamal skúla. Her er komið somikið áleiðis, at partar av arbeiðinum eru bodnir út, meðan aðrir verða tað í næstu framtíð. Tíverri er tað so, at eingin statsstuðul fæst til hetta stóra projekt, og lands- kassin luttekur bara í lítlum parti av ti, so kommununar partur verður órímiliga stórur í hesum feri. Annað stórarbeiði, ið er á skránni, er vidkan av havnalagnum. Her er komið so langt, at vænt- ast kann, at arbeiðið verður útbóðið fyrsta dagin. Projekteringsarbeiðið er liðugt, og eftir er bara endaliga góðkenning landsverkfreðingsins. Útstykking av grund- stykkjum og arbeiði í samband við hetta er útbóðið, og farið verður til verka, so skjótt tiboðini sum eru framd, men hvat fer so eitt komandi býráð at hava at stridast við? Eitt er givið, at hesi nevndu arbeiði kosta ein hóp. og sjálvt um komm- unan ikki skal gjalda alt, so verður talan umeina låntøku uppá í minsta lagi 12 mill. kr. Og helst skuldi alt annað ikki steðgað upp av hesum, tí uppgávur eru fyri framman, sum neyð- ugt verður at loysa rættuliga skjótt t.d. barnaansingin og um- steður teirra gomlu. Eisini verður neyðugt í sterri mun enn áður og á breiðari grundarlagi at stuðla til- tøk ungdóminum at frama. Afturat hesum koam út- reiðslur í sambandi við t.d. útvegan av lendi til fyritøkur av ymiskum arbeiðsskapandi slagi. Ti verður neyðugt við einum tryggum vælfyri- reikaðum meiriluta til skipan av býráði og verður hesin meirilut helst noyddur at gera eitt sam- gonguskjal, ið greitt sig- ur, hverji hevuðsting fer- neyðugt at leggja figgjar- ætlanir í minsta lagi 4 ár fram í tíðina, eins og um- sitingin helst må umskip- ast á fleiri økjum, so at so neyvt samband sum gjørl- igt verður millum forbrúk og tað, ið avsett er á figgjaætlanini. TØKK Vági stillað upp fólk, ið eru fer fyri at greiða hesar trupulleikar og eru til reiðar at fara til verka beinan vegin. Farið tí á val og veljið jaunaðarfólk í býráðið. Andreas Petur Jacobsen Nes - Vágur til veljararnar i Vaga valdømi fyri stuðulin til flokkin og mín persónliga Við heilsan Haldor Hansen Formar til sólu til 100 m? fyri 4.000,- tif. 1 7785