leygardagur 19. januar 1985síða 16

Síða 16 Fyrrverandi evnismisnýtari: Orð og myndir Dagny Joensen Fólk lata eyguni aftur fyri misnýtslu — tí er tað so umráðandi, at familja og kenningar ikki góðtaka, at ein persónur er evnismisnýtari ella alkoholikari Birita Olsen, hevur játtað at siga segu sina fyri Sosialinum, fyri at hjálpa teimum, sum hava somu trupulleikar sum hon sjálv hevur fingið heilsu bót fyri. Á SAA stovn inum í Íslandi fekk hon viðgerð fyri trimum arum síðan. Um hvussu við gerðin fer fram og hvussu ein misnýtari virkar fyri at faa tablettir og onnur rúsandi evnir, sigur Birita Olsen frá í greinini Eg hevði riggað væl í panelinum, tá almennur fundur um hashmisnýtsl una í Feroyum varð hildin í Læraraskúlahellini á sinni. — Hóast rúsað av valium tablettum, kundi eg eldhugað gingið inn fyri at bannað hash. Ég kundi væl myndað ein hugnalig og vælmeint mamma. Hetta sigi eg bert fyri at vísa á, hvussu dupultmor- alskur ein verður, tá mis- brúk — av einum ella eðrum slag. brýtur persónleikan niður Tað er Birita Olsen, ætt- að úr Fuglafirði, sum sigur sína segu um tablettmisnýtsiu, sum hon var bundin at í fleiri ár. I dag er Birita Olsen 33 ára gomul. Hon varð búndin av valium tablett- um rættuliga tíðliga, um 25 ára aldur. Hon heldur sjálv. at tíðarskeiðið, frá hon byrjaði, til tað tók yvirhond og hon var greið yvir steðu sína, stutt, at tað lætti um møguleikarnar at fáa heilsubót. Nú hevur hon verið tablettfrí í trý ár — Tí er tað umráðandi, at fólk sum eru alkoholik- arar — óansæð um tað er hash, tablettir ella alkohol, koma nóg tíðliga í viðgerð. Tá er persónleikin kanska ikki so niðurbrot- in, og krevur ikki so langa viðgerð. — Frá eg var 27 ár og fram til um 30 ára aldur, mentist misnýtslan so mikið, at eg fyri mær sjálvari ásannaði, at tað ikki var rætt. Eg var tá so var so x rkomi at eg ltíð novddist it hava rå yðr I x 1 ør x Í € lirKi ) g IKK a sleggja eiKa Ver SEL gt, eg var eitt mennisKjansiigt vrak Hvussu fekk tu fatur i so nogvum tablettum? Tad er als eingin trupulleiki at fåa tablettir Birita flennur:— Ja, um eg var stødd i Hollywood, so hevði eg fingið fimm stjørnur upp á standandi fót. So væl dugdi eg at spæla komediu. Eg hevði allar heimsins trupulleikar at leggja fram fyri lækn- an, sum þrógy fyr hvussu sjúk og illa fyri eg var. Heldur tú, at tað var rætt av læknunum, at geva tær tablettir í so stórum mongdum? — Tað er ikki at leggja læknunum til last, at teir geva tablettir. Eg kann geva tær eitt domi: — Um ein krabbameinsjúklingur ikki vil fara á Finsen fyri at fáa viðgerð fyri sjúk- una, so vil læknin hóast alt geva honum heilivág, so hann ikki pínist. Hetta halda vit vera í lagi, tí talan er um sjúku. At verða bundin at tablett ella eðrum rúsandi evnum er minst lika so stórt brek, men her er tað sjúkling- urin sjálvur, sum noyðist at ásanna, at hann hevur brúk fyri heilsubót. Tað er ikki læknar sum hava skyldina, leggur Birita afturat. Tá tú var doyvd í Valium, var tað so ikki torfert at virka í gerandis- degnum? — Nei, hóast eg var ávirkað, so fekk eg eisini yvirskot. Eg virkaði eins væl og onnur. Var í vinnu og í fakfelagsarbeiði eisini. Øll vistu, at eg var sjúk, og te stu ikki alt tað góða tey vildu gera fyri rad P iðkenn ( luva 1 r virð Hevði tu viljað viðging- ið tað, um tey søgdu, at tu vart misbrúkari? KÁ IK A u 8834 ð heilsub kemur sær pp pråtid Bernhard rad var ein sjålvfylgja, at Birita var sjúk, øll góðtóku tað Verri var við mær. Eg var alkoholikari, sum var fremst á fótbóltsvellum og aðrastaðni, har fólk hittust í góðum lag, altíð við einum »tarvi« i hond. — Tað var eins og sjónligari at eg var mis- brúkari. Eg roykti hash og drakk, — hvert um annað. Tá kenningin var upp á tað besta, so stak eg t.d. út í kortið, hvat eg skuldi siga við arbeiðsformannin, næsta dag, tá eg kom til arbeiðis. Eg var klókasti maður í heiminum, og segði ellum kring meg, hvussu býtt tey vóru. Tá eg vaknaði um morgunin, mintist eg alt aftur, sum eg hevði hugs- að og gjert. — Tað var ræðuligt, tí tankar mínir vóru >hol í hevdið<. Eg bleiv bangin fyri, hvussu eg skuldi koma gjøgnum dagin, og hvat eg skuldi gera, fyri at gloyam tað, sum eg hevði hugsað nátt- ina fyri. - Síðan ásannaði eg, at rúsdrekka var trupulleik- in, tí tá fekk eg villar plan- ir um, hvat eg skuldi av- rika. So var betur bert at roykja hash, tí tá bleiv eg bara doyvdur. Tá gjerdi eg ongum ónáðir! — Veruleikin var tann, at eg átti eitt kilo av hashi, sum eg goymdi fyri annan mann. Undanfersl- an hjá mær var helst, at her hevði eg evnið inni, og tí ikki noyddist at leita upp brennivín. — Við brennivíninum er tað soleiðis, at tú drakk til alt var uppi. Her er lóg- gávan í Feroyum so væl Nr. 8 19. januar 1985 Birita Olsen: — Tad er umráðandi, at alkoholikarar koma til viðgerð so skjótt sum gjørligt. M.a. ti havi eg latid bladnum søgu mina, sum skal skiljast sum ein roynd at hjálpa fólki, sum eru nidurundirkomin av evnismisnytslu ella rúsdrekka innrættað, at myndugleik- arnir áseta, nær tú hevur fingið nóg mikið, og nær tú skal hava tern! Birita: — Tí er tað ikki gott, at vit hava rús- drekkalóg, sum ásetur, hvat hver skal hava. Tá fóru alkoholistar skjótari til grurda, og kundu fingið heilsubót, sum munaði. Nú gera vit tað soleiðis, at fólk í stórt áramál niðurbrótast. Tá tey eru misnýtarir stórt áramál, tekur tað so mikið longri tíð, at fáa tey á fotur aftur. — Tað er eisini nógv lættari at góðtaka, at menn eru alkoholistar, tað semir seg eins og ikki fyri kvinnur. Tí fáa kvinnur nógv skjótari viðgerð. — Eftir mínum tykki, er tað einasti fyrimunur, sum kvinnur her á landi hava, í mun til aðrastaðni, sigur Birita. Bernhard: — Eg havi mangan tosa við alkohol- istar um at roykja hash, — eitt nú teir, sum drekka barbersprit. Eingin er skjótari at fordøma hash enn hesir. Teir kundu skotið ein mann, um teir vistu, at hann roykti hash. Hetta er besta demi um dupultmoral, og hvussu menniskjað fer í tvíningar, tí tað er niðurundirkomin í misnýtslu. Birita: — So kunnu vit tosa um hash hundar og ungfólk sum drekka so nógv. — Hvat munar tað, tá landið er rokfult av øllum sløgum av tika? Birita skoytir uppi, at tey als ikki fordøma nakad slag av misbruki, og at tad er lika mikid, hvat slag av evni, id verdur nytt: Veru- leikin er tann, at fólk sum gerast misbrúkarar eru sjúk. Fáa vit tey at góð- taka tað sum eitt brek, so er meguleiki fyri at fáa heilsubót. Okkara uppgáva er at ansa okkum sjálvi, at vit ikki detta útí aftur. Upp- gáva okkara er eisini at hjálpa og stuðla teimum, sum eru alkoholistar, at tey kunnu fóta sær aftur. — Vit góðtaka rús- drekka á tann hátt, at vit ikki koma okkum upp í, um onnur drekka. — Ein- asti setningur er, at vit halda heim okkara alko- holfrítt. Vit ásanna, at vit eru alkoholikarar. Sjúkan narko- hevur við sær, at vit tola ikki tablettir, narkotika ella rúsdrekka. Tosaði við beiggjan Birita Olsen segði Martin, beiggja sínum frá tablett- unum, hon var bundin av. Tað var Martin Getu- skeggi, sum býr í Íslandi. Hann hevði verið á SAA stovni í Íslandi, har hann hevið fingið viðgerð fyri alkoholismu. — Eg tók meg saman og royndi at fara til Íslands. Eg hevði als ongar vónir um, at tað fór at hjálpa mær. — Tað var mest sum fyri at ugga Martin, tí hann hevði roynt at hjálpt mær. Um viðgerðina — Her vil eg viðmerkja, at tað er umráðandi, at fólk fáa viðgerð rættstundis. Gevur tú tær sjálvum ein tjans, so royn tað besta, sum tú ert ment. Tú bindur teg ikki til nakað. — Tað var í 1981, at Birita fór til Íslands. Hon var innlegd á SÁÁ stovn, har alkoholikarar koma, fyri at verða aveitraðir. Fyrstu 10 dagarnir