leygardagur 19. januar 1985síða 17

ú Nr. 8 — 19. januar 1985 TA i I Eins og islendingar leitadu til USA fyri at fåa vidgerd fyri alkoholismu, kunnu føroyingar nú leita sær til Island i somu ørindum. Starvsfólkið á SÁÁ stovnunum hevur tað felags við sjúklingarnar, at teir allir eru alkoholikarar, — frá læknum og til onnur starvsfólk. Felags fyri starvsfólkið er eisini, at tey hava fingið heilsubót. Føroyingar fara nú til Íslands. Ætlanin er at stovna felagsskap í Føroyum, sum seinni kann fara undir at byggja slíkan stovn her. Myndin vísir hvíldarheimið í Ølfusi í Íslandi gingu við at gerast edrúur. Tú fekk minni og minni heiliyág, sum frá- leið. — Hóast eg hevði hugsað mær, at hetta fór at verða ræðuligt, var als ikki so. Umleið 40 sjúklingar vóru á heiminum, og ell hevdu somu trupulleikar sum eg! Tað gjerdi, at eg ikki nýttist at skammast yvir brek mítt. Eg varð góðtikin sum sjúklingur. Serliga væl minnist eg, hvussu góð starvsfólkini vóru við meg. Eg kendi tryggleika. Framman- undan ræddist eg kensl- una av, at nakar lá eftir mær. Hetta er kensla sum allir alkoholikarar merkja, sum hjáárin av misnýtslu. Hetta var eg tó spard fyri, tí eg leyt alt upp í hend- urnar á starvsfólkunum, og kendi, at tey høvdu álit á mær. Tá 10 dagar vóru farnir, bleiv eg flutt á eitt slag av hvíldarheimi, — eisini innan SÁÁ felagsskapin. Nú vóru vit fleiri í felag, og tað var hugagott. Vit kendu hvenn annan og kundu stuðla og leita hjálp frá hverjum eðrum. Uppbyggingin — Her var uppgávan at byggja seg sjálvan upp aftur frá grundini. Vit lærdu at viðganga sjúk- una, og eisini at fyrigeva okkum sjálvum, alt tað vit høvdu gjørt og uppliva í tíðini, vit vóru misbrúk- arar. — Tá tú ásannar, at alt hetta var stýrt av rús- evnunum og at tú misti persónleikan burtur í rús- inum, so var tað ikki so torfert at góðtaka. — Tú verður kanska eisini var við, at tú hevur átt tín persónleika, men at tú ikki hevur torað at góðtikið hann. Kanska hevur tú altíð viljað verið ein annan enn tú ert, — kanska eitt betur menniskjað ella tílíkt? Er tað ein umbering fyri at gerast misnýtari? — Nei, tað er eingin um- bering fyri, at eitt menn- iskja gerst misnýtari. Onkur vil kanska halda, at ein fer at drekka, tí hann hevur td. fíggjarligar trupulleikar. Hann góð- tekur kanska ikki, at hann hevur fíggjarligar trupul- leikar, tí hann drekkur. — Tað er ikki skomm at vera alkoholikari, tí tað er ein sjúka, sum aðrar, sigur Birita. — Eg kann tí koma fram í ljósmála, tí eg eri alko- holikari, men eisini tí eg nú havi verið rúsfrí í trý ár. — Hetta geri eg fyri at hjálpa teimum, sum hava somu trupulleikar sum eg. Tey skulu vita, at tey ikki eru einsamell. — Ikki minst tí tað ber til at fáa heilsubót. Tí vil eg ráða fólki til, at fáa viðgerð sum skjótast. Tá Birita kom heim- aftur, eftir viðgerð á SAA stovni, visti hon, at tað fór at verða torfert at koma inn í samfelagslívið aftur. — Eg gjørdi tað til eina avbjóðing. Stutt eftir at eg var heimkomin var stór samkoma í bygdini. Hóast eg var bangin at hitta fólk aftur, fór eg avstað, setti meg miðskeiðis millum fólk, og dróg andan! Tað var ikki lætt, men eg vil siga, at tað betti væl um steðuna, at fólk vóru so fegin um, at eg hevði fingið hjálp. Ongantíð havi eg hitt fólk, sum hava verið fordemandi ella á annan hátt hava verið tverlig móti mær. Fordemingin kemur frá einum sjálvum, og ikki frá teimum, sum eru kring ein! Nú eru fleiri fólk, sum hava fingið viðgerð í Is- landi. Tey hittast reglu- liga, tosa um vanlig gerð- armál og um trupulleikar sum stinga seg upp. Hetta er partur í gerandisdegn- um hjá einum alkoholik- ara, at hann stuðlar seg til onnur, samstundis sum hann er tann, sum veitir hinum stuðul. Eisini fam- iljan kring ein alkoholik- ara krevur viðgerð. Familjan — Vit hava nú vitjað nógv fólk, sum hava okkara hjálp fyri neyðini. Eitt noyðast vit tó at ásanna. Familjan er oftast nógv sjúkari enn alkoholikarin, tí hon góðtekur, at viður- skiftini eru ótolandi. Hevði familjan sett alkoholikarnum stólin fyri hurðina. so var lættari hjá honum at góðtaka brekið, og hervið leita sær heilsu- bót. Eitt serliga gott demi er hetta: — Ein maður biður mammu sína keypa øl fyri seg. Hon svarar ikki, men letur sum einki. Hann biður hana enn einaferð, og hon svarar ikki. Tá gerst hann óður í hevdinum og sorlar tað, sum er nærindis. So fer hon at keypa øl, men verri er, at hon orsak- ar aftaná, at hon ikki gjørdi tað, áðrenn sonurin bleiv óður. — Við hesum kunnu vit vísa á, at familjan verður so niðurundirkomin at hon ikki leggur til merkis, at hon er merkt av alkoholik- arnum. Hetta kann ávirka bern og foreldur, konur og menn, so tey at enda halda, at tað er teirra skyld, at soleiðis er áfatt innanhýsis. Tá ein er misnýtari og leitar sær heilsubót, so heldur ein, at gleðin við at liva, er av. Tú er so von við rúsin, at tú ikki heldur, at tað kann verða áhugavert at liva, við honum fyri uttan. — Gleðin er so mikið sterri, tá tú leggur til merkis, at tað er júst tá, tú byrjar at liva. At vera mis- nýtari er leiðiligt, sigur Birita at enda og skoytir uppí, at tað er so mikið gleðiligt, at tú eigur til góðar eitt lív uttan rús, sum gevur áræði og dirvi at halda fram. Tú ert hamskift og bilsin samstundis, at fáa loyvi at uppliva hetta. Síða 17 Fólkalandskappingin væleydnað — Onnur lond geva henni gætur Tað er nakað fráliðið, síð- an Fólkalandskappingin í svimjing 1984 var liðug. Av tí at ell Norðurlond ikki kappaðust um sama mundið, eru úrslitini ikki komin fyrr enn nú. Feroyar gjerdist vinn- ari í kappingini. Hóast fólkatalið her er nógv minni enn í hinum lond- unum, so megnaðu fer- oyingar, — frá tvey ára aldur og upp til 85 ár, at ávirka úrslitið, so tað gjørdist best. Sigurd Lamhauge, ein av stigtakarunum til Fólkalandskappingina og limur í starvsnevndini i Svimjisambandinum, sig- ur við Sosialin, at felagið ongantíð hevði ímyndað ingini var at gera svimjing til familjuitrott, sigur Sig- urd Lamhauge. Hetta skal skiljast soleiðis, at ein ikki nýtist at vera ítróttarfólk við kappingarhugi, fyri at svimja. Her kunnu ell fólk luttaka. Svimjikappingin vísti eisini, at fólk í hópa- tali vitjadu svimjihell- irnar, í nógv størri tali enn áður. — Nú siga fólk við okk- um, at tey sakna kapping- ina, ti tey annars høvdu svomið meira. Tað gav áhuga og áræði, at vera við í fólkalandskapping- ini. — Umframt at gera svimjing til familjuitrott, vóna vit sjálvsagt eisini, at vit, sum tíðin líður, fara at fáa góðar kapp- Hverjar aðrar roynd- ir hava tit gjert í fólka- landskappingini? Vit hava skipað kappingina út frá okkara fyritreytum. T.v.s., at grannalond okkara nú royna at taka upp okkara hugskot. Tá vit byrjaðu, tosaðu vit okkara millum um, hvat vit serliga skuldu leggja dent á, fyri at fólk skuldi geva til- takinum gætur. Demi er, at vit settu okkum fyri at svimja til Australia Hetta gjørdu vit av okk- ara eintingum, og tað hevur ført við sær at is- lendingar settu sær fyri, at svimja jørdina runt, eftir hugskotinum hjá okkum. — Heldur fólkalands- Í Fólkalandskappingini 84 er Svimjisambandið serliga vorðið eyðkent fyri frálíku hugskotini, í samband við at fáa fólk at geva tiltakinum gætur. M.a. tekningar, kappingar innanoyggja og hugskotið at svimja til Australia, eru fyribrigdi sum Foroyar av sínum eintingum settu í verk sær, at foroyingar skuldu taka so væl undir við til- takinum. Av ti at øll londini ikki svumu i sama tidarskeidi, so vóru bert trigir teir bestu mánaðarnir tiknir við í savnaðu kappingini. Upprunaliga var ætlanin at kappingin skuldi ganga yvir eitt hálvt ár, men nú var bert helvtin tikin við. Tilsamans svumu 95.984 feroyingar teir 19.192,8 kilometrarnar. Av teim trimum mánað- ' unum, sum vóru tiknir : við. svumu 56.949 fólk. — Hvat ætlar Svimji- sambandið at nýta góða úrslitið til? j — Endamálið við kapp- svimjarar. Ti erætlanin at fylgja hesum tiltakinum Upp. — eitt nú við at skipa fyri svimjiskúla, har luttakararnir kunnu fáa prógv fyri ávísa svimjing, so hvert sum tey menn- ast. Hetta kann skipast sum frálæra innan skúla og svimjifeløg, men enn er ov tíðliga at siga, nær tað kann byrja. Eitt nú hava vit fingið at vita, at lærarar í fólka- skúlanum ikki hava ser- ligt tilfar í frálæruni innan svimjing, og her er so ætl- an okkara at gera eitt ar beiði, fyri at fáa svimji- skúlan innferdan í undir- visingina. kappingin fram? — Ikki beinanvegin, men vit hava ætlanir um at gera landskapping, har svimjihellirnar innan- oyggja kunnu kappast, hver móti eðrum. Serliga fyri Fólkalandskapping- ina 1984 í Feroyumvar eisini, at vit býttu oyggj- arnar upp í eki, og sam mettu tølini fyri hvert stað sær. Sum kunnugt var tað Hest, sum vann innan oyggjakappingina, og hetta tiltakið kunnu vit royna einaferð enn, hóast tað bert er fyri føroving- ar. sigur Sigurd Lam- hauge at enda Dagny