mikudagur 30. oktober 2002síða 7

– Tað fyrikemur okkum óhugsandi, at ein møgulig seinni lóggáva ella nýggja kunngerð á økinum vil forða fyri samstarvinum hjá Elektron við PBS um gjaldskipanina, skrivar Elektron í tíðindaskrivi GJALDSKIPAN Heri á Rògvi Rættiliga rok hevur nú tikið seg upp viðvíkjandi teirri nýggju gjaldskipanini, sum hevur hepna navnið Gjald- Skipanin. Landsins myndugleikar eru ikki heilt foreintir við, um hendan nýggja skipanin skal vera loyvd ella ei. Skipanin er gjørd í sam- starvi við PBS (Penge- instituternes Betalings Ser- vice). – Tað fyrikemur okkum óhugsandi, at ein møgulig seinni lóggáva ella nýggja kunngerð á økinum vil forða fyri samstarvinum hjá Elektron við PBS um GjaldSkipanina á sama hátt sum tað er óhugsandi, at lóggevararnir vilja leggja seg út í samstarvið hjá Elektron við PBS um FR- kortið, skrivar Elektron í tíðindaskrivi. Niels Christian Nolsøe, stjóri fyri Elektron, ger greitt, at skipanin koyrir í løtuni, og hon fer í fram- tíðini at koyra. – Vit hava gjørt eina sera góða skipan, sum bæði hevur kostað okkum nógv, og sum nógvir kundar eru farnir at nýta. Frá Dátu- eftirltiinum, sum er mynd- ugleiki á økinum, hava vit eisini fingið neyðuga loyv- ið, so vit halda fram sum er, sigur Niels Christian Nol- søe. Tað kom ótrúliga illa við hjá honum og Elektron, tá tey frættu um, at ein møgu- lig lógarbroyting var á veg á økinum. – Tað er ikki siðvenja at broyta lóggávu við aftur- virkandi kraft, og tað rokna vit heldur ikki við í hesum førinum, sigur Niels Christ- ian Nolsøe. Tað eydnaðist okkum ikki at fáa fatur á Høgna Hoydal til eina viðmerking. Varaløgmaður er staddur uttanlands. Nýggja gjaldskipanin stendur við Hjá Elektron halda tey fram sum er við teirri nýggju GjaldSkipan 12 Nr. 208 - 30. oktober 2002 Nr. 208 - 30. oktober 2002 13 VIÐMERKINGAR Framhald av síðu 11 RAKSTRARÚTREIÐSLUR 1999 2003 Hæk./Læk. §1 Løgtingið 25.7 mió. 33.4 mió. + 20 % §2 Løgmansfyrisiting 51.2 ” 30.5 ” - 25 % §3 Fíggjarmál 187.0 ” 216.0 ” + 15 % §5 Fiskivinna 211.5 ” 174.4 ” - 17_% §6 Vinnumál 216.4 ” 333.1 ” + 54 % §7 Útbúgving og gransking 514.5 ” 678.4 ” - 32 % §8 Almanna- og heilsumál 1.332.0 mia. 0 §9 Oljumál 16.6 mió. 29.7 ” + 75 % §10 Sjálvstýrismál 12.3 ” 0 - 100 % (Játtað 49 mió. 1999-2002) §11 Familju- og heilsumál 0 496.9 ” §§ 11 og 12 §12 Almannamál 0 1.228.8 ” §8 §14 Løgmál 0 16.9 ” + 100 % §20 Rentur 172.2 ” 69.9 ” - 60 % Skattir og avgjøld 2.093.1 mia. 3.088.o mia. +48% Ríkisstuðul 944.3 mió. 629.7 mió. -33% §25 Broyting í virði og skuld -176.5 ” 1.8 ” +100% Afturgjalding av skuld 691.7 ” 447.9 ” - 35% Útvegan av gjaldføri 379.6 ” 300.0 ” Løgujáttan jbr. yvirlit 162.4 ” 260.0 ” Tilsamans 3.4l7.0 mia. 3.4l7.0 mia . 4.017.7 ” 4.017.7 ” 1999 2003 Hæk./Læk. §1 Løgtingið 1.5 mió. 5.0 mió. + 333% §2 Løgmansfyrisiting 2.0 ” 1.5 ” - 25% §3 Fíggjarmál 0 2.3 ” + 100% §5 Fiskivinna 41.1 ” 2.0 ” - 95% §6 Vinnumál 67.15 ” 152.0 ” + 126% §7 Útbúgving og gransking 18.0 ” 29.2 ” + 60% §8 Almanna-og heilsumál 32.71 ” 68.0 ” + 102% §9 Oljumál 0 0 §11 Familju- og heilsmál sjá §8 Tilsaman 162.465 mió. 260.0 mió. + 60% Samandráttur av fíggjarlógini 2002 Rakstrarútreiðslur, netto 3.055.77l mia. Løguútreiðslur 249.850 mió. Rentuútreiðslur, netto 88.772 ” Afturgjald av skuld 140.863 ” Skattur og avgjøld 3.031.580 mia. Ríkisstuðul 629.039 mió. Gjaldførisavlop 125.363 ” 3.660.619 mia. 3.660.619 mia. 2003 Rakstrarútreiðslur 3.238.067 mia. Løguútreiðslur 260.000 mió. Rentuútreiðslur, netto 69.954 ” Afturgjald av skuld 447.906 ” Skattur og avgjøld 3.088.000 mia. Ríkisstuðul 629.739 mió. Gjaldførishall 298.188 ” 4.015.927 mia. 4.015.927 mia. Lisbeth L. Petersen Sambandsflokkurin Orðaskifti á lágum støði. Øðrvísi kann tað ikki sigast, tá umrøðan av fyri- spurningi frá fyrrverandi mentanarlandsstýrismanni var á løgtingi seinasta fríggjadag. Torbjørn Jacobsen, løg- tingsmaður, hevði sett Bjarna Djurholm, lands- stýrismanni, fyrispurning um valið av nevndarlimum í Framtaksgrunninum, og vit kunnu skjótt semjast um, at spurningurin er sera aktuellur. Tað, sum best kom fram í viðgerðini, (og spell var tað) var tó orðalagið hjá fyrrverandi landsstýris- manninum í mentamálum, tí skal hatta verða støðið i framtíðar fullveldinum Føroyum, sum samgongan ætlar og ynskir sær, so er okkurt sum als ikki ruggar rætt! Her ber heldur ikki til at geva dønum skuldina, sum Tjóðveldisflokkurin annars plagar, tá ongin annar er at skylda uppá. Men her er møguliga okkurt við at taka seg upp, so onkur fær eitt páskot til at taka seg burturúr samstarvinum. Møguliga skulu fráboð- aðar kannirngar frá OECD avleiða og sissa partarnar eina tíð, men um so var at slíkar komu í lag, so hevði lagnan helst blivið hin sama sum við øðrum kann- ingum, m.a. hjá donsku ráðgevandi nevndini á sinni. "Hvør er í samgongu, og hvør er í andstøðu ?" helt onkur fyri, tá fundurin endaði, og tað var ikki so undarligt. Formaningarnar hjá Høgna So kann formaður Tjóð- veldisfloksins tosa, skriva og formana, sum hann vil um "partapolitiska mál- ing", sum skal burtur, ella "partapolitiskt tvassarí", sum oyðileggur alt. Sjálv- andi meinar hann altíð við hinar, tá hann brúkar hesar vendingar. Sjálvur gongur hann fremst í niðurgerð av ann- aðleiðis hugsandi, tá hann skrivar um "eitt valevni, sum upptraðkar sum bú- skaparfrøðingur", tá hann sipar til ein búskapar-frøð- ing, ið torir at standa við at hann er sambandsmaður, og sum eisini hevur dittað sær at vera kritiskur móti Høgna bæði nú eins og móti hansara útgreining av Hvítubók á sinni. Gott er tað, at enn eru fólk, sum tora at siga sína meining, sjálvt um hon gongur móti tí hjá teim ráðandi í landinum, men máti skal vera við øllum. Eisini tá fyrrverandi umboð fyri fullveldismentanina rópa og geyla á tingsins røðarapalli móti sínum egnu samstarvsfeløgum, men tó halda fast við somu samgongu fyri at varðveita maktina, so ongin annar skal sleppa framat. Men "partapolitiska mál- ingin", sum Høgni nevnir, kann enn halda samgong- uni saman, og til ber at klína meira og meira uppá eina tíð afturat. Einaferð man hon tó fara at rivna antin eftir trýsti uttanífrá ella, sum nú kundi sæð út, innanífrá. So er spurningurin, hvør flokkur gevur seg fyrst. Vónandi verður alt ov stórur skaði ikki hendur áðrenn tað. Men sokallaða glasiliga málið, fullveldið, bæði hjá hesi víðkaðu og hjá fyrru samgonguni, hevur fingið djúpar og alt meira sjónskar rivur sein- astu tíðina, so her er sanni- liga vent í holuni, tað má sigast. Nú er vent í holuni TÍÐINDASKRIV P/f Elektron Peningastovnarnir hava síðani í summar markn- aðarført eina skipan til gjaldan av rokningum - kallað GjaldSkipanin - sum m.a. skal avloysa verandi V&T-skipan. GjaldSkip- anin byggir á eitt samstarv ímillum P/F Elektron og PBS, sum føroysku pen- ingastovnarnir er partaeig- arar í. GjaldSkipanin betrar munandi um kunningina til, og trygdina hjá, gjaldar- anum, sum rindar rokn- ingar sjálvvirkandi. Frá- boðan um komandi trekk av kontuni verða send gjaldaranum í góðari tíð, áðrenn goldið verður, soleiðis at stundir eru at frámelda gjaldið, um ein ikki er samdur í rokningini. Í næstum verður eisini møguligt at samskifta við GjaldSkipanina ígjøgnum homebankingskipanina. Eisini uppkrevjandi virk- ini og stovnarnir fáa størri møguleikar í skipanini. M.a. er møguligt at senda faktura við øllum útgrein- ingum út á fráboðanini frá GjaldSkipanini til gjald- aran, so at virkini sleppa frá at senda rokningar út. Elektron bjóðar sær eisini við nýggju skipanini til at standa fyri útsending av øllum rokningum hjá virkjum. Talan er sostatt um eina gjaldsmiðlingsskipan sum er millum tær mest fram- komnu í heiminum. Tað er tí óheppið, at tað í fjølmiðlunum er sáddur ivi um GjaldSkipanin lýkur ásetingarnar í løgtings- lóg nr. 73 frá 8. mai 2001 um viðgerð av persónsupplýs- ingum og kunngerð frá 17. desember 2001 um flyting av persónsupplýsingum til útlandið. GjaldSkipanin lýkur sjálvsagt galdandi føroyska lóggávu. Dátueftirlitið, sum umsitir kunngerð frá 17. desember 2001, hevur tann 13. juni 2002 givið P/F Elektron eitt treytaleyst loyvi til at samstarva við PBS um verksetan og rakstur av GjaldSkipanini. Tað fyrikemur okkum óhugsandi, at ein møgulig seinni lóggáva ella nýggj kunngerð á økinum vil forða fyri samstarvinum hjá P/F Elektron við PBS um GjaldSkipanina, á sama hátt sum tað er óhugsandi, at lóggevararnir vilja leggja seg út í samstarvið hjá P/F Elektron við PBS um FR- kortið. Tað er í rættarsamfeløg- um ikki siðvenja at lóggeva við afturvirkandi gildi, og tað skulu sera tungtvigandi orsøkir til, at myndugleikar kunnu taka eitt longu givið loyvi aftur. GjaldSkipanin lýkur øll krøv í verandi lóggávu KAPPING Amnesty International er farið undir internetkapping fyri børn og ung. Talan er um einfalda spurnarkapp- ing í fýra umførum, sigur Amnesty International Før- oya Deild í tíðindaskrivi. Talan er um internet- kapping, og er hon tí sum vera man á heimasíðuni hjá Amnesty International Før- oya Deild. Kappingin er serliga ætlað børnum og ungum, men sjálvandi eru øll vælkomin at luttaka, stendur í tíðindaskrivinum, sum sent er umd agarnar. Kappingin er í fýra um- førum, sigur Amnesty International Føroya Deild í tíðindaskrivinum. Talan er um spurnarkapping, har farast kann inn á heima- síðuna hjá felagnum og svara teimum spurningum, sum har standa. Øll, sum svarað hava spurningunum, verða við í lutakasti um tveir vinningar í hvørjum umfarinum. Tá øll spurnarumførini eru liðug, verður umframt kastað lut um tveir størri vinningar, stendur í tíð- indaskrivinum. Verða fleiri svar send inn við sama navnið, telur bara tað fyrsta, sum sent verður, við. Vinningarnir, sum latnir verða, eru millum annað gávukort til bøkur og fløgur. Høvuðsvinningarnir eru ein ghettoblastari og eitt gávurkort. Kappingin byrjaði leyg- ardagin, og tey, sum hava hug at royna seg, kunnu seta seg við telduna og finna adressuna: www.amnesty.fo ej Amnesty skipar fyri internetkapping C M Y K 13 12 www.sosialurin.fo www.sosialurin.fo