hósdagur 31. oktober 2002síða 4

6 Nr. 209 - 31. oktober 2002 Nr. 209 - 31. oktober 2002 7 Johnny klárað fyrstu avbjóðingina ÚTGÁVA Ingrid Bjarnastein Fríggjadagin 1. november kemur ein føroysk savns- fløga út á marknaðin. Tal- an er um Popp List, sum 3´arin og Tutl útgeva saman. Ætlanin er, at henda fløgan skal verða tann fyrsta í eini røð av Popp List fløgum. Við á fløguni eru nakrir av bólkunum, sum hava gjørt vart við seg í Føroy- um. Bæði nú í seinastuni og fyri nøkrum árum síð- ani. Nevnast kunnu Lena Andersen, Taxi, Click- haze, Brandur Enni, Mark No LImits, Dag- finn og Impulz, Frændur, Enekk og Stanley Samuelsen. Vestmenningurin, Johnny Joensen, hev- ur klárað fyrstu av- bjóðingina í sam- bandi við ætlanirnar hann hevur um at sleppa upp á heimsins hægsta fjall, Mount Everest. Tíðliga í gjáramorgunin, før- oyska tíð, kom Johnny niður aftur av 7129 metur høga fjallinum Baruntse FJALLAKLINTRARI Ingrid Bjarnastein – Eg eri bara glað fyri, at hann er komin niður aftur í øllum góðum. Sjálvur ljóð- aði hann glaður, men móð- ur, sigur ein errin Eyðgerð Joensen, sum er mamma Johnny, sum í gjáramorg- unin kom niðuraftur av tí 7129 metur høga fjallinum, Baruntse. Í mars mánað gjørdist greitt, at vestmenningurin, Johnny Joensen, hevði ætl- anir um at klintra upp á heimsins hægsta fjall, Mount Everest. At klintra upp eftir heimsins hægsta fjalli er ikki sørt vandamik- ið. Tað krevur nógva venj- ing og eisini krevst, at tú hevur royndir við at klintra upp á líknandi fjøll. Hetta gevur eitt viðmæli, sum sigur, at tú ert egnaður til at klintra. Um mánaðarskiftið sep- tember-oktober fór 27 ára gamli Johnny Joensen til Nepal, har hann saman við 11 danum skuldi klintra upp á 7129 metur høga fjallið, Baruntse. Hetta er at síggja sum upptøkuroyndin til at sleppa upp á Mount Everest. Á toppinum Seinast í august mánað tos- aði Sosialurin við Johnny. Tá segði hann soleiðis: – Eg geri túrin, bara fyri meg sjálvan og ongan ann- an. Eg vænti ikki, at eg broytist, eydnast tað mær at náa toppinum á Baruntse, men eg verði glaður. Tá havi eg prógvað, at eg kann, og tá eri eg klárur til endaliga málið: Mount Everest. Johnny hevur eisini vant hart mánaðarnar undan túrinum. Kappróður og hondbólt, umframt at hann hevur verið á ítróttarskúla og eitt ár í danska herinum. Eisini hevur hann gingið teinar í fjøllunum – ein teirra var frá Tjørnuvík til Vestmannar við allari út- gerðini. Hesin túrurin tók honum seks tímar. Tíverri eydnaðist tað okkum ikki at fáa fatur á Johnny sjálvum. Men hann hevði tosað við mammu sína tíðliga mikumorgunin. – Hann segði, at tey høvdu verið heilt uppi á toppinum og hann var kom- in niður aftur í øllum góð- um – hann var glaður, men ógvuliga troyttur. Túrurin hevði verið ógvuliga stræv- in, sigur mamma Johnny, Eyðgerð. Tá komið er upp á eini 6000 metra hædd, gerst luftin ógvuliga tunn, og ringt er at anda. Seinastu 2- 3000 metrarnr skulu eisini klintrast í kava og ísi. Ein av dønunum, sum var við á túrinum hevði fingið frost í fingrarnar, men annars hevði túrurin gingið væl. Johnny sigur við mammu sína, at tað er ógvuliga ringt at koma inn á eitt hold, sum skal upp á Mount Everest. – At koma upp á Mount Everest kostar 500.000 krónur. Tað var meira enn hann hevði væntað. Tele- fonsambandið var so ringt tá hann ringdi. Tað klikti nógv í, og tí hoyrdi eg hann ikki so væl. Men eg eri bara glað fyri, at hann er komin aftur í øllum góðum, sigur Eyðgerð Joensen at enda. Men hvussu verður ella ikki, so hevur vestmenn- ingurin longu nú sýnt eitt megnarbragd, tí at klintra 7129 metrar yvir vatn- skorpuni í kava og ísi er ikki bara sum at siga tað. Men túrurin upp á Mount Everest er nú eitt stig nærri. LISTAFRAMSÝNING Ingrid Bjarnastein Fríggjadagin 1. november letur upp málningafram- sýning í Galerie Focus í Havn. Tað er Zacharias Heinesen, sum sýnir fram. Framsýningin verður frá fríggjadegnum 1. no- vember til 16. november. Galerie Focus, sum liggur í Grím Kambans gøtu 20 hevur opið týsdag til fríggjadag frá klokkan 14 til 18, og leygardag frá 16 – 18. Fríggjadagin klokk- an 16 er fernisering. Henda myndin varð tikin í mars mánað, tá Johnny Joensen gjørdi greitt, at hann ætlaði at leggja sær leiðina upp á Mount Everest – heimsins hægsta fjall Mynd: Jens Kr. Vang Føroysk savnsfløga á veg Fríggjadagin kemur nýggj føroysk savnsfløga út á marknaðin. Zaccharis í Focus Zacharias Heinesen letur fríggjadagin upp málningaframsýning í Galerie Focus í Havn Mynd: Jens Kr. Vang Formaðurin í Starvs- mannafelagnum er ógvuliga ørkymlaður av fráboðanum úr samgonguni um at tað almenna skal spara upp til 200 milliónir komandi ár SPARITILTØK Áki Bertholdsen – Hetta minnir meg um politikkin í kreppuárunum. Nú fíggjarlógin er til við- gerðar, er Gunnleivur Dals- garð, formaður í Starvs- mannafelagnum, ikki sørt ørkymlaður úttalilsum hjá oddafólkum í samgonguni um sparingar í almennu umsitingini. Tað ørkymlar hann, at løgmaður tosar um at leggja tað almenna undir lupp fyri at vita, um vit fáa nóg mikið fyri peningin. Men ikki minst ørkymlar tað hann, at Kristina Há- foss, sum er fíggjarpolitiskt framsøgufólk hjá størsta samgonguflokkinum, tjóð- veldisflokkinum, og parta- maður hjá landsstýris- manninum í fíggjarmálum, hevur boðað frá, at tað al- menna umsitingin skal spara upp til 200 milliónir komandi ár. Tey flestu av teimum al- mennu starvsfólkunum eru limur í Starvsmannafelagn- um, men formaðurin í fel- agnum skilir onki av tí, sum nú verður ført fram. – Halda politikarar, at al- menna umsitingini ikki virkar nóg væl, skuldu teir heldur hugt at, hvussu yvir- bygnaðurin er bólgnaður upp, tí tað er uttan iva líka nógv har, hundurin er griv- in, sum tað er hjá vanligu starvsfólkunum longri niðri í skipanini. – Tey alment løntu hava gjørt eitt dygdararbeiði, eisini í teimum truplu árun- um í kreppuni og eg haldi framvegis ikki, at tey hava fingið tær sømdir, sum tey hava uppiborið, sigur hann. Hann sigur, at sjálvsagt er Starvsmannafelagið altíð við til at menna størvini fyri at fáa almennu umsit- ingina at virka væl, og tað haldi eg eisini, at hon ger. – At arbeiðsgevarar og løntakarar altíð eru við til at royna at gera arbeiðið so effektivt sum gjørligt, er ein púra natúrlig gongd, sum vit eisini taka lut í av fullum huga. Kappað og kutað – Men nú tykir tað mær sum um at umfatandi spar- ingar skulu gerast, bert við teirri grundgeving at spara pening, tí tað manglar í onkra aðrastaðni, og tað er ørkymlandi. Gunnleivur Dalsgarð sig- ur, at hetta minnir hann um sparipolitikkin í kreppuni í nítiárunum, tá ið tað varð kappað og kutað her og har fyri at fáa roknistykkið at ganga upp. Hann sigur, at løgmaður hevur boðað frá, at hann ætlaði at greiða frá, hvørjar ætlanirnar eru. – Men sum í so nógvum øðrum førum, havi eg heldur ikkisæð nakra ætlan á hesum øki. Og hvar tað skal sparast og hví, hvørja ávirkan fær tað og hvat fáa vit burturúr, eru alt spurn- ingar, sum ongin hevur reist enn, tað eg veit. Gunnleiv Dalsgarð legg- ur afturat, at skulu vit hava ætlaða fullveldi, er ein hin fremsta fortreytin, at vit hava eina almenna umsit- ing, sum virkar væl við vælútbúnum fólki, sum eru før fyri at átaka sær tær uppgávur, sum tað almenna skal hava. – At kunngerða nú, at umfatandi sparingar skulu gerast hjá tí almenna, bara tí at peningur restar í á ymsum øðrum økjum, mátti verið ein ófatiliga vánaligur boðskapur at komið við. – Fer tann ovasta, polit- iska leiðsla nú at kappa og kuta á summum økjum fyri at fáa pening til onnur øki, uttan at hugsa um avleið- ingarnar, er hetta tað sama sum at gera skarvin yvir, leggur hann afturat. Ein politisk kabal Formaðurin í Starvsmanna- felagnum sigur, at tað ljóð- ar ógvusligt, tá ið politik- arar knappliga stinga seg upp og boða frá sparingum í almennu umsitingini uppá 100-200 milliónir. Gunnleivur Dalsgarð sig- ur, at teir skuldu heldur tik- ið í egnan barm. Politiska framsøgufólk tjóðveldisfloksins í fíggjar- málum, Kristina Háfoss hevur boðað frá, at eftir hennara tykki er tað nóg mikið við seks aðalstýrum, sum tað upprunaliga vóru. – Hon hevur sagt alment, at tey trý aðalstýrini, sum sum eru komin afturat, eru skipað fyri at fáa eina polit- iska kabal at ganga upp. Og tað er hugvekjandi, heldur Gunnleivur Dals- garð tí nú sita vit eftir við eini kenslu av, at miðfyrisit- ingin er ikki bólgnað upp til níggju aðalstýri tí tað er neyðugt, men tí at tað var neyðugt fyri at fáa semju um eina samgongu og tað heldur hann ikki er ein sak- lig orsøk til at økja um mið- fyrisitingina. – Men hvat hendir so, tá ið tann politiski meirilutin aftur broytist?, Kunnu vit so vænta at vit fáa einn fleiri aðalstýri fyri at fáa semju um eina samgongu ella fyri at fáa eina politiska kabal at ganga upp? Hann vísir á, at í Svøríki eru 22 fólk í stjórn, hóast tað er nógvar ferðir størri enn Føroyar, sum hevur níggju fólk í stjórn. Hann veit, at tað er ikki heilt rætt at gera upp á hendan hátt, men hann vísir samstundis á, at afturímóti hevur svenska stjórnin nógv mál at umsita, sum vit ikki, bæði hernaðarmál, uttanríkismál o.s.fr. Og hann vísir eisini á, at hóast funnist verður at, at almenna umsitingin er ov stór, verða nógvir arbeiðs- bólkar settir við fólki, sum ikki arbeiða hjá tí almenna fyri at loysa ymsar uppgáv- ur. Tað eru t.d. lógfrøðingar og onnur í privatari vinnu, sum brúka ein stóran part av tíðina til at arbeiða fyri tað almenna. – Tað merkir, at hóast summi halda, at almenna umsitingin er ov stór, megnar hon als ikki at gera tað arbeiði, sum skal til og tí má tað almenna lata onn- ur í privatari vinnu gera ein part av arbeiðnum fyri al- mennu umsitingina. – Logikkurin heldur ikki, staðfestir Gunnleivur Dals- garð. Eitt maktstríð Annars heldur Gunnleivur Dalsgarð, at viðgerðin av fíggjarlógini, er blivin til ein maktstríð ímillum politikarar í samgonguni, heldur enn tað tað skuldi verið, ein viðgerð av veru- leikanum. – Hetta er ein politisk styrkiroynd. Tað prógva øll tey ósambæriligu sjónar- miðini, sum fólk úr teimum ymsu flokkunum í sam- gonguni hava sett fram í seinastuni. – Tað er ringt at fáa eyga á nakran yvirskipaðan politikk og tað tykist ikki sum um nakar veruliga veit, hvønn veg vit ganga. – Tað eru nógvir leysir endar í fíggjarlógini, tí sum er gera politikarar í sam- gonguni nógv burturúr at draga í hvør sína ætt. Ein vil hava pening sett av til tað og tað endmálið, ein annar til okkurt annað endamál, ein annar tosar bara um skattalætta, ein triði um sparingar o.s.fr. – Og tað er ótruliga ábyrgdarleyst og tað vísir, at tað er ongin yvirskipað ætlan, men at fíggjarlógin er ein styrkiroynd fyri at vísa, um samgongan heldur ella ikki. – Tað hevur verið sagt, at tað ber væl til at spara hjá tí almenna, tí tað privata vinnulívi hevur trot á ar- beiðsmegi? – Ja, tað er ein spurning- ur, sum politikarar mugu greiða nærri frá. Er ætlanin at leggja tað privata og tað almenna saman, tá ið hildið verður, at tað ber til at slúsa fólk ímillum uttan víðari? Og tað er als ongin sum sigur, at tað privata júst hevur brúk fyri fólki við teimum førleikum, sum al- menn starvsfólk hava. – Tað, sum føra slíkt fram, hava skyldu til at greiða frá hesum. Tey, sum siga, at tað ber til, eiga at eisini at greiða frá, hvussu tað ber til. Hvussu við løn- arligu viðurskiftunum í sambandi við flytingina, trygdini í starvinum og tús- undtals arðir spurningar. Samanumtikið sigur Gunnleivur Dalsgarð, at tað eru so nógvir leysir endar í fíggjarlógarviðgerðini, at Starvsmannafelagið hevur gjørt av at tiga fyribils um pástandin um sparingingar, inntil greiða fæst á, hvør ætlanin er. – Stórur partur av tí, sum higartil er ført fram, eru tankar, sum eru slongdir út, uttan at hugsað verður um avleiðingarnar og tað er ikki serliga álitisvekjandi. Starvsmannafelagið skal uppí Annars leggur Gunnleivur Dalsgarð dent á, at so um- fatandi broytingar hjá tí al- menna, sum summir polit- ikarar hava boðað frá, verða ikki framdir uttan so, at S t a r v s m a n n a f e l a g i ð , starvsfólkini og álitisfólk- ini eru tikin við í viðgerð- ini. – Slíkar broytingar verða undir ongum umstøðum framdar uttanum Starvs- mannafelagið, tí tað sten- dur í sáttmálanum, at mun- andi broytingar skulu ikki gerast í starvsviðurskiftun- um uttan í samráð við starvsfólk og Starvsmanna- felag. – Men tað mátti eisini verið so sjálvsagt, leggur hann afturat. Starvsmannafelagið: Ein ófatiliga vánaligur boðskapur – Tað, sum nú fer fram, minnir meg um politikkin í kreppuárunum, tá ið tað varð kappað og kutað tí at tað manglaði pengar í onkra aðrastaðni. Men tað er ongin logikkur í, heldur Gunnleivur Dalsgarð, formaður í Starvsmannafelagnum C M Y K 7 6