hósdagur 17. oktober 1985síða 9

Nr. 118 — 17. oktober 1985 Her við Ensted-elverkið í Danmark reka teir aling og brúka kelivatnið frá verkinum vatnið verður leitt út á sjógv, verður tað reinsað fyri partiklar, t.e. fóður leivdir og skarn frá fisk- inum. Hetta hendir á tann hátt, at vatnið fyrst fer gjøgnum ein meldurskilj- ara, har uml. 80-90% av partiklunum verða skildir frá. Tann vatninum við teimum 80- 90% av partiklunum verður leiddur til ein brunn, har partiklarnir verða botnfeldir, og tað reina vatnið fer á sjógv Teir útfeldu partiklarnir verða nýttir til teð Tað nýtta vatnið, sum er reinsað fyri partiklar, er tað væl kann parturin av síðani so reint, at endurnýtast, og verður tað eisini gjert í ein vissan mun. Vanliga verður upp til 80% av vatninum endurnýtt og til tíðir upp móti 100% í styttri tíðar- skeið. Leggjast skal til merkis, at endurnýtslan ikki er fyri at spara vatn, men fyri at fáa ein meira tryggan rakstur. Hetta skyldast, at dygdin av tí nýggja vatninum kann vera rættiliga ójevn. Kerini, sum nýtt verða, eru bæði rektanguler og rund. Framleiðslan á ali- steðini er uml. 60 tons av ælabogasílum um árið og starvast uml. 6 mans í steðini, har teir 2 eru knýttir at framleiðsluni, meðan teir 4 arbeiða við útvikling. Saltvikens Fiskodling Hósmorgunin tann 3. okt- ober varð farið við bussi til kjarnorkuverkið Barse- báck, norðan fyri Malmø í Sveríki. Har er alisteðin hjá Saltvikens Fisk- odling, sum nýtir kelivatn frá kjarnorkuverkinum. Við okkum á hesum túri- num var Frank Minch frá D A I, og vórðu vit mót- tiknir av Viggo Person, sum vísti okkum runt á alisteðini, sum framleiðir bæði laks og síl, umframt at teir hava eina smolt- steð, sum framleiðir smolt og sílayngul til egna nýtslu. Eisini gera teir royndir við pigvarru og teimum sokallaðu risa rækjunum Seinni kom eisini P. O Larsson, sum hevði staðið fyri gerðini av alisteðini og greiddi okkum frá steðini og svaraði spurn ingum Alingin fer fram í rund- um kerum úr glasfipri við koniskum Steddir 10 og 6 botni nar eru åvikavist m i tvørmåt, og dýpið er uml. 2 m uml laksi og silum Á alistødini er ein endur Framleiðslan er 50 tons um árið av nýtsla av vatni uppá uml 50%, samstundis sum at reint súrevni verður til sett Roynt verður at halda hitastigið á vatninum, sum alingin fer fram í uml 16%C alt árið. Hetta verð- ur gjørt við at blanda køli- vatn frá kjarnorkuverk- inum við kaldari sjógvi. Um summarið er sjógvur- in tó ofta so heitur, at hita- stigið nærkast teimum 20*C Eisini her verður tað nýtta vatnið reinsað fyri partiklar í einum meldur- skiljara og verða partikl- arnir harnæst botnfeldir. Tað nýtta vatnið, sum verður leitt út aftur í Oyrasund inniheldur so at siga ongar partiklar. Ottar Ferry Salmon Frá Barsebáck varð farið beinleiðis til floghavnina í Kastrup, og haðani við flogfari til Glasgow kl. 16.30. Síðani varð farið beinleiðis til Kilfinan, sum er ein bygd á eystaru síðu av tí langa fjørdåinum Loch Fyne, á vestursíðu Skot- lands. Fríggjadagin, 4. okt. var síðsta vitjanin á túrinum, og var tað á Otter Ferry Salmon Ltd. í bygdini Otter Ferry, sum er uml. 10 km frá Kilfinan. Har vórðu vit væl mót- tiknir av Ronald Barge, sum byrjaði alisteðina, soninum Alister Barge og David Patterson, sum nú saman við Alister hevur leiðsluna av alisteðini Vit vóru fyrst skrivstovuna, bodnir inn á har teir tríggir greiddu frá ali- steðini frá tí, at hon varð byrjað og til í dag Síðani varð farið runt á alisteðini, har Ronald og David greiddu frá og svar- aðu spurningum Alisteðin í Otter 100 árið, og fer Ferry framleiðir uml tons av laksi um hetta fram í 10 við 12 m í tangum tvørmat og tveimum við 25 m í tver- máti. Hæddin er uml. 1,5 m Umframt at framleiða laks hevur alisteðin egna smoltsteð, har teir fram- leiða smolt til egið brúk umframt at teir selja uml 200.000 smolt um árið til aðrar alarar Sjógvurin, sum nýttur verður til alingina, verður pumpaður beinleiðis úr fjørdåinum til alikørini. Í teimum smærru kerunum er eingin lufting ella ilting, men í teimum tveimum stóru kerunum verður luftað í sjálvum alikerun- um. Frá alikørunum fer tað nýtta vatnið beinleiðis á sjógv uttan reinsing og uttan endurnýtslu. Orsøkin til at vatnið ikki verður reinsað fyri partiklar er, at eingi krøv eru um, hvussu nógvar partiklar tað nýtta vatnið kann innihalda, men stød- in var annars fyrireikað so at reinsiverk kundi setast inn. Fortreytir — gitingar og veruleiki Hvussu er nú við teimum fortreytum, sum lógu til grund fyri tí skitsu- projekti og teimum rakstr- arætlanum, sum eru grundarlag undir teimum umsóknum bæði viðv. aliloyvi og fígging, sum sendar eru Túrurin má sigast at hava givið svar uppá allar teir týdningarmestu spurningarnar, sum óvissa var um. Neyðug tangarúmd Í tí skitsuprojekti, sum er gjørt, hevur verið roknað við, at tað í mesta lagi ber til at hava uml. 25 kg. av fiski í hverjum rúmmetri av vatni Á ellum teimum alisteð- um, sum vit vitjaðu varð sagt, at teir høvdu i minsta lagi 30 kg/m Summir hevdu heilt upp í 50 kg/m”, beint áðrenn fiskurin skuldi slaktast Specifikk vatnnýtsla Tað punktið, sum sterstur ivi mundi vera um, var tann negd av vatni, sum neyðugt er at pumpa fyri, at fiskurin skal trívast. Tær negdir, sum ein hevði fingið uppgivið ymsa- staðni frá, vóru ógvuliga ymiskar. Av tí, at elorkan er so dýr í Feroyum, er tað av stersta týdningi fyri bú- skapin hjá eini alistød, at negdin, sum pumpast skal ikki er ov stór. Tað vísti seg eisini, at negdin, sum verður pumpað á teimum alisteð- unum, vit vitjaðu, er rættiliga ymisk, og er tað tí at umsteðurnar eru ym- iskar. Summir tilseta reint súrevni, summir endurnýta ein part av vatninum, meðan aðrir hverki tilseta súrevni ella endurnýta. Utskifting av eini alisteð hevur Tað eina er at vatni á tvey endamál tilføra súrevni og hitt er at føra avfallsevnir burtur, bæði partiklar og upployst evni Tað, sum krevur mest vatn, er tilfering av súr evni, meðan tað at føra av- falsevni burtur krevur nógv minni vatn. Við at lufta og/ella tilseta reint súrevni ber til at minka munandi um vatnnýtsl una. Eitt annað, sum ger seg galdandi er, at elprís- urin í summum av okkara grannalondum er væl lægri enn her hjá okkum. Tí verður ofta heldur nýtt í meira lagi, tí tað kostar ikki so nógv kortini. Tær negdir, sum vit hava roknað við, er neyðugt at pumpa, hava víst seg ikki at vera ov lágar eftir teimum upplýs- ingum, sum vit hava fingið, bæði frá D A I i Danmark og frá P. O. Larsson í Sveríki. Um ein harafturat tilsetir reint súrevni, skuldi enntá verið gjørligt at minka nakað um negdina Vekstur — fóður Onkur kundi hvussu nú laksur trívist í kerum uppi á landi, og hvussu er við vekstr spurt inum? Eftir tí, sum vit hava sæð. bæði í Sveríki og Skotlandi, har laks, er veksturin góður, sum tað vit kenna úr Feroyum Hevur ein meguleika at sindur, tá smáur, er alt sum fyri, at veksturin kann vera enn betri, tá alingin fer fram á landi enn á sjónum. Fóðringin er, sum vera man, nógv lagaligari á eini alisteð á landi enn á sjónum. Ein fær koyrt við trukki ella trilluberu heilt til kerini Fóðurfaktorurin á land- alisteðum vísir seg har- afturat at vera lægri enn á sjónum. Hetta hevur ta sera einfaldu grund, at ein hevur nógv betri eftirlit Framhald a- síðu 10 ala eins teir harafturat hita eitt fiskurin er talar