leygardagur 19. oktober 1985síða 9

Nr. 119 — 19. oktober 1985 so er ikki hugaligt hjá sjúklinginum, at koma heim aftur. — Um vit hugsa okkum, at familjan er fegin um at fáa ein frískan mann heim og at tey vóna, at nú verð- ur alt gott, so er lætt at ímynda sær vónloysið, um alt ikki gongur, sum ætlað! Hava tey ikki fingið at vita, hvussu maðurin »reagerar«, skilja kanska íkki, at sjúkling- urin kemur heim í umhvervi, sum frá. Hann hevur fingið við gerð, men einki er brovt tey sama hann tá hann ken heiminum, aftur M.a. kunnu fólk fáa hjálp og stuðul í AL-a so tey kunnu stand teimum royndun koma Familjan noyðist at góðtaka Eins og sjúklingurin lærir at góðtaka sjúku sína og at liva við hesum brek- inum, so noyðist familjan at fáa hollan stuðul, hon fær meguleika at skilja hetta. — So er spurningurin, hvussu familjan »taklar« trupulleikarnar. Hvat kemur sjúklingurin heim aftur til? Er nakað gjørt fyri at broyta steðuna hjá familjuni sum heild? Hvønn studul fåa tey, so umstødurnar eru i bata, tå sjuklingurin kemur aftur? — Alt hetta eru spurn- ingar, sum avvarðandi kunnu bera fram á AL- anon fundi, sum onnur av royndum kunnu veita ráð og vegleiðing um. Hvussu verða tit hjálpt? — Fyrst er at siga, at eingir serfreðingar eru til staðar — eitt nú sosialráð- gevarar ella legfreðingar 0.0. serkøn, sum vanliga skráseta fólk. Øll, ið koma á fund, eru avvarðandi, sum hava somu trupulleikar at drag- ast við og sostatt nýtist eingin at vera bangin fyri at verða »avdukadur«. Tey, sum eru á fundi, hava góðtikið støduna og hava til felags, at berjast fyri at fáa semilig livikor. — Tað er greitt, at fólk skammast og kenna tað mannminkandi, at um- steðurnar eru so tyngj- andi, men øll fáa at vita, at tey als ikki eru einsamøll um hetta. — Áhugavert kundi eisini verið at viðmerkt, at fólk, sum hava fingið trupulleikarnar eitt sindur burturfrá, kunnu veita »byrjarunum« hollan studul. Tey vita, hvussu tad kennist og hvussu ein skal koma sær å føtur aft- ur. so Einasta roynd sum gevur úrslit Nógv hevur verið tosað um sjúklingarnar, sum hava verið í viðgerð, detta út í aftur. Hvussu stórt er fráfallið? - Jú, vit hava meir enn so hoyrt tað grett, men kortini halda vit, at henda viðgerðin er tann einasta higartil, sum hevur givið úrslit. - Tá tað verður sagt, at oll detta út í aftur, so er tað ikki satt. Av teimum telum, vit higartil hava, vísir tað seg, at 40 sum pst. verða hjálpt eftir ein ari viðgerð og 70 pst. eftir um iðgerðum tveim So kar stakli I | 1 i u I ør 10 ønar eg i DE esa viðgerð rg di k 1 Í ' rða pí a t 1 so lítil, at vit Ikki I slíka viðgerð tí vónlovsið er so stórt, at ein ikki møguleika at hvat lingurin ikki 1Imoti. Royndir visa, at onnur vidgerdin ikki er til få- fyrra ferðin rættiliga hevur meta fer fram. Ti er sjúk kanska heldur væl fyri at taka um, so nytis, hoast ikki eydnast Tad krevur ómetaliga nógv av familjuni, at hon skilir tad, um sjuklingurin dettur út í aftur. Aðruferð skilir sjúklingurin kanska betur at hann noyðist at góðtaka, at hann má halda seg frá rúsandi evnum. Hvussu skulu avvarð- andi fyrihalda seg mót- vegis sjuklinginum, um hann dettur út í aftur? — Tey skulu fyrst og fremst góðtaka, at tað er neyðugt at fara á fund- irnar — bæði sjúklingurin í sínum lagi og familjan í AL-anon. Harnæst er tað umráðandi, at tey tosa um trupulleikarnar, bæði kensluliga, fíggjarliga og annars um tað, sum berjast fyri tey Ikki taka synd í teimum Tað er av stórum týdn ingi, at hjúnarfelagin hjá sjúklingi skilir, at hann hevur trongdina at drekka, hóast hann hevur fingið viðgerð og tí hevur nógv at berjast við if 1,1 Fu skal KK! laka num synd báðir partar í hjún num hava brúk fyri at byggja upp sjálvsvirðing ina, sum hjá báðum er lítil ella ongin hjún, hevur skal tað. Um vit taka eini har t.d. maðurin fingið viðgerð, so konan duga at taka Hon skal gera manni sín- um greitt, at tað er hans- ara ábyrgd, um hann ikki klárar tað Hon kann td. siga, at hon ikki longur fer at lúgva fyri børnunum, ikki ringja á arbeiðsplássið, at maðurin er sjúkur o.s.fr. Sjúklingurin skal ger- ast varugur við, at hann nú skal hjálpa sær sjálv- um stutt sagt, taka annað skinn um bak, um hann vil fóta sær aftur. — Hetta er ein long og nivandi »prosess«, sum ikki bert varir fåar månad- ar. Ti er tað eisini her neyðugt at avvarðandi fáa stuðul í longri tíðarskeið. Ov fá vitja AL-anon I Havn er bert fundur eina ferð um vikuna. men tosað hevur verið um at víðka til tvær ferðir um stutta tíð Er okkurt sum tit kundu hugsað tykkum ødrvisi í AL-anon? Sjálvsagt er altíð okk- urt, sum kundi verið betri. Mín meining er tann, at ov fá fólk vitja á AL-anon fundunum, í mun til talið teimum, sum hava fingið viðgerð. Her haltar kvinnur verið í viðgerð av hava serliga, tá Hvussu nógvar kvinnur i mun til menn detta ut i aftur? Pad kann koma an 11 tar iljan hevur torferari við at góðtaka, at tað er mamn an, sum er sjúk. Hetta skal ikki skiljast sum err atfinning, men tað hevði avgjørt gagnað, um fleiri menn vitjaðu í AL-anon At enda sigur frásegu- fólk okkara: Fyri okkara egna besta, mugu vit læra at góðtaka tað, sum vit ikki kunnu broyta, men vit kunnu leggja orkuna í at broyta tað, sum broytast kann. Báðir partar hava trupul- leikar, men tey avvarð- andi hava gingið gjøgnum hetta ódoyvd! Ein kann góðtaka, at maðurin drekkur, men ein skal eisini læra ikki at góð- taka fylgjurnar av hesum. Dagny Birgir! — spyr Óli Jacobsen blaðnum fiskaseluni >Okkara Mill- um« skrivar Birgir Dan- ielsen m.a.: „Kann tað ikki hjá Í seinasta hugsast, at fíggjarliga óferið, sum vit eru komin i, er orsakað av, at lóg- gávuvaldið upptraðkar ov nógv og ov ofta sum »yvir- formyndari«. Síðan verður ráfiskalógin nevnd sum demi um hetta. Og vísandi til eina agnlýsing frá rá- fiskagrunninum verður spurt um „Vit veruliga eru við at koma so langt út, at virkini nú ikki keypa fyri sínar egnu pengar, men mugu hava boð frá hægri stað, um tey kunnu keypa ella lata vera? Birgir hevur áður funn- ist at skipanini viðvíkj- andi ráfiskagrunninum, so tað er einki nýtt í hesum, og tað eru tað eisini fleiri aðrir sum hava gjert. Men tað sum ein mangler, er eitt uppskot um hvat skal verða gjørt í staðin. Og tað er eisini feilur við seinasta skotinum frá Birgir, at vit fáa einki upp- skot um nakra frægari skipan. Sjálvsagt eru fleiri meguleikar. Ein er at av- taka allar reglur um prís- áseting. Tá kundi fiskurin verið seldur á uppboði og virkini kundu fara at kappbjóða. Hetta kundi verið mikið gott. Men hetta hevði aftur merkt ymsar prísir frá virki til virki, og tey pen- ingasterku virkini kundu tá útkonkurera tey minni kapitalsterku virkini. Og spurningurin er, um hetta hevði verið so gott heldur, | Hvat er alternativið hevdu vit komið i stødu, ti ta somu sum undan 1963, tå eingin prisåseting var. Tad er neyvan sum ynskir at koma i ta stød- una aftur. Ein annar meguleiki vildi verið at avtaka skip- anina við ráfiskagrunn- inum, sum í hvussu er tryggjar javnar prísir. Tá fylgdi avreiðingarprísurin bert marknaðarprísinum, og tað skapti eisini trupul- leikar. Hevdu vit havt ta skipanina seinastu tvey árini, hevði upsaprísurin svingað frá ein góðari krónu pr. kg. til knappar tríggjar. Tað hevði í hvussu er skapt sterri trupulleikar, enn teir vit hava havt. Í letuni tryggjað sínar rakstrar- útreiðslur uttan mun til, hvussu tað gongur hjá vinnuni annars. Vit kundu eisini býtt um. Tryggjað skipum og manning, og so latið virkini verið »har- monika«, sum fingu hallið við lækkandi prísum og afturfyri vinningin við hækkandi prísum. Men tað fyriliggur einki um, at limirnir = í fiskaseluni ynskja nakra broyting á hesum ekinum. Birgir er ímóti »yvir- formyndarí< frá lóggávu- valdinum og spyr um virkini ikki keypa fyri sínar egnu pengar. Hetta ljóðar rímiligt, men fiska- selan er sjálv á nógvum økjum »yvirform :yndari« hjå teimum flestu virkj- unum. Fiskaselan ikki bert selur framleiðsluna Framhald á síðu 10 eru virkini