leygardagur 30. november 1985síða 8

Í summar var Niels Juel Nolsee á ferð gjøgnum Eysturríki og fekk hann nógv burturúr. Hann hevur skrivað hugleiðingar um hesa ferð, ið vit fara at prenta í blaðnum hvenn leygardag fram til jóla. 2. partur Skógardeyðin Í Suðurtýsklandi upplivdu vit hetta fyribrigdi fram við autobananum, sum nú so leingi hevur verið skrivað og tosa um: skógardeyðan. Man hevur hoyrt um hetta, valla trúð, at tað kundi vera so galið, men á ongan hátt ímyndað sær hesa ræðuligu, skakandi sjón. Kilometralong strekki koyrdu vit fram- við skógum, sum lógu út til autobanan, har treini vóru heilt ber. Tað er dálkingin frá idnadarøkjunum i Ruhr, óivað, sum er atvoldin í hesum. Men í seinastuni eru menn komnir eftir, at tá hetta syrgiliga fyribrigdi er so eyðsýnt, serliga í Suðurtýsklandi, so er tað líka so nógv teirru egiligu bilferðsl- uni á autobanunum fyri at takka. Tí at her er ferðin óavmarkað, við harav fylgj- andi dálking av bilgassi. Tá vit vóru hendaveg fyri 4 árum síðani, tá vóru tað allanvegin skelti, sum boðaðu frá, at mest loyvda ferð var 130 km. Tey skelt- ini vóru ikki nú. Hetta var alt nálaskógur, helst gran. Treini vildi eg meta at vera 20-25 m heg, og bert í toppinum, einar 3-4 m, vóru nálir. Annars stóðu hesir, fyrr so prýði- ligu bular svartir, við naknum greinum, ið tyktust mær at rópa móti himni, í einari tigandi, men tó lemjandi ákæru móti mannaættini og dálkingarverki hennara. Hetta var ein óhugnalig sjón, og man spyr seg sjálvan, um tann tíð man fara at koma, tá tað feðist eitt ættarlið, sum ikki kemur at uppliva henda náttúrugivna vakurleika, men bert kemur at síggja felnaðar, svartar viðarbular, har tær fyrr so prýðiligu skógir stóðu. Kanska verða tað tey, sum koma at taka sær um reiggj, at steðga dálkingini, tá tey síggja tær ræðuligu fylgjurnar, men dómurin yvir tey farnu ættarliðini, sum vælvitandi um, hvat sum hendi, bert fyri letuvinnings skuld tíðindablaðið Gistingarhúsið »Pension Klamm« lótu alt um seg ganga, verður harður. Men vit koyra víðari, huglag okkara lætnar aftur, vit koma til Kufstein, eysturríkska b ýin á markinum til Týsk- land, og so vóru vit í Tyrol, ella Tirol, sum tað bæði verður nevnt og skrivað her. Tyrol Hetta er landsparturin við teimum mongu fjøllunum. Og hvat var Tyrol uttan síni fjall og fjøllini uttan teirra skógir. Hetta er eisini landsparturin við teimum nógvu togbreytunum til summarturistarnar, skílyftum til vetrarturistarnar, her er sangur og tónleikagleði sum onga aðrastaðni, langtandi gittar- og citartónleikur, jodlan, og her er ein virðismikil bóndamentan har fólkið, m.a., hevur listarlig evnir til træskurðararbeiði. Um skógirnar í Tyrol kann sigast, at um 40% av økinum er skógar- vøkstur, sum eisini gevur landslag- num sin vakurleika og sitt yndi, men harumframt er skógarrakstur ein tydningarmikil partur av tilveru- grundarlagnum hjá fólkinum her. Bæði tí skógirnar eru so týdning- armiklar fyri vinnuna, og gera Tyrol tiltikið fyri vakurleika, verður væl ansað eftir teimum, og stór eki eru totalfriðað. Niðan í tey skógarkleddu fjøllini eru gongugøtur lagdar, har ferðamaðurin kann uppliva allan tann frið og vakurleika, sum hann kann ynskja sær, og tá vit, á so ómakaleysan hátt, gjørdu túrin niðan á tindarnar í togbreytini, sóu vit niður á hesar gongugetur, sum snúðu seg gjøgnum skógin, og har fólk til gongu gjørdu henda sama túr. Longu í rómverjatíðini lá ein skansi, Veldidena, í sunnara enda á teirri fløtu, har nú Innsbruck liggur, og har eru sera áhugaverdir út- grevstrar. Samanumtikið er nógv at finna aftaná rómverjar allan vegin gjøgnum Eysturriki, frá eystur til vestur. Teir bitu seg fastar, viggyrdu seg her, á sunnaru síðu á Donau og vestur eftir. Nógv kláraði Rom, men teir villmenninir, sum búðu norðan- fyri Donau, vóru teimum ovmikið. Tá Roma fór í søguna, høvdu ymisk fólkasleg valdið her: eystur- gotar, januvarar (menn úr Bayern), longobardar, síðan ymsar greiva- ættir higani úr økinum, til húsið Habsburg í 1276 kom til valdið og skjótt hevði ell tey landagki, sum samsvara tað Eysturríki, vit kenna í dag, á hondum. Ein grein av Habs- burgaættini stýrdi, sum hertugar, Tyrol, men í 1668, aftaná at henda * Goldenes Dachl Nr. 137 — 30. november 1985 ættargrein doyði út, var stýrið av landspartinum lagt undir stjórnina í Wien. Innsbruck Komin um markið við Kufstein, koyra vit vestureftir gjøgnum Inn- dalin, og fjellini byrja at hevja seg til báðar síður. Vit skuldu gjegnum Innsbruck, fyri at koma til gist- ingarhús okkara, hildu eisini at vit høvdu granskað býarkortið nóg væl og kendu vegin, men gakk. Vit upp- livdu so einaferð enn, hvussu fyri- komandi fólk her eru. Eg fór ut úr bilinum, við kortinum í hondini, at spyrja ein mann, sum júst var komin út úr sínum bili, um veg. Hann setti seg beinanvegin inn aftur í bilin, og