hósdagur 5. desember 1985síða 11

Nr. 139 — 5. desember 1985 Síða 11 AIDS-TILBURÐIR KRING HEIMIN Tilburðir frá- boðaðir av limalondum í WHO Y N x - . ; : + o < : í Á % í 5V 2 SÝ f RN 3 N / R NG V NY. v 7 å > 3 S FFD NN S S S gs NS DS /// SF Minni enn 7 tilburdir: Bahama-oyggjarnar, Barbados, Chile, Kina, Kolumbia, Costa Rica, Finnland. Grenada. Guatemala, Honduras, Hong Kong, Jamaica, Luxembourg, Panama, St. Lucia, St. Vincent, Suriname, Thailand. Nøkur limalond hava ikki bodad frå AIDS, men bert i USA eru 7.157 Science, at i nøkrum fáum ferum gongd, ið er tolererað í Vestur t.d. forboðið alla selu av blóði í deyðstilburðir kendir hevði AlDS-virusið beinleiðis heiminum, men er ónáttúrlig fyri Rio de Janeiro. og 20% av blóð WHO, heilsustovnurin hjá ST, lopið á menuna og heilan, og har okkara samfelag«. Ein høgur sov bankunum býnum eru helt ráðstevnu, sum stóð tveir dagar, í Geneve oktober um AIDS og har gramdi ein lækni seg um hellingina hjá heimsins fjølmidlum at bera AIDS saman við umfarsóttir í miðeld. Saman- beringin tykist tó ikki heilt burturvið, tí júst á hesi ráð- stevnu viðurkendu læknarnir, at fleiri ár fara at ganga áðrenn heilivágur finnist ímóti AIDS? hóast tað kanska verður megu- ligt at minka um útbreiðsluna við upplýsingum, serliga vendar til homoseksuellar. Ímeðan kann roknast við, at hundraðtúsund- tals menniskjur verða smittaðar av AIDS og tíggjutúsundtals fara at doyggja. Tað kann vera uggi fyri vanlig- ar borgarar, at einki bendir á at HTLV-III virusið breiðist gjøgnum tilvildarligt samband, sum tað at nema við AIDS- smittubera ella ting, hann sjálvur hevur nomið við. Hevuðsorsekin til smittu er kynsligt samband, serliga homoseksuelt. Gift fólk, ið vísir hóskandi trúskap móti hverjum eðrum, er tí yvirhevur ikki í vanda. Tilburðir, har giftir menn hava fingið AIDS, eru kendir í USA, men í ellum forum er talan um mannfólk, ið hevur havt kynsligt samband við skekj- ur. Misnýtarar, ið spræna rús- evnið í æðrarnar, eru eisini í stór- um vanda, tí nógvir plaga at nýta somu sproytuna. Seinasti vanda- bólkurin eru tey sakleysu offrini: sjúklingar, ið grundað av blóð- sjúku ella eðrum, mugu fáa blóð- flutning regluliga. Nógvir slíkir hava AIDS, harímillum fleiri bern. Nýggjar síður av AIDS koma áhaldandi fram í ljósmála. Nú seinast greiddi eitt amerikanskt lið av læknum frá tí í tíðarritinum avleiðingarnar álvarslig rerslubrek og eði. Ongin veit, hvussu AIDS kom fyrst til USA, men uppruna- londini eru helst nekur lond í Mi- Afriku, m.a. Gabon, Zaire og Tanzania. Ein av fyristødulækn- unum hjá WHO, dr. Fakhry As- saad, sigur, at statistukkurin vísir, at sjúkan varð borin til Eur- opu av homoseksuellum úr ymsum londum, og haðani til Miðeysturlond og Asiu. Millum smittuberarnar eru amerikanskir hermenn, ið eru fluttir millum hersteðir um allan heimin. Ameri- kanskir myndugleikar fyrireika n kanningar av meira enn 2.1 mill- ión mannfólkum og konufólkum í amerikanska herinum. Klekingartíðin fyri HTLF-III virusið kann vera minst 6 mán- aðir, men oftani er hon heilt upp til fimm ár. Tað hevur við sær, at sjúkan kann breiðast út sera vítt áðrenn teir, sum eru upprunaligu smittuberarnir, vita yvirhevur um teir hava AIDS. Og hvussu er útlitið tá fyri framtíðina? Tað er, sambært seinastu telum, mild- liga sag skakandi. Kanada, sum nú hevur 323 tilburðir, fer um 1990 at hava ímillum 25.000- 100.000. Í Italiu, har 80 AIDS- sjúklingar nú eru, verða fleiri tús- und at fáa sjúkuna aftan á fimm ár. Robert Koch-stovnurin metir, at í V-Týsklandi ganga í letuni 100.000 mans við HTLV-III vir- usinum. Utlitini fyri lond sum USA og japan eru so skelkandi, at serfreðingar nokta at gera nakrar fyribils metingar. Sum fyrr nevnt, hevur AIDS ikki gjørt um seg í Sovjetsam- veldinum, í minsta lagi sambært almennum keldum har. Sovjet- iska blaðið Trud sigur, at AIDS ver knýtt at kynsligari niður- voru jetiskur embætismaður segði farnu viku, at AIDS var ókent í Sovjet-samveldinum. Hinvegin eru einstakir sovjetiskir læknar, ið siga seg hava hoyrt um ella sæð AIDS-sjúklingar í sínum heimlandi. Har hóttanin frá AIDS er viðurkend, eru stjórnirnar byrj- aðar at fyrireika seg til stríðið ímóti sjúkuni. Thailand ætlar sær at steingja landið fyri útlending- um, sum sannað við blóðsýning- um, at eru smittuberar. Og hóast eingin tilburðir eru skrásettir í Bangladesh, verða útlendingar kravdir fyri váttan um at hava gjegnumgingið AIDS-royndir. Nú ið nógv lond í Vesturheim- inum hava gjert tað til skyldu at kanna allar blóðgávur, verður meguligt at útiloka heilar vanda- bólkar frá AIDS, t.d. fólk, ið hevur blóðsjúkur og má fáa reglu- ligan blóðflutning. Men kanning- ar av blóð eru ov dýrar til at nógvar tjóðir kunnu gera tær í stórum. Stjórnin í Brasiliu hevur + stongdir Tá ið hugsað verður um ovurstóra dent, ið verður lagdur á kynsligu síðuna av gerandisliv inum 1 framkomnum nútíðarsam- feløgum, virkar tann meguleikin sera ótrúligur, at AIDS fer at verða steðgað av sterri varssemi og siðiligari atburði enn higartil. Einasta vónin tykist vera tann, at læknavísindin finnur heilivág, ið kann beina fyri hesi sjúkuni, áðrenn hon nær somu lutfellum og tær drepandi pestirnar, sum gingu í miðeldini. tan (Heimild: Time) AIDS-offur (í miðjuni) tosar við tíðindafólk í v-týska sjónvarpinum