leygardagur 22. mars 1986síða 8

"Síða 8 Áhugaverd greinareð í Der Spiegel: tíðindablaðið Nr. 34 — 22. mars 1986 ann S-Afrika leggja vesturlendska idnadin lamnan? — Botha hevur hótt vid útflutningssteðgi Havnin i Cape Town . Botha P. W. Botha, forsetin i Sudur-afriku, tykist vera bar- | dagafúsur maður. Hann hevur ofta ávarað londini í E+uropu og USA, ið berjast ímóti apartheid-skipanini við handilstiltøkum og eðrum slíkum, við at boykotta framleiðsluna hjá Suður-Afriku, skal Vesturheimurin ansa væl eftir ikki at skaða seg sjálvan. Steðgar S- Afrika útflutnionginum av kromi, sigur Botha, missa ein million amerikanarar arbeiðið, og bil-idnadurin í Europu verður lagdur lamin. Steðgar S-Afrika útflutn- iongin av eðrum týdningarmiklum málmum, kann stjórnin í Pretoria leggja allan tann tunga og elektron- iska ídnaðin í Vesturheiminum lamnan. Í sera áhuga- verdari greinarød í Der Spiegel greiðir tyski blaðmaður- in Hans-Georg Nachtweh frá, hvussu bundin Vestur- heimurin er at útflutninginum av málmi og eðrum rá- evnum úr S-Afriku. Landið kann í roynd og veru sigast at hava lyklasteðu mótvegis vesturlendskum ídnað. V- týski politikarin Franz Josef Strauss gevur Botha rætt viðvíkjandi vandanum fyri v-europeiskan ídnað, ið kann standast av handilsboykotti móti S-Afriku. Strauss vil vera við, at um útflutningurin av málmi og eðrum týdn- ingarmiklum ráevni úr S-Afrika til ídnaðin í Europu ein ans verður skerdur við 30%, fer tað at hava herviligar avleiðingar fyri v-týska ídnaðin. Strauss sigur, at trygg leikin fyri ráevnisútveganina í Vesturheiminum stendur og fellur við tí politisku framtíðini í S-Afrika Ómetaliga sterk steða Spurningurin, ið Nachtweh setur sær fyri at svara í Der Spiegel, er, um hesin pástandurin veruliga er beinur og í hvussu stóran mun vesturlendski ídnaðurin er heftur av ráevnum, sum liggja í s-afrikanskari jorð Tað er eyðsýnt, at S-Afrika hevur ómetaliga sterka stødu, tá talan er um råevnisutvegan til Vesturhein Landið er ímillum tey fimm í heiminum við te ste u raevniskeiðdunum 1aå0 ú ÍV LI KK Ina + heilt í þe): 60 i vullg i ul in gul vanad k D framleiðsluni av mangan og krom-måimi, lerro-mar Edvard Jónsson skrivar gani, zirkonium, diamantum og titani. Harafturat eru onnur tydningarmikil råevni, sum antimon og fluor. Ax hesum råevnum er tað serliga kromið, ið hevur so noge meina stóran týdning fyri ídnaðin í Vesturheiminum Mangan gevur stálinum harðleikan, soleiðis at tað verður nýtiligt til jarnbreytarskinnarar, maskinur og byggitól. Tá ið kromið verður blandað saman við stáli, gerst tað rustfrítt og missir ikki sín form og harðleika í ógvuliga hegum hita. Og hesin eginleiki ger tað serstak- liga týdningarmikið í framleiðslu av rakettum og jet flogførum. Platin hevur ovurstóran týdning fyri bil-ídn- aðin. í tólum til oljureinsivirki og í mikro-elektronikki Einki land er so ríkt av platini sum júst S-Afrika. Arnt Spandau, professari í Reutlingen, sigur: »Uttan hesar málmar kunnu jetflogferini ikki flúgva, ongir bilar ella tok kunnu koyra, ei heldur nakað ravmagnsvirki verða rikið. Telduútgerð, rein luft og reint vatn er treytað av atgongd til hesar málmar í idnadariondunum« Sovjet fer ikki at hjålpa Sostatt tykist sum um P. W. Botha als ikki hevur fyri neyðini at boyggja seg fyri krevunum úr Vesturheim inum. um at tað skal beinast fyri apartheidskipanini. S-Afrika freir seg serliga nógv yvir, at arvafíggindin hjá Vesturheiminum eins væl og S-Afriku sjálvum, Sov- jetsamveldið, er tað einasta heimsins land, ið kann sam- metast við S-Afriku í atgongd til krombland, mangan og platinmálm. Steðgaði S-Afrika framleiðsluni av hes- um råevnum, er tað ivingarsamt, um Sovjet hevði gjørt sær tann ómak at útvega Vesturheiminum tey ella um Sovjetsamveldið yvirhevur metti tað vera ynskiligt at hjálpa tí kapitalistiska heiminum i tilikari kreppusteðu Og hvussu hevdu framleiðarar av flogførum, teldum, bilum og maskinum tá kunnað fingið tey lívsneyðugu råevnini? Er yvirhøvur meguligt at fáa tey aðrastaðni ? Fara trupulleikarnir ikki at hækka framleiðslukostnaðin og sostatt inflatiónina í stórum, akkurát sum tá eitt nú oljuprísirnir fara upp? Lygn og statistikkur Mark Twain segði einaferð: >There are lies, damn lies and statistics<. Hyggur ein bert at telum og statistikki viðvíkjandi goymslum og framleiðslu, útflutningi og innflutningi, kann ein lættliga fara skeivur. Tað er ey 8- vitað ónoktiligt, at Suður-Afrika hevur týdning burturav fyri idnadin í Norður-Europu og U.S.A., men landið hevur kortini ikki ta megi, ið skal til fyri at leggja tann tunga og elektroniska ídnaðin í Vesturheiminum lamnan. Trupulleikar høvdu uttan iva stungið seg upp m.a. hækkandi prísir men júst teir hegu prísirnir høvdu eggnað aðrar framleidarar til at økja um sína framleiðslu. Nevnast kann, at eitt nú Turkaland fram- leiðir krom, men orsakað av vánaligum umsteðum, er framleiðslan har nógv dýrari enn í S-Afriku. Tá Botha hótti Vesturheimin við steðgi í krom-útflutninginum, gjerdu teir turkisku myndugleikarnir beinan vegin vart við, at teir vóru teknifreðiliga mentir at tvífalda krom framleiðsluna við stuttari tíðarfreist. Onnur lond kundu eisini ekt nógv um sína mangan- og krom-framleiðslu Og varð útboðið alment, eins og roknast kann við í kreppusteðu, hevði príshækkingin ikki verið so stór sum annars, tí at lutfalsliga nytslan av hesum málmi i ti samlaðu framleiðsluni er ógvuliga avmarkað. Um prísir óru verandi hegir, vildu framleiðararnir leitað eftir år ekta tørvin, nett sum tað hendi i Kreppu tá kol, g = annað brennievni varð nýtt iðin f Nyggj sløg av keramikki kundu verið aðurin hevði sjálvandi hækkað. Men sannroynd er, at | | ; | | er | i