fríggjadagur 8. november 2002síða 8

Frá fríggjadegi 8. november til hósdagin 14. november The bone collector Undan væðingini Gesturin: Kim Simonsen Fólkaræðislig virði í skúlanum er heiti á norðurlendsk- ari ráðstevnurøð, sum endaði við framsýning í Helsing- fors hin 29. oktober. Tá høvdu fimm ráðstevnur verið Norðurlond í kring. Fyrsta ráðstevnan í Helsingfors legði dent á rættindi og luttøku hjá børnum, onnur ráð- stevnan var í Stockholm, har denturin varð lagdur á jævnrættindi og virðisgrundarlag skúlans, lýst við støði í kyni, stætti og etniskum uppruna. Í Oslo var kjarnin virðisgrundarlagið í skúlans dagliga yrki, og í Keyp- mannahavn vórðu evnini skúlademokrati og mentanar- lig integratión. Á fimtu og seinastu ráðstevnuni, sum varð hildin í Reykjavík, varð spurt, hvussu vit fáa ein meiri fólkaræðisligan skúla. Teir fimm fyrilestrarnir, hildnir av fimm granskarum, eru givnir út í bók "Demokrati i skolans vardag" av Värdegrundscentrum á Lærda Háskúlanum í Umeå. Fyrrverandi forseti Ís- lands Vígdis Finnbogadóttir hevur knýtt stevnurnar saman. Í sendingini "Skúlagátt- in" verður hon gestur og greiðir frá um tiltakið og for- tíð hennara sum lærarari. Vígdis er sonevndur good will sendiharri fyri heimsins mongu tungumál og heiðursforseti í COMEST og UNESCO. Umframt Víg- dis hoyra vit eisini Paula Nielsen rektara, Gyðju Hjalmarsdóttir lærara og Beintu Haraldsen studenta- skúlanæming. Birgir Kruse leggur sendingina til rættis. Skúlagáttin - Fólkaræði í skúlanum Mánakvøldið kl. 19.00 Tilbage til fremtiden 2 Sunnukvøldið kl. 20.00 Mánakvøldið kl. 20.25 Mikukvøldið kl. 20.00 Hóskvøldið kl. 20.50 Borð um borð 4/7 Sunnukvøldið skulu vit í fjórðu og síðstu inn- leiðandi sendingini í spurnarkappingini "Borð um borð" finna síðstu luttakararnar í hálvfinaluni. Lið A manna hesa ferð: Høgni og Ólavur Waag Høgnesen og lið B: Poul Huus og Annfinn- ur Olsen. Vertur er Leivur Hansen og dóm- ari Marius Rein. Sunnukvøøldið kl. 20.00. Sunnukvøldið kl. 20.00 15 14 Nr. 215 - 8. november 2002 UTTAN ÚR HEIMI Kekenski varaforsætis- ráðharrin, sum situr varðhaldsfongslaður í Danmark eftir kravi frá russisku myndugleikun- um, fær nú stuðul úr Russlandi. Stuðulin kemur ikki frá teimum russisku myndugleikunum, men frá mannarættindafel- agsskapum, sum mæla danska løgmálaráðnum frá at útflýggja Zakajev. Í einum brævi, sum varð handað donsku sendi- stovuni í Moskva, sten- dur, at Akhmed Zakajev verður uttan iva píndur og síðani avrættaður, verður hann sendur til Russlands. Millum teirra, sum hava skrivað undir bræv- ið, er Sergeij Kovaljov, sum sjálvur er fyrrver- andi politiskur fangi. Hann er í dag limur í russiska tjóðartinginum. Týska flogskiparafel- agið sigur, at flog- vanlukkan í Luxen- bourg mikudagin er ein stór gáta. Flogfarið hevði júst verið til umvælingar FLOGVANLUKKA Árni Joensen: Alt gekk, sum tað átti, tá Fokker 50-flogfarið nær- kaðist floghavnini í Luxen- bourg fyrrapartin mikudag- in, men fimm kilometrar frá lendingarbreytini datt flogfarið brádliga niður. Umborð vóru 22 fólk, og bara tvey teirra sluppu frá vanlukkuni á lívi. Annað teirra var tann 27 ára gamli flogskiparin. Hitt var eitt av teimum 19 ferðafólkunum. Í gjár fóru serfrøðingar undir at kanna innihaldið í tí svarta kassanum og ferðskrivaranum í flogfar- inum, men í Týsklandi undrast flogskiparafelagið á, at flogfarið datt niður. Talsmaðurin hjá felagnum, Georg Fongern, segði í gjár, at vanlukkan er ein stór gáta. Sambært tals- manninum var alt í lagi um- borð á flogfarinum bara nakrar fáar minuttir, áðrenn tað datt niður. Sýnið var vánaligt í Luxenbourg hendan fyrra- partin, men tað er vanligt á teimum leiðunum hesa tíðina á árinum. Sam- ferðslumálaráðharrin í Luxenbourg, Henri Gret- hen, segði í gjár, at hóast sýnið var vánaligt, var tað ikki verri enn vanligt. Hann vísti eisini á, at fleiri onnur flogfør lendu á flogvøllin- um uttan nakrar trupulleik- ar. Vanlukkan mikudagin var tann fyrsta hjá felagn- um Luxair, sum varð stovn- að fyri 40 árum síðani. Flogfarið, sum datt niður, hevði verið til umvælingar, og ferðin úr Berlin til Luxenbourg mikumorgunin var tann fyrsta aftan á um- vælingina. Tey flestu ferðafólkini umborð á flogfarinum vóru týsk handils- og vinnulívs- fólk. Russar eru framvegis ikki heilt nøgdir við orðalagið í amerik- anska uppskotinum um Irak. Kofi Annan vil hava eitt samt trygdarráð at taka undir við tí endaliga orðalagnum IRAK-KREPPAN Árni Joensen: Fyrrakvøldið gjørdu USA og Bretland enn eina roynd at fáa trygdarráðið hjá ST at gera eina nýggja samtykt um Irak, eftir at Frakland og Russland sýttu fyri at góðtaka tað upprunaliga uppskotið. Hesaferð er orðalagið broytt eitt sindur. Í tí fyrra uppskotinum stóð, at sýtir Irak fyri at gera eftir krøv- unum frá ST, skal tað bera í sær, at hernaðartiltøk kunnu setast í verk ímóti landinum. Í tí nýggja upp- skotinum stendur, at sýtir Irak fyri at eftirlíka krøvun- um ella forðar vápnaeftir- litsmonnunum at gera sítt arbeiði, kann tað hava her- naðarlig tiltøk við sær. Men fyrst skal málið fyri trygd- arráðið. Amerikanarar og bretar siga, at broytingin gevur irakum ein eyka møguleika at gera eftir krøvunum hjá ST. Men russar eru framvegis ikki nøgdir. Russiski ST- sendimaðurin, Sergej Lav- rov, segði í gjár, at stjórnin í Moskva kann framvegis ikki góðtaka uppskotið. Hann vildi tó ikki siga, um Russland fer at nýta sín sýtingarrætt, kemur hetta uppskotið til atkvøðu- greiðslu. ST-aðalskrivarin, Kofi Annan, hevur sagt, at hann vil fegin hava øll tey fimtan londini í trygdarráðnum at atkvøða fyri tí endaliga uppskotinum. Umframt teir føstu limirnar USA, Russ- land, Kina, Bretland og Frakland eru Meksiko, Kameroun, Singapore, Bul- garia, Noreg, Demokrat- iska lýðveldið Kongo, Guinea, Írland og Sýrialand limir í trygdarráðnum í løt- uni. Russisku myndug- leikarnir kunngjørdu í gjár nøvnini á teimum 128, sum doyðu í gíslatøkuni í Moskva GÍSLATØKA Árni Joensen: Síðani russiskir hermenn lupu á keksnsku gíslaræn- ararnar í leikhúsinum í Moskva, hevur dúgliga ver- ið gitt, hvussu mong fólk doyðu av gassinum, sum hermenninir sprændu inn í leikhúsið. Í gjár kunngjørdu russ- isku myndugleikarnir so, at 128 fólk doyðu. Samstun- dis vórðu tey 128 nøvnini almannakunngjørd. Av teimum eru 120 russisk nøvn. Teir átta útlending- arnir, sum doyðu, vóru úr USA, Niðurlondum, Eysturríki, Ukraina, Hvíta- russlandi og úr Kasakhstan. Úr Moskva frættist, at umleið 100 av gíslunum liggja framvegis á sjúkra- húsi, og at seks teirra eru í lívsvanda. Fleiri hermenn, sum vóru við í álopinum á leikhúsið, fáa eisini við- gerð. Flogvanlukkan í Luxenbourg ein stór gáta Átta útlendingar doyðu Irak fær ein møguleika afturat Alt vísti seg at vera í lagi umborð á Luxair-flogfarinum, beint áðrenn tað datt niður Amerikanski tjóðbankin lækkaði í gjár rentuna 0,5 prosentstig, so hon nú er 1,25 prosent. So lág hevur amerikanska rentan ikki verið í 41 ár. Tað kom ikki óvart á nakrar, at tjóðbankin lækkaði rentuna, men eingin hevði væntað, at lækkingin fór at verða so stór. Tey flestu rokn- aðu við, at rentan í USA fór at lækka 0,25 prosentstig. Í grundgevingini fyri at lækka rentuna so nógv segði tjóðbanka- stjórin, Alan Greenspan, at lækkingin er neyðug fyri at seta ferð á amer- ikanska búskapin, sum er meint raktur av hótta- nini um kríggj við Irak. Í oktober mistu 5.000 amerikanarar arbeiðið, og í september minkaðu bíleggingarnar frá amerikanska ídnaðinum 2,3 prosent. Evropeiski tjóðbankin skuldi í gjár taka støðu til, um rentan í Evropa skal lækka, men eyg- leiðarar væntaðu ikki, at bankin fór at gera sum tann amerikanski, men at hann helst fer at bíða eftir, um amerikanska lækkingin fær ta ætlaðu ávirkanina. Russisku myndugleik- arnir eru í øðini um eina sjónvarpssending, sum var í almenna kekkiska sjónvarpinum fyri nøk- rum døgum síðani. Sendingin snúði seg um viðurskiftini í Keke- nia, og russisku myn- dugleikarnir siga, at sendingin kann ikki tulkast sum annað enn stuðul til altjóða yvir- gang. Russar undrast á, at kekkiska sjónvarpið sendi sendingina so stutt aftan á kekensku gísla- tøkuna í Moskva, sum kostaði umleið 170 mannalív. Russiska uttanríkis- ráðið sigur, at meðan heimurin roynir at stríð- ast ímóti altjóða yvir- gangi, eru tað tíverri nøkur lond, sum stuðla yvirganginum. Eitt av hesum londum er Kekkia, stóð í einum mótmælisskrivi frá uttanríkisráðnum í Moskva. Kenda amerikanska f i l m s l e i k k v i n n a n Winona Ryder varð mikudagin dømd sek í at hava stolið klæðir fyri 44.000 krónur í einum handli í Beverly Hills. Dómarin staðfesti, at upptøkutólini í handl-in- um vístu týðiliga, hvør tjóvurin var, og hann gav ákæruvaldinum viðhald í, at Wynona Ryder hevði stolið klæðini. Ákæruvaldið hevði kravt, at filmsleikkvinn- an skuldi í fongsul, men hesum tók dómarin ikki undir við. Sjálv hevur Wynona Ryder greitt frá, at stuld- urin var liður í venjing- ini til ein film, sum hon var biðin at spæla, og at tað var leikstjórin, sum hevði mælt henni til at gera eina roynd í einum handli í Beverly Hills. Russar stuðla Zakajev Rentan niður Mótmæla sending Ryder ikki í fongsul C M Y K 14