leygardagur 15. mars 1986síða 6

Telefon 118 20 Argjavegur 26. 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Blokk- studningur krevur politiskan rygg KOMANDI týsdag verður fyrsti fundurin um eina møguliga blokk- studningsskipan Føroya Dan markar imillum i Keypmanna- havn, og ivaleyst skulu fleiri fund- ir til, áðrenn ein skipan fæst á pappirid, sum báðir partar kunnu góðtak% EINKI ER at ivast í, at júst hesin spurningurin verður ein av polit- isku høvudsspurningunum i polit- isku telvingini bædi nu og i år- unum, sum koma. Í fyrsta lagi, hvussu hendan skipan kemur at síggja út á pappírinum og í øðrum lagi, hvussu hon kemur at roynast í verki. ORÐASKIFTIÐ er longu byrjað, og sum ikki einaferð, tá nyskapan er í nánd, eru sambandsmenn ikki seinir á sjóvarfallinum við sínum illgitingum og svertu talu. Einki má broytast. Alt skal vera sum er. Hetta er vanliga tala sambands- manna. SO EINFALDUR eru veruleikin tó ikki, og hóast tingingarnar ikki enn eru byrjaðar við ríkisstýrið og lítið kann sigast hvat kemur burtur úr, er tó okkurt, sum ein longu kann sláa fast. JAVNAÐARFLOKKURIN var ein av fadrunum til heimastýris- lógina. Hesa rammulég, sum stórt sæð hevur roynst væl, og sum, sum tíðin hevur liðið, er vorðin broytt eftir broyttum um- støðum. Hetta hevur eisini alla- tíðina verið ætlanin við Heima- stýrislógini, og spurningurin er tí nú ikki um hendan skal broytast, men heldur um, hvussu hon skal broytast. : Krisjan Dahi Randi Jacobsen Tórfinn Smith i: Kalmar Lindenskov : Pif Pressan 1981 oddagrein LONGU i sjeytiårunum helt Javn- adarflokkurin, at tidin var komin at gera åvisar broytingar Føroya Danmarkar millum, soleidis at vit sjålvir f enn størri mun, kundu ráða yvir egnum viðurskiftum men hesar ætlaðu broytingar blivu ongantíð framdar NÚ ER STØDAN tann, at danir hava boðað frá, at teir ynskja eina broyting í viðurskiftunum land- anna millum. Um vit søgdu sum sambandsmenn, at hetta vilja vit einki hava við at gera, so fara vit bert so líðandi eftir hæli. Vit hava longu mist nógv orsakað av tørv- andi yvirtøkum, og eru afturút- sigldir í stóran mun. Bert eitt dømi um hetta er fólkapensiónin. HINVEGIN kunnu vit fara í sam- ráðingar við danir; og royna at fáa sum frægast burturúr. JUST HETTA er tað, føroyska sendinevndin, sum farin er til Danmarkar, hevur i hyggju. Sum sagt veit eingin, hvat kemur burtur úr, men eitt er givið. Fáa vit eina blokkstuðulsskipan, førir hendan við sær, at Føroya løgting fær størri vald. Størri vald til at fordeila blokkin til til øki, sum hava størsta tørvin. Hetta krevur åbyrgdarfuliar politikarar og ikki minst politiskan rygg. TAD HAVA sambandsmenn ikki, og er tað tí ikki løgid at teir nú ræðast skriftina á vegginum. tór.- Nr. 31 — 15. mars 1986 Hjarnar Djurhuus og oljan Herfyri fingu vit eitt heldur vánaligt svar frá Hjarnari Djurhuus uppá ein konkretan fyrispurn- ing frá Apol um, hví brúkarin av olju ikki fær oljuna til ein lægri prís, tá prísurin á ráolju er lækk- aður so nógv sum hann er seinnu tíðina. Hjarnar ferdi fram, at tað, at prísurin á ráolju lækkar, ikki nýtist at merkja, at prísurin á oljuni í tangan eisini lækkar, tí útreiðslurnar til raffinering, frakt v.m. kunnu vera tær somu ella hækkandi. Tað er ófatiligt, at lækk- andi ráveruprísir ikki merkja lækkandi útselu- prís — hetta er annars galdandi í flest ellum viðurskiftum, har markn aðarkreftirnar virka (les har kartellini ikki gera sínámillum avtalur) Innan oljuvinnuna hevur sum onga aðrastaðni frá framleiðar- ans síðu verið roynt at samarbeiða um, hvussu nógv skal pumpast upp av olju og til hvenn pris, oljan skuldi seljast. Hetta hevur sum kunn- ugt ikki eydnast teimum við felagsskapinum OPEC. Urslitid er, at oljufram- leidaralond sum Saudi Arabia, Bretland, Noreg og Mexico hava kappast um at pumpa olju upp seinastu tíðina við fallandi prísum til fylgju. Seinast í januar og fyrst í februar fór prísurin á rá- olju fyri fyrstu ferð í 7 ár niðurum 20 dollarar pr. tunnu. = Norðsjóvaroljan var niðri á 17.70 dollarum pr. tunnu Feroyar, sum brúkari av olju, áttu at fingið fyri munir av hesi innanhýsis ósemju millum framleið aralondini. Men tað er ikki hent í tann mun, tað kundi. Orsekin er einfeld: Shell og Esso í Feroyum hava ikki loyvi at keypa olju, har hon er biligast, og fastleggja prisin hareftir Attu Føroyar haraftur- ímóti nakrar oljutangar. sum Shell og Esso onki áttu í, kundu vit arbeitt betur í samsvari við útboð og eftirspurning og tann vegin spart nógvar milli ónir krónur. Oljumenninir runt um í Feroyum vildu verið líka- glaðir, um oljan æt Shell ella Esso, teir koyrdu við Men tað er væl ólíka lættari at ringja til Shell í Danmark ella Noregi, tá tómt er, og fáa fylt aftur uttan at hugsa um prísir og kapping róði Hverki virðing fyri livandi ella deyðum Ein av teimum mest grundleggjandi eginleik- unum hjá menniskjum er virðing fyri deyðanum. Tá eitt menniskja er deytt „hevur tað sum skilti sundur í lívinum so ómeta- liga lítið at siga. Hesin góði menniskjansligi eginleiki hevur eisini staðið sína roynd, nú tá Olof Palme varð myrdur. Hegur og lágur hevur verið skak- aður um hesa hending. og fólk flest hava sagt seg syrgja deyða Palmes. Og tað uttan mun til, um tað hava verið politisk við- haldsfólk ella mótsteðu- fólk. Serliga kom hetta fram, tá norðurlandaráðið mintist Palme. Øll vóru samd um, at tað sum taldi var, at Palme var ein mætur politikari og menn- iskja, sum var farið, og sum øll syrgdu uttan mun til flokslit. Ein tann besta minningartalan var hildin av Poul Schlúter, og hann segði, at vit máttu læra av tí, sum var hent, og »Vi má styrke fordragelighed- en i vore samfund, også i det politiske liv, og vi må respektere meningsfor- skelle som noget posi- tivta. Nú veit eingin, hver ið myrdu Palme, hóast fleiri gitingar hava verið frammi. Men í Berlingske Tidende tann 3. mars er grein um »hadet i det svenske politiske liv«. Har verður vist á, at hóast Palme varð umtóktur >v mongum, var hann eisini hataður av eðrum í Sve- ríki. Framdur var ein steðugur politiskur hetsur móti honum, og tíkið verður til, at »de politiske kampanjer ofte har haft en form af en direkte polit- isk forfølgelse af Olof Palme«. Og mett verður,a at henda støduga her- ferðin móti Palme kann hava fingið onkran at taka sakina í egna hond. Tað er ein royndur lutur, at tað er ikki altíð so langt frá orði til handling. Og at tað er lætt at esa fólk upp til yvirgang Eisini út frá hesum skuldu vit í Ferovum kunnað gjert Schlúters orð til okkara, so vit ið hvussu er gera hvat vit kunnu fyri at fyribyrgja eini slíkari sorgarhending Palme fíggindi Ísraels! Onkur hevur tó einki lært av eilum hesum, og er tað málgagn fólkafloksions. Palme var neyvan køln- aður, fyrr enn hetta blað byrjaði at skemma eftir- mæli Palmes og meira og minni at gotta sær um tað sum var hent. Hetta verður gjert á ein hátt sum vildi verið óhugsandi fyri nakað annað blað í frælsa heiminum. Sosi- alurin hevur longu víst nakað av tí sum DB hevur skrivað. Meðan Palme framvegis stendur undir beru ger blaðið mánadagin gjøldu: burtur úr minni hansara »Teir máttu gjert Palme til halgimenni«, og í hesi grein verður Palme saman við Anker Jergensen og eðrum norrenum javn aðarleiðarum skirdur »figgindi Israels«, og tað eru bert fáir mánaðir síð- an, at teir eisini vóru skírdir jetahatarar. Tá hugsað verður um Hitler, Streicher og teirra avrik er hetta mest óndsinnaða skuldseting, sum kann setast fram móti nøkrum Men tå DB so fegið vil hava fólk at trúgva, at javnaðarmenn eru jeda hatarar og fíggindar Ísra els, kundi verið av áhuga at greitt frá steðu t.d danska javnaðarfloksins til jødarnar og Israel Støda donsku javnadar manna undir tysku herset ingini 1940-45 var kanska ikki altíð so prisverdug Men teir høvdu so sín lut at donsku jedarnir vórðu bjargaðir undan týsku týningartyppunum Seinast í september 1943 frætti Hans Hedtoft frá týskum keldum, at nú fóru týskararnir at taka donsku jedarnar. Hann legðist ikki á boðini. Saman við eðrum javn- aðarmonnum sum H.C. Hansen og Vilhelm Buhl fóru teir beinanvegin undir at ávara jedarnar, so teir kunnu sleppa sær til rýmingar. Í hesi stødu Framhald á síðu 16