leygardagur 15. mars 1986síða 21

Nr. 31 — 15. mars 1986 sett í verk av líka so stórum fíggjarligum týdningi fyri kommunurnar, skuldi peningurin kortini komið úr al- mennum kassum, og tað kann soleiðis gera tað sama. Men í hesum mugu vit greiniliga siga, hvat tað er, vit vilja. Um vit vilja brúka sjúkrahúsverkið sum amboð til bygdamenning, so lat okkum siga tað hart. Tí so ber til at skilja steðuna. Og so mugu íbúgvarnir eisini fata, at hervið verður onkur misjavni í sjúkuviðgerðum, alt eftir bústaði, og at hetta er eitt slag av eykaprodukti av, at politikararnir við eðrum endamáli royna, við almennum peningi til bygdasamfelegini, at skapa javnrættindi. Vit missa sostatt javnrættindi á einum plani, um vit royna at skapa tey á eðrum. So kunnu vit kjakast um á hverjum plani tað er ynskiligt at skapa stersta líkarætt Og her haldi eg, at teir flestu heldur vildu hava líkarætt í sjúkuviðgerð enn at vita, at Landsstýrið spýtir hampi- liga í kommunukassan til tess at gera arbeiðspláss sjúkrahúsekinum í okkara egnu kommunu ella bygd Tad kann vera spurt: Hver eigur tað feroyska sjúkr ;isverkið? Onku ð kar lættliga halda tað ve lg OgT í 1 no LiK r T td t PKI ð rad ena x 3 Þ x x k sjúkrahúsini, sum í staðin fyri at barst ímóti hverjur ødrum við kjaft og klóm, sum ein fær varhugan av at tey gera, skuldu og áttu at arbeitt saman um tað, ið átti at verið endamálið hjá teimum: at rekja sjúklingarnar best meguliga Ein kann so aftaná hetta gera upp við seg sjálvan, um ein ynskir steðuna verandi, sum hon er ella um ein ynsk- ir broytingar til tað betra. Og ynskja vit tað, so mugu vit royna at ímynda okkum, hvussu sjúkrahúsverkið kann broytast til tað betra Her má arbeiðast á radikalan hátt, fordómar og forð- ingar mugu burtur, og kanska verður neyðugt at skerja tey siðbundnu rættindini hjá onkrum fakbólkum. Tað má eisini viðgangast. at úrslit og loysnir, ið fáast upp á bakgrund av politiskum stýri, ikki treytarleyst eru frægast, tekniskt og figgjarliga, hóast hesi úrslit og loysnir eru produkt av okkara fólkaræði og demokratii og tí djúpast sæð irrationell Tann fyrsta og kanska mest týðandi broytingin fyri tað føroyska sjúkrahúsverkið er at gera tey trý sjúkra húsini umsitingarliga og fyrisitingarliga til eitt. eisini viðvíkjandi resoursum. og kanska, tá talan er um nakrar fakbólkar, eisini starvssetingarliga. Hetta má henda so sjúkrahúsini ikki kunnu kappast sínámillum og so at innkeyp av útgerð og amboðum verður meira samskip að, soleiðis at dýr og sjáldsom útgerð bert er á einum stað, tí eingin ivi kann vera um tað, at skal sjúkrahús- verkið áskoðast sum ein heild, má sterri miðsavnan set- ast í verk. Og til at mótvirka óhepnum avleiðingum av hesum (á 644 4441 11160431 eipegngnnrrttt" Síða 21 Og til at mótvirka óhepnum avleiðingum av hesum eins væl og viðfylgjandi skert virksemi á teimum tveim- um minni sjúkrahúsunum, kundi tað hugsast, at yvir- læknarnir, sum avleiðing av slíkari nýskipan á sjúkra- húsum við tveimum eksternum deildum, eini í Klaksvík og eini á Tveroyri, skuldu kunnað verið fluttir í longri ella styttri tíðarskeiðum til einhverja aðra av teimum eksternu deildunum sum liður í einum slagi av >turnus- skipan“. Hetta verður gjert fyri at mótvirka ta fakligu avbyrgingina, sum annars hevði staðist á teimum smærru sjúkrahúsunum við teirra sera avmarkaðu upp- tøkuøkjum. Avbyrgjing, sum júst í letuni verður brúkt til próvgrund fyri at flyta uppaftur fleiri sergreinir út til tey smáu sjúkhúsini. Og eisini til at beina burtur tann í letuni vantandi skilning av umsteðunum á teimum ymisku sjúkrahúsunum. Hetta fer sjálvandi at meta millum yvirlæknarnar, men helst verður tað stórt stig mógvegis færri og javnari viðgerð stórari mótsteðu av sjúklingunum, júst eins og tað: ger endamálsleysa flyting av sergreinum til tey smáu sjúkhúsini óneyðuga Tad er eisini vert at umreða ambulantar starvshættir hjá sjúkrahúsunum. Partvíst teir læknaligu, men eisini t.d. teir á starvsstovunum. Ein kundi soleiðis ímyndað sær ambulantar starvsstovuhjálparar, sum á ávísum tíðarskeiðum tóku blóðroyndir kring oyggjarnar, soleiðis at sjúklingarnir sluppu frá at ferðast so nógv. Á tann hátt hevði tíðin, sum tilsamans fer til ferðing, verið munandi spard. Trúliga kundi tað, at sjúkrahúsverkið í sterri mun kom út til fólkið, brotið niður kensluna hjá fólkinum av, at sjúkrahúsverkið er meira til fyri starvs- fólkini enn sjúklingarnar. Niðurbrótingin av sovorðnari kenslu hevði eisini kunnað ekt um tað samstarv, sum alt samband millum sjúkling og sjúkrahúsverk kann áskoðast at vera, og í ellum ferum átti at verið. Ætlandi vinnur orðaskiftið við, at »vanlig« fólk eisini koma upp í tað. Tað gjørdist greitt herfyri i Sosialinum, har ein sjúklingur segði frá sínum royndum á Lands- sjukrahusinum. »Vanlig« fólk fóru ivaleyst at vera meira realistisk og hyggja við feskari og fordómsleysari eygum á tingini enn mong teirra, sum vanliga koma upp í kjakið, men eru fløkt upp til hálsin á vavgreyti av part vís persónligum, partvíst fakligum áhugamálum Men tíverri er tað bert siðbundið. Skulu vit fáa greiði á nekrum, er tann vanliga meiningin, at evnið verður vidgjørt best við at kalla á fakfólk, uttan ans fyri, at hesar menniskjur, umframt at hava fakligan kunnleika til mál, eisini hava fakfelagspolitiska stødu, sum kanska meir ella minni kann káma út yvir tað sakliga og objek- tiva. Tað kann koma teimum sjálvum til gagns, men verður neyvan altíð heildini til gagns, t.e. samfelagnum. Og hóast alt skuldi tað verið heildin sum átti tey fyrstu forrættindini.á Hans Jákup Ellingsgaard á í hesi 28 árini sum sjó- manstrúboðari bæði hand- liga og andlita. Tann vakra umtalan, sum hann fekk á 60 ára feðingardegi Tverball tíð umboðandi Kirkjuliga Ellingsgaard alment missiónsfelagið. verður heiðraður fyri Í tíðarskeiðinum frá 1962-1966 sat hann í leg- tinginum fyri tjóðveldis- trúgvu tænastu sína, ser- liga sum deknur, sam- stundis sum tríggir Eiði fingið heiðursmerki í silvuri Hósdagin hin 6. mars á Eiði hin 22. oktober handaði Ejvind Vilhelm, 1905. Sum fjúrtan ára biskupur, Hans Jákupi gamal fór hann úr skúlanum og til skips. Sjó- maður kom hann at vera í Ellingsgaard á Eið heið- ursmerki í silvuri (for- tjenstmedaljen). Heidurs- 20 år, frå 1920-1941 merkið hevur hann fingið Í tíðarskeiðinum frá sum tekk fyri langa og 1942-1969 starvaðist hann sjómanstrúboðari trúgva deknatænastu í sum Eiðis kirkju. Hann hevur millum feroyskar fiski- verið deknur í yvir 50 ár. menn í útlondum. Hin feroyska sjómansmissión- in setti hann í hetta starv- ið. Hann var trúboðari í Aberdeen 1942-1950, í Annars er lívssegan hjá Hans Jákupi Ellingsgaard í stuttum henda. Hann varð borin í heim Íslandi 1950-1958 og í Grenlandi 1958-1969. Tá ið Hans Jákup fylti 60 ár, fekk hann hesa um- talu av vinum og kenning- um: »Fiskimenn, sum Hans Jåkup hevur virkad imillum, geva hesum still- føra og vinsæla manni eitt gott ummæli, og tad sama gera tey mongu, ið kenna mannin sum trúboðara og menniskja. Hann gjørdi eitt veruliga stórt arbeiði millum feroyskar sjómenn sínum er sjálvandi ikki komin av ongum. Men tá ið tað fyri tað mesta var í summarfrí- tíðini, at fiskimenn vitj- aðu hesi umreddu stød, var tað meguligt hjá Hans Jákupi eisini at gera tæn- astu í heimbygd síni. Hann hevur soleiðis verið deknur í Eiðis kirkju síð- ani um heystið í 1935. Deknatænastuna hevur hann rekt við kærleika, trúfesti og góðum huga. Hann er góður við kirkj- una, sum hann einaferð segði: »Hana hevur Gud knýtt sítt navn til.« Eisini er at nevna, at hann hevur havt stóra ávirkan á missiónsarbeiðið í heim- bygdini. Hann situr enn í stýrinum fyri missións- húsinum umframt at hava verið trúboðari her í longri flokkin. Fýra bekur hevur hann eisini skrivað: Tjúgu ár til skips, 1965, Nógv ímill- um, 1968, Birita, 1975, Etiopiuferðin, 1978. Hesin samandráttur av lívsseguni hjå Hans Jákupi Ellingsgaard vísir okkum, at hann hevur verið ein virkin maður. Og eingin ivi er um, at hann hevur uppiborið at fáa hetta heiðursmerki, ið hennara hátign, Margreta drotning, tillutar, sum eina tekk fyri dugnaliga og trúfasta arbeiðið sítt innan kirkju okkara. I hesum sambandi er at nevna, at á boðannar degi Mariu, sunnudagin hin 16. mars, hevur Ejvind Vil- helm, biskupur, gudstæn- astu í Eiðis kirkju kl. 11.00, har Hans Jákup nýggir deknar verða settir í starv. Persónliga vil eg takka tygum, Hans Jákupi, fyri gott samstarv og ynskja tygum tillukku við hesum heiðursmerki. Eisini vil eg bera eina tekk vegna kirkjuráð, starvsfelagar í kirkjuni og alt kirkju- fólkið á Eiði og teirra vegna ynskja tygum tillukku. Gud signi framtíð tyg- ara. Emii Olsen