týsdagur 12. november 2002síða 10

18 Nr. 217 - 12. november 2002 Nr. 217 - 12. november 2002 19 Til Jens Paula Heine- sen frá Rithøvunda- felag Føroya, á Lands- bókasavninum 10. nov. 2002 Heðin M. Klein Sum dropar av blóð eru orð. Soleiðis eitur ein av bókunum eftir Jens Paula Heinesen, rithøvund og heiðurslim í Rithøvunda- felag Føroya - eitt úrvals- savn við tekstum hansara, sum forlagið Sprotin gav út. "Sum dropar av blóð eru orð" lýsir tað álvarsemi og ta - latið okkum bara siga - nøtrandi virðing, sum Jens Pauli heilt frá dreingja- árunum hevur havt fyri skaldskapinum, fyri orðun- um. Og fyri skaldinum. Orðini eru ikki løtt og meinaleys, heldur ikki tey, sum tykjast so, tí at øll eru tey lív og seta við sínum hvítu og reyðu blóðkropp- um blóðblettir eftir seg, kanska eitt opið sár - kanska skorpnaða skruvu. Orðini, sum skrivað verða við blóði og ikki við blekki, orðini sum pína og gleða, sum særa og ugga, sum streyma í øllum kroppinum og sum dáttliga standa skorað so rimmarføst í hálsinum. Blóðorðini ella orðablóðið kunnu - ikki bara hjá rithøvundinum, uttan hjá øðrum við - vera ein spurningur um lív ella deyð. Nógv orð hevur hann skrivað, Jens Pauli - men hann hevur eisini skrivað nógv um orðini. Hann, sum á ungum árum setti sær fyri at "standa offrinum við lið ímóti bøðlinum" - og einki minni enn tað - hevur altíð havt eitt kolandi stikni til orðavargin við svævingar- knívinum, tað politiska maktmenniskjað við sínum "orðablomstrum", sum sniðgongur og misbrúkar orðini fyrst til at tøla og lokka, og so til at kúga og knúska við tí einvísa enda- máli, at tú skalt annaðhvørt klappa og rópa hurrá, ella eisini geva teg undir og falla í fátt og stinga í sekkin - og Jens Pauli Heinesen hevur ongantíð viljað hvørki. - Hansara orð tøla eisini á sín vís, men tey spretta og blomstra tess betur, jú meira tey loysa seg frá høvundsins meginstjórn- andi vilja og vilja sín egna vilja, sítt egna lív, sítt egna skilvísi og sín egna alheim. Rithøvundafelag Føroya heilsar heiðurslimi sínum á sjúti ára degnum. Felag okkara hevur nógv at takka tær fyri, Jens Pauli. Tú vart formaður í Rithøvunda- felagnum í 7 ár, frá 1968 til 1975, ein tíggjundapart av lívi tínum higartil. Og tú vart góður formaður, íðin og samvitskusamur, tað veit eg av egnum royndum, av tí at eg blaðungur sat í nevndini saman við tær. Tað var í tínari formanstíð, at regluligt samstarv við hini norðurlendsku rit- høvundafeløgini kom í lag. Og nú aftur eitt álitið í mentamálum kom undan kavi, havi eg hug at nevna, at tað var Jens Pauli Heinesen saman við øðrum góðum fólkum, sum tók undangonguna í tí arbeið- inum, ið gjørdist Álit í mentunarspur ningum 1973, tí fyrsta av sínum slag í Føroyum. Hetta yrkisliga avrikið hevur havt stóran týdning fyri tað, ið seinni varð gjørt, og hevur tað framvegis. - Tí var ikki meira enn rímiligt, at Jens Pauli Heinesen helt veitslu- røðuna á 40 ára degnum hjá Rithøvundafelag Føroya, og at hann sama kvøldið varð kosin heiðurslimur fe- lagsins, fyrst og fremst fyri síni bókmentaligu avrik sjálvandi, men eisini sum felagsmaður. At enda fari eg at vera so framførur at lesa nøkur orð, eg royndi at seta saman fyri mongum árum síðani, og sum eg í hesum sam- bandinum havi hug at kanna honum, sum í ovur- morgin - líkasum øll onnur, ið hava lív og heilsuna - verður tveir dagar eldri enn í dag: Putlari mikli tú orða slúkur! Orða havnari leitar tú kræsin depla søkjari snávandi orðini upp, klíggjandi. Orðini hál sum flundra hvørt komma sliput sum fiskur og tari veksur sum sápa í munninum. So býðst tú, láturliga klombur, óboðin til sum luft-akrobatur. Aldrin tókst tú við læru men breytst teg staðar ókunnur veg inn í sirkus. Fólkini ilskast øtlandi eingin gitir hyggja og færri hirða um. Áðrenn tú undir dundrandi látri søkir tær legu á skýggjum, í kyksendi undir havsins botni við blóðutum blómum í munni. Góði Jens Pauli. Rithøv- undafelag Føroya sendir tær kvøðu á degnum kom- andi, felagsnevndin takkar tær fyri tøk í farnum døgum og ber tær og tínum bestu góðynski allar kom- andi stundir. Kvøða til ein orðasmið Heðin Klein Mynd: Jens Kristian Vang Abbasonurin var við til hátíðarhaldið Mynd: Jens Kristian Vang Jens Pauli saman við familju og áhugaðum á Landsbókasavninum Mynd: Jens Kristian Vang Axel minnist Axel Mortensen hev- ur givið út bókina »Úr farnum tíðum.« Bókin er, sum heitið sigur, minnisrit. Talan er um blaðgreinar, høvundurin hevur savnað í bók ÚTGÁVA Edvard Joensen Tvøramaður er hann, so rímiligt er, at tað, Axel Mortensen minnist úr farn- um tíðum, er av Tvøroyri. Tað er eisini haðani, frá- sagnirnar eru. Axel Mortensen er ætt- kærur maður, og tað kemur eisini til sjóndar í bókum hansara. Tí hendan, sum nú kemur, er ikki tann fyrsta. Nevnast kunnu »Bretsku konslarnir«, »Mortensen menninir«, og »Gloymdu ikki ættarbandið«. Øll evni, ið viðkoma manninum sjálvum. Axel Mortensen var sjálvur í mong ár bretskur konsul í Føroyum. Ættarnavnið Mortensen dylur hann ikki, og ættarbandið, skrivað er um, er um Mortenseættina úr Øravík. Í fororðinum sigur høv- undin, at talan er um 18 greinar, hann hevur skrivað síðan 1986. Greinarnar eru um barna- og ungdómsárini á Tvøroyri, endan á slupp- tíðini, kirkjuna, herseting- ina undir seinna heimsbar- daga, náttúrulýsingar og mangt annað. Fleiri av frá- sagnunum eru í tveimum. Hava verið so mikið langar, at ikki hevur verið pláss í einari blaðgrein, skilst. Í bókini eru nógvar myndir, sum sjálvandi, vil ein siga, ikki eru nýggjar. Tær lýsa í stóran umhvør- við á Tvøroyri í eini farnari tíð, eins og nógvar persóns- myndir eisini eru við. Hjá tí, sum fylgt hevur við skrivin Axel´s í bløðun- um, er ikki nakað nýtt í bókini sum so. Tað vil so vera, tá talan er um savn av blaðgreinum. Og viðmerkt er eisini fyri hvørja grein sær, nær og hvar tær hava verið prentaðar. Men áhugavert er at hava tær savnaðar á einum stað og gott at taka aftur í hjá tí søguáhugaða. Tí partur av okkara søgu er tað. Tað skerst ikki burtur. Tilfarið er fjølbroytt so- leiðis at skilja, at har eru bæði stuttligar og álvar- samar hendingar at lesa um. Ella sum tað stendr í lýsing, útgevarin hevur sett upp: »Her er tilfar til bros, eyðmýkt og stundum eisini blonk eygu.« Bókin, sum fæst inn- bundin fyri 268,- krónur, er umbrotin og prentað á Dimmalætting. Leygardagin skipar Bátafelagið á Bakka á Glyvrum fyri fiski- kapping. Byrjað verð- ur við brúnna Inni á Bakka, og eftir at allir eru afturkomnir, verður veiðan seld á uppboðssølu torgi- num við býráðshúsini FISKIKAPPING Edvard Joensen Bátafelagið á Bakka á Glyvrum boðar til útróðrar leygardagin tann 16. no- vember. Lagt verður frá landi klokkan átta á morgni, og allir skulu vera aftur komnir í seinasta lagi klokkan fýra seinnapartin. Veiðan verður seld, og inn- komin peningur fer til raksturin av Bátafelagnum. Bátafelagið sigur í tíð- indaskrivi, at tað skulu í minsta lagi vera tveir mans við hvørjum báti. Tilmeld- ingarskjal, sum samstundis vísir til reglur fyri kapping- ini, fæst við brúnna Inni á Bakka frá klokkan hálv- gum átta leygarmorgunin. Einki verður í tíðinda- skrivinum sagt um, hvønn reiðskap loyvt er at brúka, men væntandi verður tað leysur reiðskapur, og iva- leyst fer tað eisini at standa í reglugerðini, sum út- flyggjað verður leygar- morgunin. Tá komið er aftur leygar- dagin seinnapart, fáa allir luttakararnir ein kaffimunn við onkrum afturvið. Iva- leyst skal eisini leggjast at aftur við brunna Inni á Bakka. Tá avreitt er, verður gjørt upp, hvussu veiðan hilnast fyri hvønn mannin. Tríggir teir bestu bátarnir fáa steyp, sigur Bátafelagið í tíðinda- skrivinum. Klokkan 16.45 verður øll veiðan seld á almennari uppboðssølu á torginum við býráðshúsini, og vóna fyrireikararnir, at prísurin helst fer at liggja oman fyri tað, sum hann er á Toftum. Nóg mikið kann ong- antíð tosast og lærast um trygd á sjónum. Og á Føroya Sjómans- skúla verður eisini gjørt nakað við tað. Temadagur um hetta stóra evni verður á skúlanum fríggjadag- in 15. november TRYGD Edvard Joensen Føroya Sjómansskúli skip- ar saman við Skipaeftirliti- num fyri skeiði um trygd á sjónum. Skeiðið verður hildið á Sjómansskúlanum fríggjadagin 15 november. Í tíðindskrivi siga fyri- reikararnir, at trygd á sjón- um er ógvuliga stórt evni og fevnir víða. Stórur part- ur av undirvísingni á Sjó- mansskúlanum snýr seg um trygd á sjónum, verður sagt. Nevndar verða læru- greinar sum siglingarfrøði, skipstøkni, skipsfyrisiting, sjórættur, sjóreglur, GMDSS umframt fleiri aðrar. So eyðsæð er, at nógv er at taka í, tá talan er um trygdina. Nevnt verður, at altjóða stovnar, sum eitt nú IMO, skriva eina rúgvu av reglu- gerðum og viðtøkum, sum fylgjast skulu, og tað krev- ur sín mann at seta seg inn í alt hetta. Nevndir verða eisini í tíðindaskrivinum føroyskir og norðurlendskir stovnar, sum arbeiða við trygd á sjónum meira ella minni burturav. Eitt nú okkara egna sjóvinnufyrisiting, fiskiveiðieftirlitið, MRCC og Skipaeftirlitið. Sum skilst er evnið ógvu- liga rúgvusmikið, og tí er gjørt av at hava ein tema- dag um trygd á sjónum burturav. Ætlanin er so framhaldandi at gera hend- an dag til fastan tátt, siga fyrireikararnir í tíðinda- skrivinum. Temadagurin í ár er líka- sum á byrjunarstigi, og tí eru tíð og evni eitt sindur avmarkað. Evnini verða hesi: Trygd á sjónum í politiskum høpi, medesinkistukunngerðin, a r b e i ð s u m h v ø r v i , GMDSS-skipanin umframt okkurt aktuelt evni. Fiskikapping og uppboðssøla Trygd á sjónum Seinnapartin í vikuni, hósdagin og fríggja- dagin, skipar Trivnað- ar- og heilsuráðið fyri almennari ráðstevnu í Norðurlandahúsinum RÁÐSTEVNA Edvard Joensen Ráðstevna undir hetinum »Trivnaðar- og helsumál nú og í framtíðini« verður hildin í Norðurlandahúsi- num hósdagin 14. og fríggjadagin 15. november. Ráðstevnan er almenn. Trivnaðar- og heilsuráðið sigur í tíðindaskrivi, at ráð- stevnan fer at snúgva seg um viðurskiftini, sum í dag eru galdandi á trivnaðar- og heilsuøkinum í Føroyum. Mett verður um støðuna í løtuni, eins og viðgjørt fer at verða, hvussu vælferðar- tænasturnar fara at síggja út í framtíðini. Fyrilestrar fara at verða hildnir, eins og eisini pall- borð verða sett at viðgera tey ymsu temaini, sum tikin veðra upp á ráðstevnuni. Í hesum pallborðum fara sita umboð fyri heilsu- og almannaøkið eins og brúk- arar og politikarar, siga fyrireikararnir í tíðinda- skrivinum. Pallborðsluttakararnir fara at leggja fram síni sjónarmið, og síðan verður kjak um evnini, sum við- gjørd verða. Fundarluttak- ararnir fáa høvi at gera við- merkingar og seta spurn- ingar. Sum vera man verður eis- ini hugt at líknandi skipan- um, sum galdandi eru í okkara grannalondum. Eitt nú fer Doris Hansen, fyrr- verandi formaður í MBF, at greiða frá royndum og fyri- myndum í øðrum Norðan- londum. Eisini útlenskir luttakarar verða á ráðstevnuni. Stjórin fyri Statens institut for Folkesundhed i Danmark fer at halda fyrilestur. Ís- lendski landslæknin fer at halda ein fyrilestur, og heilsu- og sjúkrahússtjórin á Bornholm fer at siga frá viðurskiftunum á tí økinum á Bornholm. Ráðstevnan verður sett hósmorgunin klokkan hálvgum níggju av Bill Justinussen, landsstýris- manni við heilsumálum. Nú eru føroyingar so mikið væl fyri, at vit hava tveir landsstýrismenn á øki- num, so Páll á Reynatúgvu, landsstyrismaður við al- mannamálum, fer at enda ráðstevnuna seinnapartin fríggjadagin. Ráðstevna um trivnað og heilsu C M Y K 19 18