hósdagur 1. mai 1986síða 15

or z 3 sjálvum aftur til tað um- 5 um samleika millum teg Hetta eru allir okkara úti- setar besta demi um. Tá tú hugsar um grund- settan føroyskan identi- tet, leitar hugurin av sær hvervi, har fyrsta tilvitið | sjálvan og eitt umhvørvi 7 skapaðist. Talar tú við = gomul fólk, so fært tú ære 5 Á $ ini, skjótt at kenna, at tað eru barnaárini og ungdómsár- sum hesi minnast di best. Barnalyndið er so- — leiðis háttað, at ikki bert er tað lætt at leggja niður í tað, men barnið leggur eisini skjótt landið undir seg av sær sjálvum í sín- um forvitni eftir at læra j alt rundan um seg at kenna. Smakkin av mold, sandi, jarni, skitnum vatni og eðrum góðum hava vit í okkum frá fyrstu barnaárunum, tá — vit bókstaviliga tóku um- hvervið til okkum. Hver kvistur á vegginum í barnaheiminum, hvert blomstur á tapetinum hver steinur í túninum og hvert livandi kykt tú metti á leið tíni fekk týdn- ing. Okkara fyrsti identi- Í tetur er at finna har vit g spor, í kenna stetlaðu okkara har vit fyrstu lærdu at skiftið = millum summar, vár og Har vit bíðaðu eftir målombunum, vetur, ieyst sóljunum og ellum tí sum kom aftur i hverjum ári Tað, sum vit nomu í barnaárunum, er kanska tann týdningarmiklasti partur av identiteti okk- ara, segði Jóan Pauli Joen- sen m.a. í reðu síni á Vagl- inum í Havn flaggdagin. „Spontaniteturin, tað at stokka inn á gólvið, er við at hvørva her hjá okkum eins og aðrastaðni. Henda gongd verður sjálvandi styrkt av sjónvarpi og video. = Her leikti tær lendið log inn í sál, og innast við strendur fekk sjógvurin mál, ið ongantíð tagnar. óvæntuð tær fagnar, við songi um landið, sum stígur ur sjø So sigur skaldið Chr Matras. Vit bera øll eitt land ella eitt umhvervi frás barnaárunum inni við bróst okkara. Tað er ein heimur settur saman av ljósi, myrkri, smakki, lukti, gleði og ræðslu og einum samanblandingi av royndum og hendingum, sum vit ikki duga at geva orð. Saman við tí sum for- eldur okkar aog øll tey sum vóru rundanum okk- um skapaði hetta grundar- lagið í okkum sum menn- iskju. Hetta landið í okk- um hevur kanska hug at kámast burtur tey fyrstu vaksnamannaárini, men tað klárnar aftur so við og við sum vit eldast. Tað, sum vit nomu í barnaár- unum, er kanska tann týdningarmiklasti partur av identiteti okkara. Eins og hjá eðrum vekstri eru returnar hjá okkum menn- iskjum ikki altíð so sjónskar, men tað er kortini úr teimum, vit fáa mátt og megi, og tí er tað erðildi, sum retur okkara standa í, avgerandi fyri hvussu tað kemur at vign ast fyri okkum sum menn iskju seinni í lívinum Hetta fær meg at hugsa um munin á teimum, sum fingu hevi at vaksa upp í tí samfelag, sum enn var til fyri einum 20-30 árum síðani, men sum nú er horvið, og teimum, sum nú vaksa upp. Sjálvur »Tann tíð, sum vit hava til dagligu endurnyggjan av okkara egnu før- oysku mentan, verður minni. Tað er ein ávísur vandi fyri, at lívið, sum vit lata bornum okkara, kann koma at verða syntetiskt og óveruligt.= haldi eg, at 1950-ini á mangan hátt hava meiri felags við tíðina áðrenn kríggið enn við ta tíð, sum vit liva í í dag. Tað er fyri mær, sum tað umhvervi, sum vit tá sum bern sluppu at vaksa upp í, var nógv meira spennandi enn tað umhvervi, sum vit í dag bjóða børnum okkara. Tað var ein avmarkaður og einfaldur, men kortini ríkur heimur, sum vit vuksu upp í. Arbeiðið og virksemið hjá foreldr- unum var ikki fjalt fyri tær. Sum bern sluppu vit at vera uppi í so nógvum: á rættini tá teir vóru á fjalli, við neytum og á brúnni tá bátarnir komu aftur. Sjálv bygdin, beur- in, áin og sandurin var livandi, og alt hevði navn. Eisini fólkini ell kendi tú, bæði tey sum tú vart góður við og tey, sum tú ræddist. Tað var yvirhev- ur so, at fólk enn átti stór- an part av tíðini sjálvi. Fólk dugdu eisini so væl at práta og siga frá, so tað sum tú ikki fekst av egn- um royndum, tað legðist niður í teg av tí práti og teimum frásegnum, sum vóru at hoyra so nógva- staðni. Umhvervið, sum tú livdi í og vaks upp í, kom tær við, tú vart ikki fremmandur, men hoyrdi til har og onga aðrastaðni Tú knýtti teg ikki bert til foreldrini, men til bygdina alla Nú er tað soleiðis, at vit menniskju hava tað ens og sólurið, vit telja bert teir tímarnar og gloyma teir myrku. Sjálvt um tað er so, so beri eg kortini ótta fyri at bern okkara eru meira fremm- ljósu re Øll nordurlendsku fløggini vundin å stong uttanfyri Nordurlandahus april. and fyri sinum egna landi enn vit vóru, i ellum førum er teirra land nógv eðrvísi. I bygdasamfelagnum fekst tu tin identitet uttan størri hovaståk. Børn i dag vaksa ikki upp i sama livandi um- hvørvi, sum vit gjørdu. Arbeiðslívið og heimalívið eru nú skild meiri at, og lívið er meiri býtt upp í eina vaksnamannaverð og eina barnaverð, soleiðis at kunnleikin hjá bernunum til vaksnamannaverådina verður minni og minni. Fyri børnunum er arbeiði fyrst og fremst troytt tor- lur el Tað reglubundna ar beiði hjá báðum foreldr- unum styttir um ta tíð sum fólk hava saman. »Vit skulu læra børnini røtur sínar at kenna og samstundis stuðla teimum sjálvi at byggja á tað stødi, sum nú- tíðin við sínum møguleikum gevur. Vit mugu styrkja identitetin hjá ung- dóminum og geva honum karmar um eitt egið skapandi felagsliv.« Spontaniteturin, tað at stokka inn á gólvið, er við at hverva her hjá okkum eins og aðrastaðni. Henda gongd verður styrkt av sjónvarpi og video. Tað skal ikki nógv hugflog til at skilja, at heimurin og umhvervið, sum barnið veksur upp í, verður eðr- vísi Tað áhugaverda hendir ikki longur í bygd- ini ella í túninum, men aðrastaðni, ikki minst á sjónvarpsglugganum Tann tíð, sum vit hava til agligu endurnyggjan av føroysku rad er ein åvisur vandi fyri, at mentan, verður minni lívið, sum vit lata børnum okkara, kann koma at verða syntetiskt og óveru- ið flaggdagin 25. ligt. Mentan og eyðkenni er ein tráður av slíkum slag, sum er ringur at knýta aftur, um hann fyrst slitn- ar. Tey mentanarligu bondini millum ættarliðini kunna lættliga slitna, um vit ikki medvitandi syrgja fyri, at tey ikki gera tað. Tí má hver í sínum lagi kenna ábyrgd av, at tað, at tú og eg eru fedd í hes- um landi, eisini áleggur okkum ikki bert at lata landið til næsta ættarlið í sama standi, men eisini at leggja okkara urat og ikki bert geva alt upp fyri skutil til fremm egna af! anda ávirkan eittans