fríggjadagur 15. november 2002síða 5

8 Nr. 220 - 15. november 2002 Nr. 220 - 15. november 2002 9 16 einstaklingar úr Føroyum og fyritøkur fara nú yvir til Ísland at luttaka á eini stórari ráðstevnu og framsýning. Við verða 12 lond, og verða Føroyar saman við Íslandi og Grønlandi høvuðsattraktiónin FRAMSÝNING Ingrid Bjarnastein Hendur og Hugflot datt tí- verri niðurfyri í ár, men sum ein uggi fara nakrir føroyingar yvir til Íslands, har teir tann 20. – 24. no- vember skulu luttaka á eini ráðstevnu og framsýning. Her verður handverk og mentan sett í hásæti. – Akureyri býur skipar fyri, men tiltakið verður hildið í Laugardalshøllini í Reykjavík, greiðir Anna Louisa Joensen frá, sum m.a. saman við Randi Vang hevur skipað fyri ferðini. – Vit hava gjørt okkum stóran ómak at fáa fólk við, og ein rúgva av tilfari er nú sent til Íslands við Eimkip. Ullvørur, bundnar vørur, lutir úr horni, vevaðar vør- ur, trælist og nógv annað mynda føroysku framsýn- ingina yviri í Íslandi. Eisini fara tveir báta- smiðir at byggja ein bát yviri í Íslandi. Kjølurin er longu strektur í Føroyum og tvey borð eru gjørd, og skal restin gerast á fram- sýningini. Menna samstarv – Vit hava sett okkum í samband við fólk, sum vit meta standa fyri dygdar- vørum, og tey hava lagt eitt stórt arbeiði í at fáa alt avstað, sigur Anna Louisa. Og tað er heldur ikki smávegis av plássi, sum bíðar føroyingunum yviri í Laugardalshøllini í Reykja- vík. Føroyingar, grønlend- ingar og íslendingar fáa 100 fermetrar í part at sýna fram á, meðan hini londini hava nógv minni pláss. Áðrenn framsýningina verður ein ráðstevna, og har skal Ása Hátún millum annað halda fyrilestur um mentan og handverk í Før- oyum. – Hendan ráðstevnan verður hildin fyri at menna samstarvið millum hand- verksfólk í hesum partinum av heiminum, sigur Anna Louisa. Teir flestu føroyingarnir, sum fara yvir til Íslands, vænta at fáa selt nakað av vøru og møguliga eisini finna nakrar nýggjar kundar. So sjálvt um Hendur og Hugflog fór í vaskið í ár, so er tað boð eftir handverks- fólkunum í Føroyum uttan- lands. Londini, ið við verða eru, Áland, Finland, Letland, Kanada, Føroyar, Litava, Danmark, Grønland, No- reg, Estland, Svøríki og Ísland. Í sambandi við Nósa Barnaprix er nú givin út ein fløga við øllum finalist- unum. Níggju sker- ingar eru á fløguni, sum finalistarnir hava sungið inn í JAK ZAk studio ÚTGÁVA Ingrid Bjarnastein Nósa Barnaprix sá fyrstu ferð dagsins ljós fyrr í ár. Leygardagin 9. novemb- er var ein risastóra finala á Kambsdali. Í sambandi við Nósa Barnaprix er nú ein fløga komin út. Á fløguni eru sangir, sum teir sjey finalistarnir syngja, um- framt ein nýggjur Nósa- sangur, sum James Olsen syngur. Hann er bæði við sangi og sum instrumen- talt lag. – Henda fløgan er úr- slitið av Nósa Barnaprix, og hava allir finalistarnir verið í studio og sungið inn, sigur James Olsen, sum er annar av stigtak- arunum. Mark Joensen er hin. – Tað var ongin trupul- leiki at fáa børnini í studio. Tey hava verið virkuliga røsk alla tíðina og klárað seg ótrúliga væl. Undirtøkan fyri prixnum hevur eisini verið so góð, at hetta verður heilt vist eitt aft- urvendandi tiltak. Onki annað slíkt sang- tiltak er fyri børnini í hesum aldursbólkinum. Tað verið seg børn frá 7 til 14 ár. Fløgan Fløgan er ein løtt og glað fløga. Finalistarnir hava veruliga megnað at syngja sangirnar væl og reint inn. Sangir hjá Brandur Enni og Kulum Rótum ganga fleiri ferðir aftur á fløguni. Men tað er ógvuliga løgið at hoyra til dømis eina gentu syngja um Kingoson, sum Brandur syngur um við Kulum Rótum. Men at tað er løgið merkir ikki, at tað ikki er gott. Tí tað er tað. Allir sjey sangararnir koma væl frá uppgávuni. Sangirnir eru popputir, sjálvandi, og tað ger, at ein kanska gerst eitt sindur betri í hýri av at lurta, og kanska enntá fær hug at syngja við. So um ummæli skal gevast, so er ongin ivi um, at allir sum ein hava bestaðið hesa uppgávuna – bæði væl og virðiliga. Fløga full av frøi Orsaka av at ongin stova var tøk til annan flokk á námsfrøðiligu útbúgvingini á Føroya Læraraskúla mikudagin, bleiv ongin undirvísing í námsfrøði og tískil fóru næmingarnir til hús. Frá Læraraskúl- anum verður sagt, at talan var um eina misskiljing, og at ein stova var tøk LÆRARASKÚLIN Solby A. Eliasen Sosialurin hevur tosað við onkrar av næmingunum í flokkinum, sum fílast harðliga á hendingina mikudagin. Tey greiða frá, at tey skuldu fyrst hava handarbeiði, men handar- beiðsstovan á Læraraskúl- anum var upptikin og tað endaði so við, at tey fóru í smíðstovuna at hava hand- arbeiði. Aftan á handarbeiði skuldu tey so hava náms- frøði, men tá tey komu til ta vanligu stovuna hjá flokk- inum, vísti tað seg, at hon var upptikin. Síðani fingu tey ávíst eina aðra skúla- stovu, men har var eisini fólk. - Tá segði lærarin við okkum, at nú royna vit eina stovu afturat, men um hon eisini er upptikin, so fara tit til hús, tí hetta kann ein ikki bjóða fólki, greiðir ein av næmingunum frá. Í tí triðju stovuni var eitt skeið, so næmingarnir sluppu heldur ikki inn har, og tískil fóru tey til hús. - Hetta er omanfyri alt lágmark og so tosa tey um at taka ein flokk av náms- frøðingum inn aftur at komandi ár. Hvar skal tann flokkurin verða. Hanga uppi undir loftinum, kanska, spyrja næmingar- nir. Ein misskiljing Pauli Nielsen, rektari á Føroya Læraraskúla sigur, at hendingin mikudagin var ein misskiljing. - Tað var ein stova tøk til handan flokkin, men tey vóru í skeivum stað, so talan var um eina misskilj- ing, sigur hann og leggur afturat, at tey á Læraraskúl- anum leggja stóran dent á altíð at hava stovur tøkar til flokkarnar. Men Pauli Nielsen dylir ikki fyri, at Læraraskúlin er alt ov lítil sum er, og tí kann tað til tíðir verða trupult at fáa alt at hanga saman. - Skúlin er vaksin til tað dupulta tey seinastu átta til tíggju árini, og um vit skula kunna nøkta verandi tørv, so er kravið, at talið á námsfrøðingum verður tað dupulta um fimm ár, greið- ir hann frá. Pauli sigur, at tey royna alt tað tey kunnu at gera tær ábøtur, sum tey kunnu, men veruleikin er, at tað er ov trongt á Føroya Lærara- skúla. Hetta sást serliga væl, tá tað kemur til ser- lærugreinarar og kanska serliga tær handaligu. - Vit eru so nógv fólk her á skúlanum og so er Venj- ingarskúlin eisini her, so tað er veruliga trupult, stað- festir rektarin á Lærara- skúlanum, og hann sigur samstundis, at tað verður samrátt við myndugleik- arnar allatíðina, men tað gongur striltið. Hann heldur tó ikki, at myndugleikarnir ikki skilja støðuna, sum hon er í dag. - Myndugleikarnir hava sítt og mugu so eisini rað- festa hareftir, men tað er ongin loyna, at Lærara- skúlin í dag ikki hevur tær umstøðurnar, sum ein Læraraskúli eigur at hava, sigur Pauli Nielsen, rektari á Føroya Læraraskúla at enda. Hendur og Hugflog í Íslandi Henda myndin er tikin frá Hendur og Hugflog í Føroyum tað eina árið. Nú fara føroyingar yvir til Íslands at luttaka á stórari handverksframsýning Pedagogflokkur fór heim Tað rennur framvegis úr Kelduni í Skála- firði. Arbeitt verður dagliga við bygging- ini av stóra sam- komuhúsinum BYGGING Edvard Joensen Skálafirði: Stóri, nýggi bygningurin hjá Kelduni í Skálafirði er innilokaður, og farið er undir at stoypa annað byggistig. Samkoman Keldan i Skálafirði byggir stórt sam- komuhús, sum verður gjørt í trimum stigum og skal rúma øllum virkseminum, samkoman hevur yvirhøv- ur. Neyðugt verður ikki at leiga seg inn í eitt nú ítrótt- arhallir til stevnur og tílíkt, tá byggingin er liðug, sigur Pauli Høj, samkomuleiðari. Hann sigur, at uppruna- liga var ætlanin at taka fyrsta byggistig av nýggja húsinum í brúk til páska- stevnuna komandi ár, men tað verður ikki, staðfestir hann nú. Arbeiðsgongdin er eitt sindur broytt, so tey heldur enn at gera fyrsta stig heilt liðugt, nú eru farin undir at stoypa annað byggistig beinanveg, meðan amboð- ini eru á staðnum. Talan er um amboð, sum lænt eru, og tí varð hildið frægast at fáa alt tað arbeiðið av veg- num fyrst, sigur Pauli Høj. Ætlanin var annars, at alt fyrsta byggistig, sum í høvuðsheitinum er tann stóri møtisalurin skuldi gerast, áðrenn farið varð víðari. Tað gongur annars rími- liga væl við arbeiðinum upp á fyrsta stig, sigur leið- arin á Kelduni. Teir hava lokað inni og kunnu nú arbeiða alla tíðina uttan mun til veður. Einir 30-40 mans arbeiða sjálvboðið, tó ikki allir í senn. Men onk- untíð munnu vera einir 25 til arbeiðis samstundis, heldur leiðarin. Teir eru nú í ferð við at rætta veggirnar av innan, og so verður bjálvað og plátur settar upp kring allan bygningin. Samstundis verður so stoypt á øðrum byggistigið, so hvørt líkindi eru. Har er grundin komin upp og er sundurskildrað við betong- veggum, eins og betong- dekk er lagt í. Verkætlanin er stór. Einastaðni oman fyri tíggju millionir væntar Pauli Høj, at tað fer at kosta, tá liðugt er. Fyribils er arbeitt fyri góðar tvær milliónir, og tær eru goldnar. Alt, sum gjørt verður, er fíggjað við gáv- um og sjálvbodnum ar- beiði. Einki lán er tikið, og útlit eru til, sigur Pauli Høj, at tað heldur ikki verður neyðugt í fyrsta umfari í hvussu er. Tað er smakkleyst og óføroyskt at byrja at pynta til jóla longu fyri hálvan november, heldur fólkalívs- frøðingur JÓLASØLA Edvard Joensen Kollafirði: Handilsvind- eyguni inni á Langasandi í Kollafirði eru full av jóla- nissum og kava. Tað er ov tíðliga, sigur fólkalívsfrøð- ingurin Eyðun Andreasen, professari. Ljósini glitra. Eftirgjørd- ur kavi liggur á sprossun- um, og jólamenn og kvinn- ur sita í flokkum í vind- eygakarmunum. Álma- nakkin sigur 12. november, og tað er lýtt og regn uttan- fyri. Ikki serliga jólaligt, hóast roynt verður at gera tað so innan fyri gluggan. Eyðun Andreasen hevur greiða støðu til hetta at byrja at seta jólapyntið fram longu nú. – Har eru nakrir handlar, sum skulu tjena eina rúgvu av pengum við ein fart, sigur hann. Hann vísir á, at tað finn- ast handlar, sum próvfast bara yvirliva orsakað av jólasøluni. – Hvat skulu vit við slík- um handlum? Teir hava ikki lívsgrundarlag kortini og eiga í grundini ikki at vera til, heldur Eyðun Andrea- sen. Og serliga tá vit vita, at tað, vit keypa á jólum, er yvirskot. Nógv er púra óneyðugt. Tá er lætt at koma til ta niðurstøðu, at slíkir handlar eisini eru óneyðugir. Heiðin pátrúgv Eyðun Andreasen vísir á, at jólamenn og tað, vit kalla nissur ella vættrar, einki sum helst hava við jólini at gera. – Tað er heiðin pátrúgv, sum hevur fingið heiðurs- pláss í sjálvari høvuðshá- tíðini hjá kristnitrúnni. Tað hongur ikki saman. Vættrar hoyrdu hjá gamla føroyinginum til tey forn- isku. Og teir vóru verri enn so altíð góðir, vísir Eyðun Andreasen á. Tú skuldi varða teg fyri teimum og ansa væl eftir ikki at arga ella fornerma teir. Tað kom tær bara aftur um aftur í gráum kálvsskinni, um so varð gjørt. Í dag eru teir fittir og gávumildir, sum als ikki hongur saman við tí, vit annars vita um teir. Men um nakað kann ger- ast við hesa gongdina, ivast fólkalívsfrøðingurin í. Tað kundi kanska verið, um kommunurnar og handlar- nir fingu einahvørja avtalu, sum segði, at tað var ikki loyvt at pynta handils- gluggar fyrr enn eftir ein ávísan dag. Spurningurin er bara, um tað ber til. Fremmandir siðir Jólamenn og nissur hava heldur ikki altið verið tað, vit í dag kenna. Eitt nú í Danmark og Týsklandi hava nissurnar altíð verið, men við øðrum litum, enn tí reyða, vit í dag kenna. Tann reyði og hvíti jóla- maðurin er ein nýggjur, kommersiellur figurur, sum Coca Cola gjørdi í 1930. Litirnir hjá teimum ganga jú aftur. Annars verður hann sagdur at stava frá erka- bispinum Nikolaus, sum livdi í Lítluasiu í triðju øld. Hann skuldi vera gávu- mildur maður, og haðani skulu so jólagávurnar vera komnar. Eyðun Andreasen veit eina aðra útlegging av søguni um Nikláa og jólagávurnar. Á italsku klosturskúl- unum í níggjundu øld var vanliga próvtøka fram móti jólum. Tá kom tann siður í, at Santa Nikolaus kom til næmingarnar við próvnum. Tað varð tikið sum ein gáva frá honum, greiðir Eyðun Andreasen, professari, frá. Í Týsklandi var tað í gomlum døgum Kristus sjálvur, sum kom við jóla- gávunum. Men hann er so seinni avloystur av Santa Nikláa. Íslendingar høvdu ikki minni enn 12 jólamenn, ella jólasveinar, sum teir har eita. Og tveir teirra eru so sanniliga fluttir til Føroya seinnu árini, vísir Eyðun Andreasen á. Tað eru teir báðir Kertustubbi og Greytasleikur, sum eru tveir av teimum 12 ís- lendsku jólasveinunum. Smakkleys jólasøla Hóast vit enn ikki eru komin til meira enn hálvan november, eru handilsvindeyguni longu full av jólapynti Mynd: Edvard Joensen Vallandi kelduvað Stóri samkomusalurin hjá Kelduni fer at rúma einastaðani millum 800 og 1.000 fólkum. Tá alt er liðugt, verður møguleiki fyri legum, undirvísing, gisting og annars øllum vanligum tiltøkum, samkoman skipar fyri, sigur Pauli Høj, samkomuleiðari Mynd: Edvard Joensen C M Y K 9 8